วิกฤตของความภูมิใจในวัฒนธรรมไทย (2)

โดย...ทัธภร ธนาวริทธิ์

ต่อเนื่องจากบทความในสัปดาห์ที่แล้ว สิ่งที่น่าเป็นห่วง คือ เยาวชนไทยเห็นของนอกดีกว่าของไทย และยินดีที่จะจ่ายแพงกว่าในการซื้อของที่ได้ระบุว่าเป็นของที่ผลิตจากต่างประเทศ ถึงแม้ว่าของเหล่านั้นอาจจะไม่เหมาะกับบริบทการใช้งานในประเทศไทย เช่น เสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย สินค้าของไทยหลายอย่าง

หลายแบรนด์ที่เป็นที่นิยมของต่างชาติ ที่มักจะบินมาซื้อหรือส่งออกไปต่างประเทศจำนวนมาก แต่เด็กไทยกลับไม่รู้จัก และไม่มีความคิดที่จะใช้ อย่างไรก็ตามเมื่อทราบว่าเป็นที่นิยมในต่างชาติ เยาวชนไทยกลับสนใจที่จะลองใช้ผลิตภัณฑ์นั้นๆ สิ่งที่น่าเศร้า คือ ทัศนคติที่บอกว่าจะลองใช้ของไทยก็ต่อเมื่อชาวต่างชาติยอมรับ หรือเป็นที่นิยมในต่างชาติก่อนถึงกล้าใช้ ซึ่งเป็นความคิดที่สวนกระแสกับการสร้างความเข้มแข็งให้กับประเทศทั้งเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม

นอกจากนี้ ทัศนคติที่เกี่ยวข้องกับสินค้าและบริการที่มีความเป็นไทยก็ค่อนข้างน่าเป็นห่วง เมื่อถามถึงความร่วมสมัยของวัฒนธรรมไทย ไม่ว่าจะเป็นเครื่องแต่งกาย อาหาร เพลง หรือซีรี่ส์ต่างๆ ยกเว้นอาหารไทย ก็แทบจะไม่มีใครให้ความสนใจหรือบริโภคเลย

แฟชั่นที่มีความเป็นไทยผสมอยู่ ไม่ว่าจะเป็นลวดลายหรือเนื้อผ้า กลับได้รับการปฏิเสธเนื่องจากมองว่าไม่สามารถแตะต้องได้ ไม่สามารถนำมาปรับให้เป็นรูปแบบที่ทันสมัยได้ ต้องเป็นรูปแบบที่ตายตัว นอกจากนี้การปลูกฝังต่างๆ เช่น ลายไทยเป็นของสูง จึงไม่สามารถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันแบบสบายๆ ได้

ถึงแม้ส่วนใหญ่จะได้เรียนดนตรีไทยในสมัยมัธยม แต่ก็แค่ให้พอผ่านเท่านั้น ไม่ได้ต่อยอดเนื่องจากได้รับการปลูกฝังว่าดนตรีทุกชิ้นมีครู ต้องไหว้ก่อน ต้องเคารพ ซึ่งก็เป็นเหตุผลทำไมเครื่องดนตรีไทยเหล่านี้จึงถูก “เก็บอยู่บนหิ้งต่อไปน่ะ ดีแล้ว” ตามทรรศนะของเยาวชนรุ่นใหม่ที่ต้องการความง่าย สะดวกสบาย ไม่ต้องวุ่นวายกับกฎเกณฑ์ต่างๆ

ความคิดเห็นในส่วนที่เป็นเพลงกับซีรี่ส์จะมีความใกล้เคียงในเรื่องสาระในเพลง และความละเมียดละไมในการผลิต เมื่อเทียบกับตะวันตกที่เนื้อหาเพลงจะมีความหมายเป็นแง่คิดหรือสอนใจ มีความหลากหลายทั้งดนตรี การนำเสนอและรูปแบบ ทำให้ดึงความสนใจเยาวชนไทยได้มากกว่าเพลงไทย นอกจากนี้ยังมองว่านักร้องโดยเฉพาะเกาหลีมีความทุ่มเท ตั้งใจ และเป็นระเบียบกว่า

ส่วนซีรี่ส์ต่างๆ ในแง่การผลิตมีหลายสาเหตุที่ของไทยยังเทียบไม่ได้ ทั้งเงินทุน เทคโนโลยีต่างๆ ส่วนสาระซีรี่ส์ต่างชาติ ฝรั่ง เกาหลี หรือญี่ปุ่น ลำดับเรื่องน่าสนใจ เก็บรายละเอียด มีความสมจริง ที่สำคัญให้ความรู้กับผู้บริโภค เช่น ความรู้ในด้านวิชาชีพ ประวัติศาสตร์ การฝึกคิด วิเคราะห์ และการสังเกต

การเข้าใจมุมมองของเยาวชนในยุคไร้พรมแดน ทำให้ผู้ใหญ่ต้องกลับมาพิจารณาว่า เราคือต้นเหตุทำให้เยาวชนรุ่นใหม่ไม่สนใจวัฒนธรรมของตนเองหรือไม่ ทำไมความภูมิใจในความเป็นไทยของเยาวชนจึงไม่อยู่ในระดับที่เราคาดหวัง