เทรนด์ใหม่ ‘เกษตรในที่ร่ม’ ถูกใจผู้ขาย ได้ใจผู้ซื้อ

โดย...ช้องนาง ปรีชาเจริญศิลป์

หากเอ่ยถึงการเกษตรกรรม แน่นอนว่าต้องนึกถึงภาพของทุ่งนากว้างขวางที่ปลูกพืชพันธุ์จำนวนมาก มีระบบชลประทานที่เหมาะสม และแสงแดดจากดวงอาทิตย์ส่องทะลุหมู่เมฆ ทว่าความคิดเดิมๆ ต้องเปลี่ยนไป เมื่อปัจจุบันบรรดาผู้ประกอบการต่างหันมาทำการเกษตรในที่ร่มมากขึ้น

เหมือนอย่าง อินดอร์ แอก-คอน, ไบรต์ฟาร์ม, แอโรฟาร์ม และก็อทแธม กรีนส์ ธุรกิจการเกษตรในที่ร่ม หรือเรียกอย่างง่ายว่า การปลูกผักในที่ร่ม ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมากในนครนิวยอร์ก สหรัฐ ยุโรป สิงคโปร์ ญี่ปุ่น และจีน

อย่างไรก็ดี จากความเข้าใจเดิมๆ การปลูกพืชใดๆ ก็ตามต้องได้รับแสงอาทิตย์ ซึ่งมีความสำคัญอย่างมากในกระบวนการสังเคราะห์แสงของพืช ดังนั้นคำถามที่เกิดขึ้นคือ การปลูกพืชในที่ร่มจะใช้อะไรแทนแสงอาทิตย์

การปลูกพืชในที่ร่มอาศัยแสงไฟจากหลอดไฟแอลอีดี หรือหลอดโซเดียมความดันสูง แทนแสงอาทิตย์ ซึ่งแสงที่ออกมาจะไม่มีความร้อนปน และทำให้พืชโตเร็วมาก ควบคู่ไปกับการปลูกพืชในระบบไฮโดรโปนิกส์ คือการปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน หรือระบบแอโรโปนิกส์ การปลูกพืชในระบบหมุนเวียนน้ำ โดยรากพืชจะแขวนลอยอยู่ในอากาศ

แน่นอนว่าการปลูกพืชในร่มเป็นการปลูกพืชในระบบปิด จึงหมดความกังวลเรื่องแมลง วัชพืช และยาฆ่าแมลง ผลผลิตที่ได้จึงปลอดสารพิษ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการบริโภคผักออร์แกนิก ที่นับวันยิ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ดี การปลูกพืชในร่มก็ใช่ว่าจะไม่มีข้อเสียเลย เห็นได้ชัดว่าการเกษตรในที่ร่มนั้น ใช้พลังงานมากกว่าการเกษตรแบบปกติ ทั้งพลังงานน้ำและพลังงานไฟฟ้า เพื่อให้ได้ผลผลิตที่อุดมสมบูรณ์เต็มเม็ดเต็มหน่วย

แมท เมทรอส ประธานบริหาร (ซีอีโอ) ของฟาร์มเฮียร์ ผู้ประกอบการปลูกพืชในที่ร่มในสหรัฐ ระบุว่า แม้จะมีผู้ประกอบการหันมาทำธุรกิจเกษตรในที่ร่มมากขึ้น แต่ธุรกิจดังกล่าวยังอยู่ในระดับทารกวัยแรกเริ่มเท่านั้น

เมทรอสเริ่มต้นธุรกิจจากการตระหนักได้ว่า การเข้าถึงผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรที่มีความสดใหม่ และปราศจากสารพิษ ดูเป็นเรื่องยากสำหรับยุคสมัยปัจจุบัน

ดังนั้น เมทรอสจึงก่อตั้งฟาร์มเฮียร์ขึ้นมาเพื่อปลูกผักออร์แกนิกส่งให้กับร้านขายผักและร้านอาหารต่างๆ ในชิคาโก สหรัฐ ซึ่งได้รับผลตอบรับในระดับดีมาก

“นับวันจำนวนธุรกิจปลูกผักในร่มจะยิ่งเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ แต่มีส่วนน้อยเท่านั้นที่วางแผนจะขยายธุรกิจออกไปให้ครอบคลุมมากขึ้นเหมือนการทำอุตสาหกรรม” ซีอีโอคนดังกล่าวระบุ

นอกจากนี้ เป้าหมายหลักของเมทรอสไม่ใช่การมาแทนที่เกษตรกรระบบปกติ แต่เมทรอสยังคาดหวังว่าธุรกิจปลูกผักในที่ร่มจะสามารถทำงานร่วมกับเกษตรกรท้องถิ่นได้ ยกตัวอย่างเช่น ฟาร์มเฮียร์สาขาฟลอริดาจะเน้นการทำงานร่วมกับเกษตรกรไร่ส้ม ฟาร์มเฮียร์สาขานิวยอร์กจะทำงานร่วมกับธุรกิจโคนม

“ผมต้องการทำให้ชาวเมืองแต่ละรายรู้สึกว่าตัวเขาเองเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน และมีสิทธิรู้แหล่งที่มาของอาหารที่พวกเขาบริโภคในแต่ละวัน เป็นเรื่องปกติที่ผู้บริโภคต้องการพบกับเกษตรกรและศึกษากระบวนการผลิตอาหารต่างๆ เพื่อยืนยันแหล่งที่มาของอาหาร” เมทรอส ระบุ

ธุรกิจการเกษตรในที่ร่มจะเติบโตขึ้นอย่างมากในช่วงที่ผ่านมา แต่ก็มีผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยที่ไม่เชื่อว่าผลผลิตทางการเกษตรที่ได้นั้นปลอดสารพิษ

แม้หลายฝ่ายจะกังวลว่าธุรกิจปลูกพืชในที่ร่มจะเข้ามาแทนที่การเกษตรแบบดั้งเดิม แต่เมทรอสก็พิสูจน์ให้เห็นว่าฟาร์มเฮียร์ไม่ได้ต้องการเข้ามาแทนที่เกษตรกรท้องถิ่นเหล่านั้น กลับกันฟาร์มเฮียร์จะยิ่งเพิ่มช่องทางการค้าให้กับเกษตรกรท้องถิ่นมากกว่าเดิม เรียกว่าเป็นการกระจายรายได้อย่างทั่วถึง

ดังนั้น การเกษตรในที่ร่มถือเป็นการเกษตรทางเลือกอย่างหนึ่งที่มีทั้งข้อดีและข้อเสีย แต่การทำธุรกิจดังกล่าวค่อนข้างตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคในปัจจุบัน ที่ต้องการบริโภคอาหารปลอดสารพิษ และมีประโยชน์ต่อสุขภาพ

การเพิ่มขึ้นของธุรกิจปลูกพืชในร่มสะท้อนถึงการเปลี่ยนผ่านทางการเกษตร จากรูปแบบเดิมที่ต้องใช้ที่ดิน น้ำ และแสงแดดในการปลูกพืช มาเป็นการเกษตรที่เน้นไปทางอุตสาหกรรมการผลิตมากกว่า ซึ่งผลผลิตที่ได้อยู่ในระดับดีกว่าการเกษตรแบบเดิม ทั้งนี้เป้าหมายหลัก