อาเซียนกับการลงทุน เพื่อการพัฒนายั่งยืน

โดย...ปภาวดี ธโนดมเดช

การลงทุนถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและพัฒนาสังคมที่ประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา หรือ อังค์ถัด (UNCTAD) จึงได้กำหนดกรอบนโยบายการลงทุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (อินเวสต์เมนต์ โพลิซี เฟรมเวิร์ก ฟอร์ ซัสเทนเอเบิล ดีเวลอปเมนต์ : ไอพีเอฟเอสดี) ซึ่งเสนอแนะทางเลือกนโยบายสำหรับการเจรจาความตกลงด้านการลงทุนระหว่างประเทศ และแอ็กชั่น เมนู

สำหรับการกำหนดนโยบายการลงทุนที่ส่งเสริมการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน กรอบ ไอพีเอฟเอสดี ตั้งอยู่บนหลักการสำคัญ ได้แก่ 1.การกำหนดนโยบายการลงทุนที่สอดคล้องกับนโยบายด้านอื่นของประเทศ โดยนโยบายการลงทุนดังกล่าวจะต้องมีพลวัตสอดคล้องกับรูปแบบการลงทุนที่เปลี่ยนแปลงไป

2.ระบบการคุ้มครองนักลงทุนที่สร้างสมดุลระหว่างสิทธิในการกำกับดูแลนักลงทุนของประเทศผู้รับการลงทุนกับสิทธิและหน้าที่ของนักลงทุน

และ 3.การมีธรรมาภิบาลของภาครัฐและสถาบันที่เกี่ยวข้องในการกำกับกิจการของนักลงทุนต่างชาติ

ไอทีดี ได้ศึกษาประเมินความสอดคล้องของนโยบายการลงทุนของประเทศสมาชิกอาเซียนกับกรอบการลงทุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของอังค์ถัด พบว่าระดับความสอดคล้องของนโยบายการลงทุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในประเทศสมาชิกอาเซียนจัดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ

กลุ่มที่ 1 กลุ่มที่มีความพร้อมด้านนโยบายการลงทุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ได้แก่ สิงคโปร์ ไทย และมาเลเซีย

กลุ่มที่ 2 กลุ่มที่มีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจสูง แต่โครงสร้างทางเศรษฐกิจยังไม่หลากหลาย อันส่งผลให้ประเทศในกลุ่มที่ 2 ได้แก่ เวียดนาม ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย มีนโยบายส่งเสริมการลงทุนที่ไม่ค่อยสอดคล้องกับนโยบายอื่นของประเทศ เช่น ด้านภาษีการถือครองที่ดินของนักลงทุนต่างชาติ เป็นต้น

กลุ่มที่ 3 กลุ่มที่ควรวางรากฐานด้านนโยบายการลงทุนใหม่ ได้แก่ กัมพูชา บรูไน สปป.ลาว และเมียนมา เนื่องจากนโยบายการลงทุนมีการเปิดเสรีการลงทุนอย่างจำกัด ไม่ได้มาตรการที่เป็นรูปธรรมในการคุ้มครองนักลงทุนต่างชาติและนโยบายการลงทุนขาดความสอดคล้องกับนโยบายในการพัฒนาประเทศด้านอื่น

แม้ว่าประเทศสมาชิกอาเซียนจะมีระดับความพร้อมต่อการลงทุนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนแตกต่างกัน แต่ความตกลงว่าด้วยการลงทุนอาเซียน (เอซีไอเอ) อาจช่วยให้นโยบายการลงทุนของอาเซียนไปในทิศทางเดียวกัน

หากประเทศสมาชิกอาเซียนมีเป้าประสงค์ร่วมกันในการนำความตกลงดังกล่าวฯ ไปปฏิบัติอย่างจริงจัง