FinTech กับการเตรียมความพร้อม ของสถาบันการเงิน

โดย...อิสระ วงศ์รุ่ง รองผู้อำนวยการธนาคารออมสิน

ผมขอกล่าว“ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้” ผู้ติดตามคอลัมน์กระปุกเศรษฐกิจทุกท่านครับ ช่วงนี้ก็ตรงกับเทศกาล วันตรุษจีนพอดี จึงขอโอกาสนี้สวัสดีปีใหม่สำหรับท่านผู้อ่านทุกท่านที่มีเชื้อสายจีน

เวลาผ่านไปรวดเร็วมาก เดือนนี้ก็เดือน ก.พ.แล้ว มีหลายๆ สิ่งที่เกิดขึ้นในเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา ที่อาจจะนำมาสู่การเปลี่ยนแปลงต่างๆ โดยเฉพาะกับสถาบันการเงิน เช่น ธนาคาร หรือบริษัทประกันภัยต่างๆ มากขึ้น ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับ FinTech ที่ผมกล่าวทิ้งท้ายไว้ในคอลัมน์ที่แล้ว

FinTech มาจากคำว่า Financial และ Technology ซึ่งช่วงที่ผ่านมาจะเห็นตามสื่อต่างๆ มากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะวงการ Start Up ที่เน้นไปทางด้านเทคโนโลยี

สำหรับ FinTech เอง มีประเด็นที่น่าสนใจและติดตาม กล่าวคือ เป็นอุตสาหกรรมที่ก่อให้เกิดตลาดใหม่ที่เชื่อมโยงธุรกรรมทางการเงินและเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน เพื่อสนับสนุนขั้นตอนการทำธุรกรรมทางเงินแบบเดิมๆ เช่น กระบวนการชำระเงิน, การฝาก/ถอน, ประกันชีวิต และอื่นๆ แต่แทนที่จะเป็นโครงสร้างการทำธุรกรรมแบบเดิมก็มีการนำเทคโนโลยีมาปรับใช้เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์แบบและสะดวกต่อผู้ใช้งานมากขึ้น ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นสถาบันการเงินหรือธนาคาร

ดังตัวอย่างที่เห็นกัน เช่น PayPal, Alipay ที่นิยมกันอย่างแพร่หลายในต่างประเทศ หรือในประเทศไทยเองก็เช่น บริการ Counter Service ของร้าน 7-Eleven, PaysBuy ของ DTAC, True E-Wallet M-Pay ของ AIS และธุรกรรมที่เกิดขึ้นล่าสุดคือ ผู้ใช้บริการของ True, DTAC, AIS สามารถโอนเงินให้แก่กันได้ หรือแม้กระทั่ง Application Chat ชื่อดังที่นิยมเป็นอย่างมากในประเทศไทย อย่าง Line ก็กระโดดลงมาให้บริการผ่าน Line Pay ซึ่งสามารถโอนเงิน หรือซื้อสินค้าได้ด้วย ซึ่งถือได้ว่าเป็นเรื่องที่สถาบันการเงินหรือธนาคารต้องหันมาให้ความสนใจและเตรียมความพร้อมรับมือ เพราะการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีดังกล่าวย่อมส่งผลต่อพฤติกรรมผู้บริโภค และส่งผลต่อการดำเนินธุรกิจของสถาบันการเงินหรือธนาคารด้วยเช่นเดียวกัน

จากข้อมูลเบื้องต้น ธุรกรรมทางการเงินที่ผ่านสาขาต่างๆ ของธนาคาร ร้อยละ 70-80 เป็นการทำธุรกรรมประเภท Transaction เช่น ฝาก ถอน โอน ชำระค่าสินค้าและบริการ ขอเอกสารต่างๆ ขอข้อมูลผลิตภัณฑ์ ส่วนธุรกรรมที่เหลือจะเป็นการขอสินเชื่อต่างๆ หรือบริการอื่นๆ ที่ต้องใช้พนักงาน เช่น เปิดบัญชีใหม่ เป็นต้น จากข้อมูลดังกล่าวจะเห็นได้ว่า ธุรกรรมทางการเงินประเภท Transaction นี้ สามารถดำเนินการผ่านระบบเทคโนโลยีได้ ซึ่งที่ผ่านมาลูกค้าจะทำรายการผ่านเครื่อง Self Service ต่างๆ ของธนาคาร เช่น ตู้ ATM ตู้ฝากเงิน ตู้ปรับสมุด เป็นต้น

แต่ปัจจุบันจากการเกิดขึ้นของ FinTech ทำให้การทำรายการต่างๆ สามารถดำเนินการผ่านช่องทางอื่นๆ ได้มากยิ่งขึ้น เช่น ผ่าน Mobile Application ต่างๆ ดังที่ได้กล่าวมา ซึ่งเป็นการเปิดตลาดใหม่ของการทำธุรกรรม ซึ่งส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภค สถาบันการเงินหรือธนาคารเองก็พยายามออกผลิตภัณฑ์ผ่าน Mobile Banking หรือ Internet Banking เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม จะเห็นได้ว่าพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว มุ่งไปในทิศทางเดียวกัน คือผ่านระบบ DIY หรือ Do It Yourself หรือทำธุรกรรมเองโดยผู้บริโภคผ่านระบบเทคโนโลยีที่ทันสมัยและรวดเร็ว

ดังนั้น การปรับตัวของสถาบันการเงินหรือธนาคารจึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ จากข้อมูลล่าสุดของธนาคารแห่งประเทศไทย จะเห็นได้ว่า ผลจากการที่มี FinTech และบริการผ่าน Mobile Banking ทำให้อัตราการเปิดสาขาของสถาบันการเงินหรือธนาคารมีอัตราการเปิดสาขาใหม่ที่ลดลง อีกทั้งอนาคตตามนโยบาย National e-Payment ของรัฐบาลที่มุ่งเน้นการทำธุรกรรมแบบไม่ใช้เงินสด หรือ Cashless ย่อมส่งผลต่อการไปสาขาธนาคารของลูกค้า ซึ่งมีการคาดการณ์ว่าจำนวนลูกค้าที่ไปใช้บริการสาขาจะลดลงประมาณร้อยละ 25 ในปี 2559 นี้ อย่างไรก็ตามสาขาธนาคารก็ยังมีความจำเป็น เพราะยังมีบริการด้านธุรกรรมที่มีความซับซ้อน และยังเป็นช่องทางการขายที่สำคัญ

ประเด็นที่สำคัญคือสถาบันการเงินหรือธนาคารต้องมีการเตรียมพร้อมและปรับตัวตามพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว และตามการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงของ FinTech ให้ทัน ดังจะเห็นได้จากธนาคารพาณิชย์หลายแห่งเริ่มปรับหน่วยงานเพื่อขึ้นมารองรับด้านนี้โดยเฉพาะ ไม่ว่าจะจัดตั้งบริษัทในเครือขึ้นมาใหม่เพื่อร่วมทุนหรือค้นหา FinTech เพื่อร่วมพัฒนานวัตกรรมบริการการเงินใหม่ๆ หรือมีหน่วยงานที่รับผิดชอบด้าน FinTech โดยตรง เป็นต้น