แรงงานข้ามชาติ

โดย...วิมล ปั้นคง

ตามรายงานการศึกษาเรื่อง “ASEAN Community 2015 : Managing Integration for Better Jobs and Shared Prosperity” จัดทำโดยองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ร่วมกับธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย (ADB) ได้กล่าวถึงมิติการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติในอาเซียนไว้อย่างน่าสนใจ ว่า สถานการณ์การเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติในอาเซียนตั้งแต่ช่วงหลังปี 2533 มีจำนวนแรงงานข้ามชาติเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากจำนวน 1.5 ล้านคน ในปี 2533 เป็น 6.5 ล้านคน ในปี 2557 ซึ่งเป็นจำนวนที่เพิ่มขึ้นเป็นอย่างมาก

สำหรับประเทศไทย ข้อมูลสถิติที่จัดทำโดยสำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กรมการจัดหางาน ได้ระบุจำนวนแรงงานข้ามชาติ (แรงงานต่างด้าว) กลุ่มประเทศอาเซียนที่ได้รับอนุญาตทำงาน ณ เดือน เม.ย. 2559 มีจำนวนทั้งสิ้น 1,405,613 คน โดยมีจำนวนแรงงานข้ามชาติประเภทไร้ฝีมือถึง 1,382,687 คน ส่วนใหญ่เป็นคนสัญชาติเมียนมา ลาว และกัมพูชา ซึ่งทำงานอยู่ในภาคการก่อสร้าง การให้บริการต่างๆ ภาคเกษตรและปศุสัตว์ นอกนั้นเป็นแรงงานข้ามชาติประเภทมีฝีมือ/กึ่งฝีมือ จำนวน 22,926 คน โดย 3 อันดับแรกเป็นคนสัญชาติฟิลิปปินส์ มาเลเซีย และสิงคโปร์ ซึ่งทำงานเป็นผู้ประกอบวิชาชีพด้านต่างๆ อาทิ ด้านการศึกษา ทำงานในโรงแรมและภัตตาคาร และในภาคการผลิต

ประเทศสมาชิกอาเซียนที่เป็นปลายทางของการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติ ได้แก่ มาเลเซีย สิงคโปร์ และไทย โดยทั้ง 3 ประเทศนี้เป็นแหล่งรองรับการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติจากอาเซียน คิดเป็นสัดส่วน 90% ของจำนวนแรงงานข้ามชาติจากอาเซียนทั้งหมด

การเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นผลจากปัจจัย 2 กลุ่ม ได้แก่ 1.ความแตกต่างของระดับการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม และเสถียรภาพทางการเมืองของประเทศสมาชิก และ 2.ความเชื่อมโยงระหว่างแรงงานกับการเติบโตทางเศรษฐกิจและโครงสร้างประชากรของประเทศสมาชิก ซึ่งได้ส่งผลกระทบต่ออุปสงค์และอุปทานของแรงงานในภูมิภาค สถานการณ์ที่เกิดขึ้นนี้เป็นปัจจัยที่เพิ่มทั้งโอกาสและความท้าทายในการจัดการแรงงานของภูมิภาคอาเซียน

รายงานฉบับนี้ได้คาดการณ์ว่าการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

ดังนั้น อาเซียนจึงมีความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาโครงสร้างเชิงสถาบันด้านการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติให้เข้มแข็ง ซึ่งรวมถึงการกำหนดรูปแบบการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติที่เป็นระบบและมีมาตรฐานเดียวกัน มีความปลอดภัยและความโปร่งใส มีต้นทุนที่ราคาถูกและเป็นธรรม มีระบบการคุ้มครองทางสังคมแก่แรงงานข้ามชาติที่เพียงพอ รวมถึงมีระบบการพัฒนาทักษะฝีมือของแรงงานข้ามชาติเพื่อยกระดับการจ้างงานให้สูงขึ้น และต้องพัฒนาระบบการจัดเก็บและเผยแพร่ข้อมูลสารสนเทศด้านตลาดแรงงานข้ามชาติในภูมิภาคและระดับประเทศ

เพื่อให้ทราบสถานะของแรงงานข้ามชาติทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ