กลต.ปีระกา แก้ระบบนิเวศตลาดทุน

โดย...ประลองยุทธ ผงงอย

สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ถือเป็นองค์กรที่มีความสำคัญต่อตลาดทุนทั้งในบทบาทการกำกับดูแลและงานด้านพัฒนาที่จะมีบทบาทมากขึ้นตามโลกของตลาดทุนที่มีการเปลี่ยนแปลงไป

“รพี สุจริตกุล” เลขาธิการสำนักงาน ก.ล.ต. กล่าวถึงแผนงานในปี 2560 ว่า จะต่อเนื่องจากแผนงานในปี 2559 เพราะแผนในแต่ละด้านเป็นเรื่องของการปรับแก้ระบบนิเวศของตลาดทุนทั้งหมดในด้านต่างๆ ซึ่งต้องใช้เวลาในการดำเนินการ

ขณะที่แผนที่ร่างขึ้นมาส่วนหนึ่งได้มีการประชุมร่วมกับสภาธุรกิจตลาดทุนไทยเพื่อทำแผนงานร่วมกัน อีกทั้งมีการทำงานที่เคยแยกกันก่อนหน้านี้มารวมไว้เป็นแผนเดียวกัน ทั้งแผนการพัฒนาตลาดทุน แผนการสนับสนุนธุรกิจสตาร์ทอัพ ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (เอสเอ็มอี) เพื่อปิดช่องว่างที่มี รวมถึงสิ่งที่ต้องทำต่อเพื่อกำหนดภาพที่ชัดเจนของตลาดทุนที่ต้องการเห็น

อย่างไรก็ดี แผนงานที่ออกมาจะทำการกำกับดูแลควบคู่ไปกับบทบาทการพัฒนาด้วย

“ธีมของแผนงานปี 2560 หลักจะเป็นเรื่องว่า นักลงทุนจะได้อะไรจากตลาดทุน ฟินเทคจะเข้ามาช่วยอย่างไร ทำให้ตลาดทุนมีต้นทุนรวมลดลงและมีประสิทธิภาพการทำงานที่ดีขึ้น แต่ความชัดเจนขึ้นว่า ก.ล.ต.อยากเห็นอะไรเกิดขึ้นซึ่งจะมีการนำเสนอต่อรัฐบาล”

สำหรับความคืบหน้าการจัดตั้งกองทุนโครงสร้างพื้นฐานเพื่ออนาคตประเทศไทย (ไทยแลนด์ฟิวเจอร์ฟันด์) อยู่ระหว่างเตรียมออกเกณฑ์รองรับจะออกมาในเดือน ม.ค.-ก.พ. 2560 สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงการคลังที่ต้องการจัดตั้งกองทุนในช่วงดังกล่าว

ภาพแผนงานในปี 2559 ที่ผ่านมาสามารถสำเร็จไปได้ตามแผนมากกว่า 80% ในปี 2559 ตามแผนยุทธศาสตร์ 3 ปีของ ก.ล.ต.ระหว่างปี 2559-2561 โดยงานแต่ละด้านสำคัญที่ทำในปี 2559 ที่ผ่านมา ได้แก่ งานเกี่ยวกับการออกและเสนอขายหลักทรัพย์ที่มีความคืบหน้าไปค่อนข้างมากในการยกระดับมาตรฐานการปฏิบัติงานของที่ปรึกษาทางการเงิน (FA)

ก.ล.ต.ได้ร่วมมือกับชมรมวาณิชธนกิจเพื่อกำหนดมาตรฐานในการปฏิบัติหน้าที่ของ FA พร้อมทั้งยังกำหนดให้มีกระบวนการในการทำให้บริษัทจะเสนอขายหุ้นสามัญเพิ่มทุนให้กับประชาชนทั่วไป (ไอพีโอ) เข้ามาหารือ ก.ล.ต. ก่อนยื่นแบบคำขออนุญาต (Pre-Consult) โดยในปี 2559 ที่ผ่านมามีบริษัทเข้ามา Pre-Consult เป็นจำนวนมากเพื่อสอบถามในเรื่องต่างๆ

นอกจากนี้ยังร่วมมือกับสภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ เพื่อจัดอบรมหลักสูตรในการทำเรื่องยกระดับมาตรฐานการทำงานของประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านการเงิน หรือ “ซีเอฟโอ” หรือ ผู้มีหน้าที่ในการทำบัญชีของบริษัทที่เตรียมตัวจะเข้าจดทะเบียนใตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยให้เป็นมาตรฐานบัญชีส่งผลให้การเตรียมการทำบัญชีของบริษัทจดทะเบียน (บจ.) จะมีคุณภาพที่ดีขึ้นสอดคล้องกับปัญหาก่อนหน้านี้ที่มีจำนวนผู้สอบบัญชีไม่เพียงพอ ถือเป็นการปรับทั้งระบบนิเวศของการทำบัญชีเพื่อเป็นการเตรียมและจัดทำบัญชีให้พร้อม อีกทั้งมีการออกประกาศมาตรฐานคุณสมบัติของทั้งประธานเจ้าหน้าที่การเงิน (ซีเอฟโอ) และผู้สอบบัญชี

พร้อมทั้งสนับสนุนให้ บจ.มีระบบการปฏิบัติงานที่มีธรรมาภิบาล (CG in Substance) โดยขณะนี้ได้เปิดรับฟังความเห็น (เฮียริ่ง) หลักเกณฑ์ CG Code ใหม่เสร็จเรียบร้อยแล้วอยู่ระหว่างการประเมินผลเฮียริ่ง ที่ผ่านมา ก.ล.ต.ได้เดินสายไปพบบริษัทจดทะเบียน (บจ.) ใหญ่และกลุ่ม บจ.ใหญ่หลายกลุ่มเพื่ออธิบายหลักการ CG in Substance ว่าควรเริ่มจากคณะกรรมการ (บอร์ด) ที่ต้องเริ่มจากบทบาทหน้าที่ของตัวเอง อีกทั้งทำให้เข้าใจว่า CG จะเป็นปัจจัยสร้างความยั่งยืนให้กับบริษัท

ดังนั้น เป็นกระบวนการที่บอร์ดควรเห็นประโยชน์มากกว่าที่จะให้ ก.ล.ต.ต้องแนะนำ ทั้งนี้ได้รับผลตอบรับที่ดีเพราะ CG Code ใหม่เป็นแนวปฏิบัติที่เน้นบทบาทของบอร์ดในการเข้าถึงหลักCG อีกทั้งบทบาทของผู้ลงทุนสถาบัน (II Code) ที่จะถือปฏิบัติทั้งกองทุนรวม กองทุนส่วนบุคคล กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) กองทุนประกันสังคม และธุรกิจประกันภัยที่พร้อมนำมาประยุกต์ใช้ด้วยจะเป็นการสร้างแรงผลักดันตลาดให้เกิดขึ้น

CG Code ที่ผ่านมาจะเน้นใน 3 ด้าน คือ ด้านแรก กฎหมายและกฎระเบียบขั้นต่ำ ซึ่งเห็นว่าขณะนี้ทำได้ดีพอสมควร ด้านที่ 2 บจ. (Self-Discipline) และด้านที่ 3 แรงผลักดันสังคม (Market Force)

ด้านเกี่ยวกับธุรกิจกองทุนรวมอยู่ระหว่างยกร่างประกาศใหม่เพื่อให้รองรับผลิตภัณฑ์การลงทุนที่มีความซับซ้อนได้มากขึ้น และอยู่ระหว่างเฮียริ่ง โดยประกาศจะเริ่มใช้ในเดือน ม.ค. 2560 นี้ ซึ่งจะเปิดโอกาสให้กองทุนที่มีความเสี่ยงมากขึ้ัน เช่น กองทุนเฮดจ์ฟันด์สามารถเข้ามาเสนอขายในไทยได้มากขึ้น ถือเป็นการเปิดช่องทางให้ผู้ลงทุนมีทางเลือกในการลงทุนได้มากขึ้นเทียบเท่ากับตลาดต่างประเทศ

ก.ล.ต.จะทำควบคู่ไปกับกระบวนการขาย ซึ่งมีความสำคัญกำหนดให้สถาบันการเงินทุกแห่งที่เป็นผู้ขายกองทุนรวมครองส่วนแบ่งการตลาด 90% จะต้องมีแบบประเมินตนเอง (Self-Assessment Questionnaire) ตอบคำถามจำนวน 45 ข้อ จากนั้นจะให้เวลาประมาณ 1 ปี เพื่อปรับระบบออกมารองรับการขายผลิตภัณฑ์การลงทุนที่มีความซับซ้อนมากขึ้น

รวมถึงการแก้ให้กองทุนรวมสามารถเข้าลงทุนในกองทุนของตัวเองได้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ พ.ร.บ.หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ใหม่ที่มีการแก้ไขเป็นปัจจัยสนับสนุนให้ตลาดกองทุนรวมเติบโตได้อีก ปัจจุบันมีมูลค่าประมาณ 4 ล้านล้านบาท หรือ 30% ของตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) และเป็นอุตสาหกรรมที่มีโอกาสเติบโตสูงเพราะนักลงทุนแสวงหาสินทรัพย์ลงทุนที่ให้ผลตอบแทนที่ดี

นอกจากนี้ ยังมีงานฟินเทคที่มีความเกี่ยวข้องกับธุรกิจหลักทรัพย์ค่อนข้างมากซึ่งทำงานที่เกี่ยวข้องหลายด้านทั้งการจัดสัมมนาเพื่อให้ผู้ประกอบการมาพบกับผู้พัฒนาฟินเทคทำให้สามารถพูดคุยว่าจะสามารถทำเรื่องใดร่วมกันได้ รวมถึงได้ร่วมกับ 7 หน่วยงานพันธมิตร ร่วมส่งเสริมความรู้และการพัฒนาด้านฟินเทคด้วยการจัดโครงการ “FinTech Challenge” เพื่อสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมด้านการเงิน การลงทุน และการประกันภัย ซึ่งมีผู้สนใจนำเสนอโครงการถึง 126 โครงการ

ขณะนี้อยู่ระหว่างกระบวนการคัดกรองและจะประกาศผลในต้นปี 2560 และเสนอแนวป้องกันภัยจากไซเบอร์ซึ่งมีความจำเป็นต้องให้ความสำคัญ และ ก.ล.ต.ได้ตั้งฝ่ายงานฟินเทคขึ้นมาใหม่เพื่อเรียนรู้และติดตามกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่เป็นผู้พัฒนาฟินเทคถือเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยลดต้นทุนรวมของอุตสาหกรรมลงและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานในอนาคตเพราะสามารถนำมาทดแทนการทำงานของคนได้

รวมถึงตั้งฝ่ายงานด้านข้อมูลขึ้นมาใหม่ด้วย เพราะข้อมูลมีความสำคัญมากในธุรกิจหลักทรัพย์ ขณะที่ปัจจุบันมีข้อมูลจำนวนมากซึ่งจะใช้เทคโนโลยีพัฒนาระบบประมวลรวบรวมข้อมูลที่ดีมีความกระชับให้นักลงทุนใช้ประกอบการตัดสินใจการลงทุนได้สามารถออกแบบช่องทางการเข้าถึงข้อมูลให้เหมาะสมกับนักลงทุนแต่ละกลุ่มได้ง่ายขึ้น

เลขาธิการ ก.ล.ต. เล่าถึงการแก้กฎหมายหลักทรัพย์ใหม่ อาทิ ประเด็นการใช้ข้อมูลภายใน การเพิ่มมาตรการลงโทษทางแพ่งกับผู้กระทำความผิดได้ ส่งผลให้กระบวนการลงโทษดำเนินการได้รวดเร็วและมีความโปร่งใสมากขึึ้น

รพี กล่าวถึงความคืบหน้าของแผนนำภาคการเงินของไทยเข้าไปอยู่ใน Financial Sector AssessmentProgram (FSAP) ภายในปี 2561-2562 โดยทั้งธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) คณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) และ ก.ล.ต.มีมติร่วมกัน ซึ่งเป็นประเมินภาพรวมภาคการเงินของไทยโดยธนาคารโลก กับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ(ไอเอ็มเอฟ) การเข้าไปอยู่ใน FSAP เป็นเหมือนเครดิตของประเทศเพราะในกรณีที่นักลงทุนต่างชาติจะเข้าลงทุนในตลาดทุนไทยจะเปรียบกับประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งหากไทยทำได้มาตรฐานที่ต่ำกว่าเพื่อนบ้านโอกาสที่เงินทุนต่างชาติจะเข้าก็จะน้อยลงตามไปด้วย รวมถึงประเภทของนักลงทุนต่างชาติที่จะเข้ามาลงทุนได้จำกัดโดยเฉพาะกองทุนต่างประเทศที่ลงทุนระยะยาว

ปี 2559 ที่ผ่านมา ก.ล.ต.ได้มุ่งดูแลและทำความเข้าใจกับผู้ที่เกี่ยวข้องมากขึ้น มีกองทุนรวมใหม่เกิดขึ้น ทั้งเฮดจ์ฟันด์ ตราสารหนี้ไร้การจัดอันดับเครดิต อย่างไรก็ตาม ปรากฏว่ามีบริษัทจดทะเบียน (บจ.) หลายแห่งออกตั๋วแลกเงินไร้อันดับเครดิตและเบี้ยวหนี้ขึ้นมา เนื่องมาจากดอกเบี้ยเงินฝากถูกทำให้นักลงทุนแสวงหาผลตอบแทนที่สูง โดยละเลยประเมินความเสี่ยงในการลงทุน แม้กระทั่งกองทุนรวมขนาดเล็กหลายแห่งก็ได้เข้าไปลงทุนในบีอีเหล่านี้ด้วย

ก.ล.ต.ได้เดินสายตรวจระบบของธนาคารพาณิชย์ เพราะผู้ที่มีบทบาทสำคัญในเรื่องของการขายหน่วยลงทุน พบว่า กว่า 90% ของกองทุนรวมในระบบจะผ่านสาขาของธนาคารพาณิชย์ ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องดูแลและตรวจสอบกันอย่างรอบคอบว่า ผู้ที่เสนอขายหรือให้คำแนะนำนักลงทุนซื้อกองทุนเป็นอย่างไร และจะต้องบอกให้รู้ถึงกฎเกณฑ์และบทลงโทษที่จะเกิดขึ้นหากพบว่ามีปัญหาในการขายหน่วยลงทุน

นอกจากนั้นยังมีการทำงานร่วมกันมากขึ้นระหว่าง ก.ล.ต. ธนาคารแห่งประเทศไทย และสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) เพราะทุกส่วนมีความเชื่อมโยงกัน อย่าง คปภ.ก็มีส่วนในเรื่องของประกันที่จะผ่านธนาคารพาณิชย์กว่า 54% เช่นกัน

ก.ล.ต.กำหนดระยะเวลาและเร่งรัดเพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายมีประสิทธิภาพมากขึ้น มอบหมายให้ผู้ทำงานในแต่ละกรณี กำหนดระยะเวลาว่าคดีประเภทไหนจะต้องใช้เวลาแค่ไหน ตามความยากง่ายของคดี

“หัวหน้าจะทราบว่างานในแต่ละกรณีเดินเรื่องไปถึงจุดไหนแล้ว และอุปสรรคปัญหาอยู่ตรงไหน เพื่อให้ทุกอย่างเดินไปข้างหน้าอย่างมีประสิทธิภาพ” รพี กล่าว

รพีเข้ามารับตำแหน่งเลขาธิการ ก.ล.ต.เมื่อปี 2558 และได้ออกเกณฑ์การขายหุ้นแบบเฉพาะเจาะจง (พีพี) การขายหุ้นต่อประชาชนครั้งแรก(ไอพีโอ) ที่ได้ออกประกาศต่างๆ ออกมาแล้ว รวมถึงการให้ส่วนงานภายในเรื่องการเงินและบัญชีของบริษัทจดทะเบียนรู้เรื่องขององค์กรทั้งหมด โดยไม่ให้เป็นหน้าที่รับผิดชอบของผู้สอบบัญชีเพียงเท่านั้น

นอกจากนี้ ภายในส่วนงานของ ก.ล.ต.ได้ให้พนักงานเขียนแผนการและเขียนข้อมูลงานที่รับผิดชอบอยู่ว่ามีความสำคัญอย่างไรกับองค์กร เพราะถ้าทุกคนรู้ว่ามีงานที่รับผิดชอบอยู่เป็นงานที่สำคัญกับองค์กร และมีความตั้งใจทำงานก็จะทำให้องค์กรมีความเจริญก้าวหน้า เพราะทุกคนร่วมกันทำงานและคาดหวังที่จะให้องค์กรกลายเป็นองค์กรที่คนรุ่นใหม่อยากที่จะเข้ามาทำงานหรือร่วมงานในอันดับต้นๆ หากทำได้ก็จะทำให้องค์กรของ ก.ล.ต.มีคนที่มีประสิทธิภาพและตั้งใจทำงานเข้ามาร่วมงานมากขึ้น ทั้งหมดนี้ก็เพื่อคนรุ่นหลังของ ก.ล.ต.ที่จะก้าวขึ้นมาเป็นผู้บริหารต่อไปในอนาคต