หลงตัวเอง (1)

โดย...กุลฉัตร ฉัตรกุล ณ อยุธยา

ในปัจจุบันเรามีเทคโนโลยีซึ่งทำให้คนหลงใหลไปกับรูปร่างหน้าตาของตนเอง ด้วยการถ่ายภาพด้วยกล้องถ่ายรูปติดโทรศัพท์ ที่เรียกว่า “Selfie” แสดงสู่สาธารณะผ่าน Facebook, IG (Instagram) หรือ Line ฯลฯ ซึ่งเกิดขึ้นในสังคมคนไทยอย่างแพร่หลาย เพราะทำให้คนทั่วไปรู้สึกพอใจที่มีผู้คนมาชื่นชมตนเองด้วยการกด Like, Comment หรือ Share สภาวะเช่นนี้นักจิตวิทยาเรียกกันว่า “สภาวะหลงใหลชื่นชมตนเอง” (Narcissistic)

สมาคมจิตแพทย์อเมริกันได้มีการจำแนกโรคหลงตัวเองในคู่มือการวินิจฉัยและสถิติของการผิดปกติทางจิต (1968) ผลการวิจัยพบว่า คนที่ชอบ Updated Status ของตนเองใน Facebook บ่อยๆ อาจจะมีอาการ “หลงตัวเอง” เกิดขึ้นได้ งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างจำนวนเพื่อนในเฟซบุ๊กและความถี่ในการเข้าไปเล่นใน Facebook ทำให้เกิดความแปลกและแยกตัวออกจากสังคมและเกิดอาการ “หลงตัวเอง” โดยเฉพาะบุคคลที่มีเพื่อนใน Facebook จำนวนมาก มักจะใส่รูปภาพของตนเองและปรับปรุงข้อมูลของตนเองตลอดวัน ในทางตรงกันข้ามหากไม่มีผู้มากด Like หรือ กด Like น้อยกว่าที่หวังไว้ หรือ Comment เชิงลบ ก็จะเกิดอาการมัวหมองทางอารมณ์ ลบข้อความทิ้งหรือถึงขั้น Unfriend ก็มี

ผู้ที่ใช้ Facebook เพื่อ “โปรโมท” ตนเอง มักจะมีพฤติกรรม 2 ลักษณะ คือ 1.ประเภทชอบโอ้อวด หรือ จีอี (GE ; Grandiose Exhibition) หมายถึงคนที่โชว์โอ้อวดเพื่อต้องการให้ตนเองเป็นจุดสนใจ และ 2.ประเภทกระหายชื่อเสียงหรือยศถาบรรดาศักดิ์ใส่ตัวเอง เพื่อให้ผู้คนยอมรับนับถือว่าตนเองเป็นเช่นนั้น หรือ อีอี (EE ; Entitlement/Exploitative) ทั้งสองอาการดังกล่าวเรียกว่า “คนหลงตัวเอง” (Narcissists) ซึ่งจะสังเกตได้จากข้อความที่เขียน เช่น ใช้คำว่า “ผม” ทำโน่น ทำนี่ ในเว็บจำนวนมาก

งานวิจัยเรื่องคนหลงตัวเองใน Facebook เคยทำโดยมหาวิทยาลัยยอร์ก ประเทศคานาดา ได้ศึกษาว่าผู้หญิงและผู้ชายชอบ “โปรโมท” ตนเองต่างกันเช่นไรใน Facebook สรุปได้ว่า ผู้ชายชอบคุยโอ้อวดเรื่องตนเอง ในขณะที่ผู้หญิงมักจะใช้รูปภาพที่มีลักษณะแต่งรูปร่างหน้าตาหวือหวาและอวดองค์ทรงเครื่อง ในทางการตลาดได้นำเอาความลุ่มหลงตัวเองของมนุษย์มาใช้อย่างผิดพลาดเสียหาย เช่น การโพสต์ภาพ “Selfie” เข้าขั้นเสพติดและจะหงุดหงิดอย่างมากหากไม่มีคนมาสนใจ Like ซึ่งก่อให้เกิดภาวะต่างๆ นานาตามมา เช่น การหลงใหลได้ปลื้มกับตัวเองจนหลงลืมว่าสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิตคืออะไร การลุ่มหลงในร่างกายตนเอง แต่งตัวอวดรูปโฉมโนมเนื้อ จนเป็นเหตุอาชญากรรม ซึ่งเกิดเหตุการณ์มากขึ้นทุกวันเพราะเทคโนโลยีสารสนเทศสมัยใหม่ในยุคเครือข่ายสังคมออนไลน์

(อ่านต่อฉบับหน้า)