เริ่มต้นประกอบธุรกิจ (2)

ในคราวที่แล้วได้กล่าวถึงบุคคลธรรมดาที่จะเริ่มต้นประกอบธุรกิจ สิ่งที่ต้องกระทำในลำดับต้นคือ ต้องไปจดทะเบียนพาณิชย์ตาม พ.ร.บ.ทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 แม้ว่าปัจจุบันกฎหมายฉบับนี้อาจล้าสมัยแล้ว และในช่วงปี 2547-2549 มีผู้ยกขึ้นมาพิจารณาว่าควรบรรจุไว้ในรายการกฎหมายล้าสมัยที่ต้องยกเลิก เพราะเจตนารมณ์เดิมของกฎหมายคือ ภาครัฐต้องการทราบสถิติและสถานะทางการค้าของผู้ประกอบกิจการในประเทศไทย แต่กระทรวงพาณิชย์เห็นว่าควรคงไว้ เพราะยังเป็นกฎหมายที่มีประโยชน์ ในการกำหนดการประกอบกิจการที่ทางราชการต้องการกำกับดูแลเป็นพิเศษ

เช่น เมื่อประมาณปี 2535 มีปัญหาร้านขายอัญมณีร่วมกับมัคคุเทศก์ที่ไม่สุจริต ฉ้อโกงหลอกลวงนักท่องเที่ยว ซึ่งกระทบและเสียหายต่อชื่อเสียงการท่องเที่ยวของประเทศ ต่อมาการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้หารือกันเรื่องนี้ และมีการหยิบยกกรณีร้านอัญมณีที่มีปัญหาฉ้อโกงหลอกลวงนักท่องเที่ยว เมื่อถูกจับ ดำเนินคดีก็ไปเปิดร้านใหม่เปลี่ยนชื่อใหม่ แล้วก็มีพฤติการณ์เช่นเดิมอีก จะมีมาตรการทางกฎหมายใดบ้างที่จะป้องกันไม่ให้ผู้ประกอบการดังกล่าวเปิดร้านได้อีก

ในที่สุดที่ประชุมเห็นว่าสามารถใช้มาตรการตามกฎหมายทะเบียนพาณิชย์ กำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจค้าขายอัญมณีหรือเครื่องประดับ ซึ่งประดับด้วยอัญมณีทุกราย ไม่ยกเว้นนิติบุคคลที่จดทะเบียนตามกฎหมายไทยต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ซึ่งจะทำให้นายทะเบียนพาณิชย์หรือพนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจไปทำการตรวจสอบในสำนักงานของผู้ประกอบการได้

นอกจากนี้ หากปรากฏว่าผู้ค้าอัญมณีทุจริตฉ้อโกงประชาชน หรือกระทำทุจริตอื่นใดอย่างร้ายแรง รมว.พาณิชย์ โดยคำแนะนำของคณะกรรมการพิจารณาการถอนใบทะเบียนพาณิชย์ของผู้ประกอบพาณิชยกิจ มีอำนาจถอนใบทะเบียนพาณิชย์ของผู้ประกอบกิจการรายนั้นได้ เมื่อถูกถอนทะเบียนพาณิชย์แล้วผู้นั้นจะประกอบกิจการต่อไปไม่ได้ หากฝ่าฝืนมีโทษทางอาญาปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทจำคุกไม่เกินหนึ่งปี และหากจะจดทะเบียนพาณิชย์ใหม่ รัฐมนตรีมีอำนาจจะไม่รับจดทะเบียนก็ได้

ต่อมาเมื่อทางราชการต้องการกำกับดูแลการประกอบกิจการใดเป็นกรณีพิเศษ ก็จะใช้แนวทางของการค้าอัญมณีเป็นต้นแบบ โดยกำหนดให้กิจการดังกล่าวต้องจดทะเบียนพาณิชย์ เช่น กิจการการผลิต รับจ้างผลิต แผ่นซีดี แถบบันทึก วีดิทัศน์ แผ่นวีดิทัศน์ ดีวีดี หรือแผ่นวีดิทัศน์ระบบดิจิทัล เฉพาะที่เกี่ยวกับการบันเทิง การให้บริการฟังเพลงและร้องเพลงโดยคาราโอเกะ การให้บริการฟังเครื่องเล่นเกม การให้บริการตู้เพลง เพื่อช่วยป้องกันปราบปรามการละเมิดลิขสิทธิ์ ตลอดจนกิจการเกี่ยวกับโรงงานแปรสภาพ แกะสลัก และการทำหัตถกรรมจากงาช้าง การค้าปลีกค้าส่งงาช้างและผลิตภัณฑ์จากงาช้าง เพื่อป้องกันปราบปรามการค้างาช้างผิดกฎหมาย

เมื่อปี 2545 มีการปฏิรูประบบราชการ กรมทะเบียนการค้าเปลี่ยนเป็นกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและมีภารกิจใหม่ คือ การส่งเสริมพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ หรืออี-คอมเมิร์ซ หรือการติดต่อซื้อขายสินค้าหรือบริการทางออนไลน์

เมื่อผู้ซื้อไม่ได้พบ ไม่เห็นหน้าผู้ขาย ก็ต้องให้ผู้ซื้อเกิดความเชื่อมั่น โดยต้องให้เกิดความเชื่อมั่นว่าผู้ขายมีตัวตนมีหลักแหล่งจริง ติดตามได้เมื่อมีปัญหา แต่เนื่องจากยังไม่มีกฎหมายกำกับดูแลโดยตรง จึงต้องอาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ.ทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 กำหนดให้ผู้ประกอบกิจการที่เกี่ยวกับพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์คือ การซื้อขายสินค้าหรือบริการ โดยใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต การให้เช่าพื้นที่ของคอมพิวเตอร์แม่ข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์และใช้มาจนถึงปัจจุบันนี้...