แนะใช้นวัตกรรมเปิด แลกไอเดียดันธุรกิจโต

โดย...รัชนีย์ ศรีวัฒนชัย

การใช้นวัตกรรมแบบเปิด ซึ่งเป็นกระบวนการประสานความร่วมมือระหว่างภายในองค์กรกับบุคคลภายนอก (Collaboration) เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้นำมาปรับใช้กับการทำธุรกิจ กำลังเป็นที่นิยมอย่างยิ่งในตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะธุรกิจเกิดใหม่หรือในกลุ่มสตาร์ทอัพ เพราะนอกจากช่วยลดต้นทุนแล้ว ยังได้ข้อมูลที่แม่นยำยิ่งขึ้น ซึ่งขณะนี้บริษัทชั้นนำในไทยเริ่มตื่นตัวมากขึ้น

อรวดี โพธิสาโร ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท. เปิดเผยว่า ธุรกิจของ ปตท.ให้ความสำคัญในการพัฒนานวัตกรรมใหม่ๆ การใช้ข้อมูลภายนอกองค์กรเป็นเรื่องที่จะต้องค่อยๆ ปรับเปลี่ยนทัศนคติ ซึ่งปัจจุบันต้องยอมรับว่าการเปลี่ยนของเทคโนโลยีเป็นไปอย่างรวดเร็วและธุรกิจต้องยึดผู้บริโภคเป็นศูนย์กลาง คีย์ซัคเซสของบริษัทมาจากการสร้างนวัตกรรมใหม่ ด้วยการสนับสนุนให้คนคิดและไม่ทิ้งไอเดียต่างๆ รวมทั้งผู้บริหารระดับสูงต้องมีความชัดเจนในการสื่อสารกับพนักงานทุกระดับ

ขณะที่ปัจจุบันอุตสาหกรรมน้ำมันกับแก๊สกำลังเผชิญกับความท้าทาย องค์กรเองเริ่มจากการสร้างหน่วยงานเล็กๆ เป็นกลุ่มที่ช่วยเปลี่ยนแปลงองค์กร ซึ่งการค่อยๆ เปลี่ยนแปลงองค์กรครั้งนี้ต้องค่อยเป็นค่อยไป ผ่านการสร้างเครือข่ายและสร้างองค์ความรู้ นอกจากนี้ในองค์กรควรมีรางวัลทางด้านนวัตกรรม เพื่อให้เกิดไอเดียใหม่ๆ และมองว่ายิ่งล้มเหลวเร็วยิ่งดี จะได้มีโอกาสในการเรียนรู้ใหม่

ทั้งนี้ มุมมองการนำนวัตกรรมแบบเปิดมาใช้ในองค์กรใหญ่ คือ ต้องตอบโจทย์ให้แตกว่าบริษัทจะนำนวัตกรรมใหม่มาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพอย่างไร ซึ่งตอนนี้มีหน่วยงานศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรม โดยกระบวนการรับแนวคิดจากภายในและภายนอกมาเรียนรู้และทดลอง เพื่อได้ไอเดียในการดำเนินธุรกิจใหม่ ต่างจากกระบวนการของหน่วยงานพัฒนาธุรกิจ

ด้าน อมรพล หุวะนันทน์ ผู้ร่วมก่อตั้งเฟรชเก็ต กล่าวว่า บริษัทดำเนินธุรกิจเปิดตลาดสดออนไลน์ระหว่างธุรกิจกับธุรกิจแอพพลิเคชั่นเป็นตัวกลางสำหรับการติดต่อระหว่างซัพพลายเออร์และผู้ดำเนินธุรกิจร้านอาหาร ซึ่งในขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างพัฒนาแอพพลิเคชั่นให้สามารถตอบสนองการใช้งานได้ดียิ่งขึ้น โดยในกลางเดือน พ.ย.จะเริ่มเป็นรูปธรรมมากกว่านี้ และต้นปีหน้าบริษัทวางแผนสร้างคลังสินค้า พร้อมกับลงทุนระบบโลจิสติกส์

สำหรับการพัฒนาแอพพลิเคชั่น คีย์ซัคเซสของตลาดสดออนไลน์ เชื่อว่ามาจากการใช้นวัตกรรมแบบเปิดร่วมแลกเปลี่ยนความรู้ในบุคคลที่มีความเชี่ยวชาญ ทำให้เกิดกระบวนการทำงานแบบใหม่ เพื่อให้มีประสิทธิภาพและตอบโจทย์ได้มากขึ้น นอกจากนี้ยังมั่นใจว่าแนวทางธุรกิจที่ทำอยู่มาถูกที่ถูกทาง เพราะโลกแห่งความเป็นจริงแล้วข้อมูลจำนวนมากอยู่ภายนอกออฟฟิศ

โจนาธาน วอง ที่ปรึกษาทางด้านวิทยาศาสตร์ระดับภูมิภาค สำนักเลขาธิการที่ดูแลภาคพื้นเอเชีย-แปซิฟิกของสหประชาชาติ (UNESCAP) กล่าวว่า นวัตกรรมแบบเปิดของประเทศอื่นหรือทวีปอื่นมีความคล้ายกัน ซึ่งเป็นกระบวนการทำงานช่วยให้ได้ไอเดียใหม่ๆ เทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ถือว่าเป็นเรื่องสำคัญมาก เชื่อว่าการทำธุรกิจได้ดีต้องคิดนอกกรอบ ควรคิดถึงองค์กรในภาพรวม และสนับสนุนไอเดียทั้งองค์กร เพื่อให้มีมุมมองใหม่ร่วมกัน

ทิพวรรณ ปิ่นวนิชย์กุล รองอธิการบดีฝ่ายการเงินและทรัพย์สิน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี กล่าวว่า การใช้นวัตกรรมแบบเปิดจำเป็นต้องสร้างไอเดียจากหลายคน ไม่สามารถทำคนเดียวได้ นอกจากนี้ยังต้องสร้างไอเดียใหม่ๆ จากนักวิจัยด้วย เราเรียกว่า Knowledge exchange center (KX) เพื่อกระตุ้นให้นักวิจัยรุ่นใหม่มารวมตัวกันที่ศูนย์นี้ หรือเรียกว่า “ห้องแถวแนวตั้ง” ซึ่งมีการบริการหลายด้าน เช่น บริการพื้นที่แลกเปลี่ยนไอเดีย พื้นที่สร้างเครือข่ายและสร้างความร่วมมือ

“การใช้นวัตกรรมแบบเปิดให้ใช้ได้จริง ต้องให้เกิดความร่วมมือในระบบห่วงโซ่คุณค่า (Value chain system) จะมีความร่วมมือในรูปแบบต่างๆ ในทุกมิติ ไม่ใช่แค่สตาร์ทอัพ หรือผู้ประกอบการรายใหม่เท่านั้น แต่ยังรวมถึงสังคมรอบข้างด้วย เพื่อให้ระบบห่วงโซ่คุณค่านี้มีประสิทธิภาพมากขึ้น สำหรับนวัตกรรมใหม่ๆ ที่ผู้ประกอบการควรเน้น คือ ธุรกิจรถยนต์ เทคโนโลยีชีวภาพ ไอที และอาหาร รองรับกับยุคอุตสาหกรรม 4.0”

ปัจจุบันองค์กรส่วนใหญ่ยังใช้บริษัทวิจัยสำหรับเป็นข้อมูลทางการทำตลาด นักธุรกิจจึงต้องเริ่มเปิดมุมมองใหม่ๆ การใช้นวัตกรรมแบบเปิดหัวใจสำคัญคือ การประสานความร่วมมือกัน เปิดมุมมอง ค้นหาไอเดีย หรือการสร้างนวัตกรรม โดยมุ่งพัฒนาให้เกิดกลไกที่นำแนวคิดมาปฏิบัติจริง และฟันเฟืองอีกด้าน การสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ขึ้นมาจะผลักดันให้สินค้าไทยไปไกลทั่วโลก