Land Bank ของรัฐบาล

โดย...อ.มานพ

ขณะนี้รัฐบาลกำลังนำแนวคิดของธนาคารที่ดิน หรือ Land Bank มาพัฒนาที่ดินเกษตรกับเกษตรกรไร้ที่ทำมาหากิน แนวคิดของ Land Bank เป็นวิธีการจัดการที่ดินโดยการ “รวบรวมที่ดินมาจัดประโยชน์ใหม่”

ในหลายประเทศทำมานานแล้ว เช่น ในอเมริกาทำมาร่วม 100 กว่าปี โดยรัฐท้องถิ่นสนับสนุนให้เอกชนเอาพื้นที่รกร้างมารวบรวมจัดสรรขึ้นมาใหม่ ในระยะแรกเพื่อการเกษตร แต่ต่อมาก็ถูกนำมาใช้ในเมือง เพื่อธุรกิจพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ให้เอกชนกู้มาทำธุรกิจจัดสรรที่ดินได้ ส่วนในอังกฤษได้ใช้แนวคิด Land Bank แก้ปัญหาเก็งกำไร-กักตุนที่ดิน

Land Bank ถูกนำไปใช้แพร่หลาย ซึ่งในบางประเทศนำมาใช้เพื่อการค้าอสังหาริมทรัพย์ นำไปพัฒนาเมือง รวมที่ดินเพื่อตัดถนน ทำสาธารณูปโภค สร้างโรงเรียน โรงพยาบาล ทำสวนสาธารณะ หรือเวนคืนทำแมส ทรานซิส ส่วนฮอลแลนด์มีความก้าวหน้าในการนำ Land Bank มาพัฒนาเมืองมาก โดยนำมาจัดการแยกเป็นระดับ คือ 1.เพื่อการเกษตร 2.เพื่อเมือง ที่น่าสนใจคือครึ่งต่อครึ่งรัฐกับเอกชน เรียกว่า Quasi ซึ่งขณะนี้ภาครัฐกำลังนำมาใช้ เราเรียกว่า “PPP”

ในยุโรป ภาษีที่ดินแพงค่อนข้างมาก รัฐบาลทั้งท้องถิ่นและรัฐบาลกลาง ก็ให้โอกาสเจ้าของที่ดินไม่ต้องจ่ายภาษี หรือจ่ายน้อยลง ด้วยการโอนที่ดินให้รัฐเลย แล้วให้เจ้าของเดิมอยู่ฟรีเป็นเวลาชั่วลูกชั่วหลาน เช่น อังกฤษ 199 ปี ฮอลแลนด์ 99 ปี ฯลฯ ซึ่งระบบเช่าที่ดินรัฐของไทยก็มี เรียกว่า ราชพัสดุ เช่น เช่าที่ดินการรถไฟฯ สำนักงานทรัพย์สินจุฬาฯ หรือแม้ที่ดินของวัด ฯลฯ

Land Bank ของไทย ขยายวัตถุประสงค์ทั้งภาคชนบท เกษตรและเมืองด้วยได้ไหม นำระบบภาษีของยุโรปมาใช้ เช่น โฉนดที่ดินให้รัฐแทนภาษี แล้วขอเช่าชั่วลูกหลาน หรือระบบ Urban Development Corporation (UDC) เช่น ในอเมริกาไม่เวนคืนที่ดิน แต่ให้เจ้าของที่ดินมาเป็นหุ้นส่วนการพัฒนา

เมืองไทยคนเยอะ พื้นที่เล็กนิดเดียว บุกรุกที่สาธารณะกันเป็นว่าเล่น ภาคเกษตรชนบทและในเมือง รัฐบาลน่าจะใช้มาตรา 44 จัดระเบียบการใช้ที่ดินทั้งเมือง ชนบทให้ดีกว่านี้ และเลิกทะเลาะกันได้แล้ว