วัฒนธรรม มอบของขวัญ

โดย...ดร.อัจฉรา จุ้ยเจริญ

เมื่อครั้งทำงานกับสายการบิน ดิฉันต้องร่วมประชุมกับผู้บริหารและผู้จัดการจากหลายประเทศและวัฒนธรรม การที่ต่างคนต่างทำงานในแต่ละประเทศ และมาพบกันสองสามเดือนครั้ง ทำให้บรรยากาศเฮฮาและสังเกตได้ถึงสีสันของความแตกต่างทางวัฒนธรรม  โดยเฉพาะช่วงเทศกาล หรือวันเกิดของใครคนใดคนหนึ่ง ผู้บริหารใหญ่ก็จะเชิญชวนทุกคนร่วมร้องเพลงสุขสันต์วันเกิด เป่าเทียนบนขนมเค้ก และใครจะมอบของขวัญให้กันหรือไม่ ก็แล้วแต่ธรรมเนียม

ครั้งหนึ่งผู้บริหารชาวยุโรปท่านหนึ่งมอบของขวัญวันเกิดให้ผู้ร่วมประชุมชาวจีนฮ่องกง และคาดหวังว่าเธอจะเปิดดูทันทีด้วยความตื่นเต้น แต่ปรากฏว่าเธอไม่ได้เปิดออกดู ถึงแม้ว่าจะแสดงความขอบคุณอย่างชัดเจนแล้วก็ตาม ผู้ที่มอบให้ก็เลยเข้าใจผิดเล็กน้อยว่าเธอไม่ชอบของขวัญนั้นหรือไม่พอใจอะไร  เมื่อมาทราบทีหลังว่าเป็นเรื่องของความแตกต่างทางวัฒนธรรมจึงสบายใจขึ้น

โดยทั่วไป ชาวจีนฮ่องกง ชาวญี่ปุ่น หรือแม้แต่คนไทย มักรับของขวัญด้วยความอ่อนน้อมและแสดงความขอบคุณเท่านั้น โดยไม่เปิดออกดูต่อหน้าผู้ให้ ต่างจากชาวอเมริกันและยุโรป ที่คาดหวังว่าผู้รับของขวัญจะเปิดออกดูทันที และถ้าแสดงความตื่นเต้นก็หมายถึงของขวัญนั้นเป็นที่ถูกอกถูกใจ ซึ่งหากเราเป็นผู้รับ ไม่ว่าจะถูกใจหรือไม่ ก็ควรแสดงความตื่นเต้นชื่นชมของขวัญนั้น เพื่อให้ผู้มอบดีใจ

การมอบของขวัญให้คนแต่ละวัฒนธรรม มีเรื่องพึงระวังอีกประการคือ ตัวเลข ในภาษาจีน เลข 3 มีเสียงคล้ายคำว่า ชีวิต และเลข 8 มีเสียงคล้ายคำว่า เจริญรุ่งเรือง เลข 9 พ้องเสียงกับคำว่า นิรันดร ให้ของขวัญเป็นจำนวนตัวเลขเหล่านั้นได้สำหรับชาวจีน  ไม่ควรให้ของขวัญที่เป็นจำนวนสี่ เพราะคำว่าสี่ มีเสียงคล้ายคำว่า ตาย

สำหรับวัฒนธรรมญี่ปุ่น ควรหลีกเลี่ยงของขวัญจำนวนเลข 4 หรือเลข 9 นอกจากนั้นควรเตรียมให้และรับของขวัญถึงแม้จะเป็นการประชุมในธุรกิจหรือพบกันครั้งแรกก็ตาม  การให้ของขวัญไม่เหมาะสมอาจทำลายความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้ การห่อของขวัญต้องพิถีพิถันสวยงามอย่างมากในธรรมเนียมญี่ปุ่น เมื่อรับของขวัญ รับด้วยมือทั้งสองข้างและโค้งเล็กน้อย