ด่านชายแดน

โดย...พรรณี บุญเรือง

ถ้าเราดูแผนที่อาเซียน จะเห็นว่าอาเซียน 10 ประเทศ ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ อาเซียนในทะเล กับอาเซียนบนบก

อาเซียนในทะเล ส่วนใหญ่เป็นอาเซียนเดิม เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ บรูไน การค้าระหว่างไทยกับเพื่อนสมาชิกเหล่านี้น่าจะอยู่ในระบบ ผ่านท่าเรือระหว่างประเทศ ยกเว้นมาเลเซียและสิงคโปร์ที่มีทางบก ทางถนนที่ติดต่อกับไทยทางตอนใต้ เชื่อมต่อไปสิงคโปร์

อาเซียนบนบกส่วนใหญ่เป็นเพื่อนบ้าน ประเทศเหล่านี้เข้ามาเป็นสมาชิกอาเซียน เราเรียกว่าสมาชิกใหม่อาเซียน คือ กัมพูชา ลาว เมียนมา และเวียดนาม ซึ่งในระยะต่อมาจะเรียกติดปากว่า “ซีแอลเอ็มวี” เรียงตามอักษรแรกของประเทศ การติดต่อทำการค้ามีทั้งทางบกและทางทะเล ยกเว้น สปป.ลาว ติดต่อทางบกอย่างเดียว และการส่งออก นำเข้าระหว่างกันต้องผ่านด่านการค้า

เมื่อพูดเรื่องด่านการค้า เราต้องเข้าใจเรื่องด่านการค้าอยู่ในความดูแลของกระทรวงมหาดไทย มีกฎหมายรองรับรูปแบบของด่านระดับต่างๆ ดังนี้

1.จุดผ่านแดนถาวร เป็นด่านที่ให้ประชาชนทั้งสองประเทศ นักท่องเที่ยว และยานพาหนะสามารถสัญจรไปมาเพื่อการค้า การท่องเที่ยว และอื่นๆ โดยคำนึงถึงความพร้อมในด้านต่างๆ ของทั้งสองประเทศ และได้รับความเห็นชอบจากรัฐบาลทั้งสองประเทศ โดยในส่วนของไทยต้องได้รับความเห็นชอบจาก ครม.

2.จุดผ่านแดนชั่วคราว เป็นด่านที่กำหนดขึ้นเพื่อการใดการหนึ่งโดยเฉพาะ ภายในห้วงเวลาที่กำหนดไว้แน่นอน เน้นประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ไม่มีผลกระทบด้านความมั่นคงปลอดภัย และสอดคล้องกับสถานการณ์ระหว่างประเทศ และความเหมาะสมทางการเมือง เมื่อครบกำหนดเวลาหรือบรรลุวัตถุประสงค์เฉพาะแล้วจะปิดจุดผ่านแดนชั่วคราวทันที รวมทั้งการเปิดเพื่อการอื่น เช่น การส่งผู้อพยพกลับประเทศ

3.จุดผ่อนปรน เป็นด่านที่กำหนดขึ้นเพื่อช่วยเหลือประเทศเพื่อนบ้านในด้านมนุษยธรรม และส่งเสริมความสัมพันธ์ของประชาชนในระดับท้องถิ่น โดยการผ่อนปรนให้มีการค้าขายสินค้าอุปโภคบริโภค และยารักษาโรคที่จำเป็น

4.ช่องทางอนุมัติตามกฎหมายศุลกากร เป็นช่องทางที่เปิดใช้ตามพระราชบัญญัติศุลกากร ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2480 มาตรา5 ทวิ เป็นหลักในการสั่งการเพื่อเปิดการค้า อยู่ในความดูแลของกรมศุลกากร และ 5.ช่องทางธรรมชาติ เป็นช่องทางซึ่งประชาชนนิยมใช้เดินทางข้ามไปมาโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

เราต้องติดตามดูว่ากฎหมายการบัญญัติเรื่องด่านซึ่งอยู่ในความดูแลของกระทรวงมหาดไทย มีการเปลี่ยนแปลง ปรับปรุงให้ทันสมัยหรือยัง เพราะระดับของด่านจะมีความสำคัญต่อการเคลื่อนย้ายสินค้าข้ามแดน ผ่านแดน และหมายถึงโอกาสการใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าในกลุ่มอาเซียน พุธหน้าเราจะมาต่อกันเรื่องระดับการใช้สิทธิประโยชน์ของแต่ละด่าน ปัญหาอุปสรรคเป็นอย่างไร