ภาษีให้เช่าซื้อทรัพย์สิน

โดย...สมชาย ชูเกตุ

ความต้องการมีทรัพย์สินไว้ใช้ส่วนตัวเพื่อความสะดวกสบาย หรือมีไว้ใช้ในการประกอบธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นรถจักรยานยนต์ รถยนต์  เครื่องจักรที่ใช้ในอุตสาหกรรม หรือสิ่งของอื่นใด ต้องใช้เงินก้อนในการซื้อหามาใช้ ธุรกิจให้เช่าซื้อทรัพย์สินจึงเกิดขึ้นทุกจังหวัดในประเทศไทย โดยเฉพาะกิจการให้เช่าซื้อรถจักรยานยนต์และรถยนต์ สำหรับการให้เช่าซื้ออสังหาริมทรัพย์ก็มีบ้าง แต่ไม่แพร่หลายเหมือนสังหาริมทรัพย์

การให้เช่าซื้อทรัพย์สิน เป็นสัญญาซึ่งเจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่า และให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์สินหรือจะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้ใช้เงินจนครบตามที่ตกลง โดยชำระเป็นงวดๆ ตามข้อตกลง

กิจการให้เช่าซื้อทรัพย์สินที่เป็นรายใหญ่คงไม่ค่อยมีปัญหาการปฏิบัติเกี่ยวกับประเด็นความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่ผู้ประกอบการที่เป็นรายเล็กๆ โอกาสที่จะปฏิบัติไม่ถูกต้องจะมีมาก หากปฏิบัติไม่ถูกต้องนอกจากจะเสียเวลาแล้ว อาจเสียเบี้ยปรับและเงินเพิ่มนอกเหนือจากภาษีมูลค่าเพิ่มอีกด้วย

การปฏิบัติเกี่ยวกับความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มของกิจการให้เช่าซื้อ ทำอย่างไรจึงจะถูกต้อง เมื่อใดจึงจะเกิดความรับผิด หากลูกค้าไม่ส่งเงินค่าเช่าซื้อตามงวดชำระ หรือเบี้ยวไม่ส่งเงินค่าเช่าซื้อเลยจะต้องทำอย่างไร

ความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มของการให้เช่าซื้อทรัพย์สิน สรุปได้ดังนี้

ความรับผิดจะเกิดขึ้นตามกำหนดชำระราคาตามงวดที่ถึงกำหนดชำระ ที่ได้ระบุไว้ในสัญญาให้เช่าซื้อ เว้นแต่ผู้ประกอบการได้มีการรับชำระเงินก่อนวันที่กำหนดชำระในสัญญาฯ หรือผู้ประกอบการได้ออกใบกำกับภาษีขายก่อนวันเดือนปีที่กำหนดชำระในสัญญาฯ

ตัวอย่าง สัญญาให้เช่าซื้อกำหนดให้ผู้เช่าซื้อชำระเงินค่างวดในวันที่ 5 ของเดือนถัดไปทุกเดือน โดยปกติความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มคือวันที่  5 ของเดือน แต่ถ้าลูกค้าได้มาชำระเงินค่างวดในวันที่ 2 ของเดือน หรือได้ชำระค่างวดในวันเดือนปีเดือนก่อนหน้านั้น ความรับผิดจะเกิดในวันที่ 2 หรือวันเดือนปีที่ชำระเดือนก่อนหน้านั้น หรือถ้าหากผู้ประกอบการได้ออกใบกำกับภาษีในวันที่ 2 ของเดือน หรือได้ออกใบกำกับในวันเดือนปีเดือนก่อนหน้านั้น ทั้งๆ ที่ลูกค้ายังไม่ได้มาชำระเงินค่างวด ความรับผิดจะเกิดขึ้นในวันที่ 2 ของเดือน หรือวันเดือนปีที่ออกใบกำกับภาษีในเดือนก่อนหน้านั้น   

ลูกค้าผู้เช่าซื้อชำระค่าเช่าซื้อหลังกำหนดชำระราคาตามงวดในสัญญาฯ ความรับผิดจะเกิดขึ้นในวันเดือนปีที่ได้กำหนดชำระราคาตามงวดที่ได้ระบุไว้ในสัญญาฯ จากตัวอย่างก่อนหน้านั้นได้กำหนดชำระค่างวดในวันที่ 5 ของเดือนถัดไป หากลูกค้าได้มาชำระเงินค่างวดในวันที่  10 ของเดือนนั้น ซึ่งล่วงเลยกำหนดเวลามาแล้ว ความรับผิดยังคงเกิดขึ้นในวันที่ 5 ของเดือนตามที่ระบุในสัญญาฯ มิใช่วันที่ 10 ของเดือนที่ลูกค้ามาชำระเงินค่างวดแต่อย่างใด

ลูกค้าผู้เช่าซื้อเบี้ยวไม่ชำระราคาตามงวดที่ระบุไว้ในสัญญาฯ จากตัวอย่างก่อนหน้าที่ได้กำหนดชำระราคาตามงวดในวันที่ 5 ของเดือน หากลูกค้าเบี้ยวไม่ชำระค่าเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อคงมีความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มในวันที่ 5 ของเดือนเช่นเดิม แล้วอย่างนี้มิแย่หรือ เงินค่างวดก็ไม่ได้ หนำซ้ำยังต้องจ่ายภาษีมูลค่าเพิ่มอีก ทางออกที่ทำได้ก็คือ หากลูกค้าเบี้ยวไม่ชำระค่างวด ผู้ให้เช่าซื้อต้องแจ้งเลิกสัญญาเป็นหนังสือต่อผู้เช่าซื้อ และนับแต่เดือนภาษีที่ได้ส่งหนังสือแจ้งเลิกสัญญาถือว่าไม่มีการขายสินค้าตามสัญญาให้เช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อไม่ต้องออกใบกำกับภาษีและเสียภาษีมูลค่าเพิ่มตามงวดที่ถึงกำหนดชำระแต่ละงวด

ประเด็นการออกใบกำกับภาษีและความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่ม สามารถศึกษาได้จากคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป. 36/2536 สวัสดีครับ