ต่างชาติประมูลข้าวรัฐ

จะเรียกว่าเป็นแนวคิดใหม่ก็ว่าได้ เมื่อล่าสุด ชุติมา บุณยประภัศร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า กระทรวงอยู่ระหว่างพิจารณาที่จะเปิดให้ผู้ซื้อจากต่างประเทศเข้ามาเสนอซื้อข้าวสต๊อกรัฐบาลด้วย (International Bid) ไม่ใช่เปิดให้เฉพาะผู้ส่งออกไทยมาเสนอราคาเท่านั้น แต่ต้องขอศึกษารายละเอียดก่อน เพราะมีหลายขั้นตอนและมีเอกสารที่ต้องตรวจสอบเป็นจำนวนมาก

ในขณะที่กระทรวงพาณิชย์ตั้งเป้าหมายว่าในปีนี้จะระบายข้าวจากสต๊อกรัฐ 5 ล้านตัน จากข้าวสารในสต๊อกที่มีทั้งสิ้น 12 ล้านตัน

ชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ระบุว่า เห็นด้วยกับแนวคิดดังกล่าว เนื่องจากแต่ละปีไทยส่งออกข้าวเก่าไปตลาดผู้ซื้อ เช่น แอฟริกาหลายล้านตัน อย่างปีที่ผ่านมาแม้เศรษฐกิจของตลาดแอฟริกาไม่ดี ก็ยังมีการนำเข้าข้าวเก่าจากไทยถึง 1.5 ล้านตัน ในขณะที่สต๊อกข้าวรัฐบาลเป็นข้าวเก่าทั้งหมด จึงเป็นอีกช่องทางที่จะระบายสต๊อก

ชูเกียรติ เสนอว่า วิธีการเปิดประมูลให้ผู้ซื้อต่างประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเทรดเดอร์นั้น กรมการค้าต่างประเทศจะต้องประกาศราคากลางขั้นต่ำที่จะเปิดประมูลขาย เช่น ข้าวขาว 5% อาจมีการตั้งราคากลาง (เอฟโอบี) 370 เหรียญสหรัฐ/ตัน ก็ให้ผู้ซื้อจากต่างประเทศเข้ามาเสนอราคา หากต่ำกว่าราคากลางก็ไม่ขาย เป็นต้น ส่วนข้าวที่มีการอนุมัติขายก็ขึ้นอยู่กับว่ากรมจะให้จัดสรรให้สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทยรับมาปรับปรุง ก็จะคิดค่าใช้จ่ายตามต้นทุนการปรับปรุงข้าว หรือจะเปิดประมูลให้มีการเข้ามาปรับปรุงข้าวเพื่อส่งมอบได้เช่นกัน

“ช่องทางนี้น่าจะทำให้รัฐบาลระบายข้าวได้มากขึ้น อย่างต่ำๆ ก็น่าจะ 1.5 ล้านตัน เพราะปกติก็มีการส่งออกข้าวเก่าในปริมาณนี้อยู่แล้ว เพียงแต่รัฐบาลต้องกำหนดเงื่อนไขด้วยว่า หากเปิดประมูลให้กับผู้ซื้อต่างประเทศแล้ว อาจต้องงดขายให้กับผู้ซื้อในประเทศ 3 เดือน เพื่อไม่ให้มีการดันราคาข้าวระหว่างผู้ซื้อของไทยด้วยกันเอง” ชูเกียรติ อธิบาย

ด้าน มานัส กิจประเสริฐ นายกสมาคมโรงสีข้าวไทย กล่าวว่า ยังไม่ทราบรายละเอียดของแนวทางการเปิดประมูลให้ผู้ซื้อต่างประเทศเข้ามาซื้อข้าวสต๊อกรัฐบาล แต่หากกำหนดเงื่อนไขเป็นการประมูลทั่วไปที่เปิดกว้างให้ทุกคนมีสิทธิเข้าร่วมประมูล ก็เห็นด้วย เพราะเชื่อว่าจะทำให้รัฐบาลขายข้าวในสต๊อกได้ราคาดีสุด เพราะเกิดการแข่งขันในการเสนอราคา

ในด้านสถานการณ์การส่งออกข้าวของไทยในช่วงเริ่มต้นปี ถือว่าเริ่มต้นได้ดี โดยกระทรวงพาณิชย์ได้รายงานปริมาณและมูลค่าการส่งออกข้าวในเดือน ม.ค. 2559 พบว่าไทยสามารถส่งออกข้าวปริมาณ 1.02 ล้านตัน มูลค่า 1.55 หมื่นล้านบาท โดยปริมาณส่งออกเพิ่มขึ้น 68.5% และมูลค่าส่งออกเพิ่มขึ้น 42.8% เมื่อเทียบกับเดือน ม.ค. 2558

ชูเกียรติ ให้ความเห็นว่า ในเดือน ม.ค. 2559 ไทยสามารถส่งออกข้าวได้มากสุดคิดเป็นปริมาณ 1.02 ล้านตัน สูงกว่าเวียดนามที่ส่งออกได้ 7 แสนตัน และอินเดีย 6.5 แสนตัน สาเหตุที่ไทยมีการส่งออกในเดือน ม.ค.มาก เนื่องจากเป็นการส่งมอบให้กับคำสั่งซื้อข้าวแบบรัฐต่อรัฐ (จีทูจี) ให้กับประเทศฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นสัญญาซื้อขายเมื่อช่วงปลายปีที่ผ่านมา แต่หลังจากนี้คาดว่าปริมาณการส่งออกข้าวไทยจะลดลงมา เพราะการส่งมอบจีทูจีได้เสร็จสิ้นแล้ว โดยเดือน ก.พ. คาดว่าไทยจะส่งออกข้าวได้ปริมาณ 8 แสนตัน ซึ่งต้องติดตามว่ารัฐบาลจะสามารถขายข้าวจีทูจีได้เพิ่มเติมอีกหรือไม่ เพราะผลักดันยอดการส่งออกข้าว

“ช่วงนี้ตลาดเงียบๆ ไม่มีคำสั่งซื้อเข้ามาเท่าไหร่ ก็ต้องรอดูว่าออร์เดอร์จีทูจีจะมีตามเข้ามาหลังจากที่รัฐบาลไปเปิดตลาดไว้หลายที่” ชูเกียรติ กล่าว