'ว่างงาน' ปัญหาใหม่เศรษฐกิจ

โดย...ทีมข่าวการเงินโพสต์ทูเดย์

เศรษฐกิจที่เริ่มฟื้นตัวอย่างช้าๆ ได้ทำให้แนวโน้มการจ้างงานชะลอตัวตามไปด้วย โดยฝ่ายวิจัยธนาคารกรุงเทพวิเคราะห์การจ้างงานของภาคธุรกิจว่าอัตราการว่างงานเดือน พ.ย. 2558 อยู่ที่ 0.9% เพิ่มขึ้นจาก 0.5% ในช่วงเดียวกันของปีก่อน

ทั้งนี้ หากพิจารณาอัตราการการว่างงานสะสม 11 เดือนของปี 2558 อัตราว่างงานเฉลี่ย 0.9% นั้นใกล้เคียงกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยการว่างงานใน กทม. อยู่ที่ 1% ภาคใต้ 1.1% ภาคกลาง 0.9% ภาคเหนือ 0.8% และภาคตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ที่ 0.8%

สำหรับสาขาการผลิตที่มีการจ้างงานสูงสุด 5 อันดับแรกในรอบปีที่ผ่านมา ได้แก่ สาขาเกษตรกรรม 31.8% สาขาอุตสาหกรรมการผลิต 17.2% สาขาขายส่ง ขายปลีก และซ่อมรถยนต์และรถจักรยานยนต์ 16.3% สาขาโรงแรมและบริการด้านอาหาร 7% และสาขาการก่อสร้าง 6.1%

แม้สาขาเกษตรกรรมจะมีการจ้างงานสูงสุด แต่ก็เป็นอัตราการจ้างงานที่ลดลงถึง 4% ในรอบ 11 เดือนที่ผ่านมา โดยว่างงานเฉลี่ย 12.07 ล้านคน ลดลง 4% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในช่วงเดียวกันของปี 2551-2557 ที่ 13.90 ล้านคน

ยงยุทธ แฉล้มวงษ์ ผู้อำนวยการวิจัยด้านการพัฒนาแรงงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ระบุว่า ภาพรวมของการจ้างงานจากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติในไตรมาส 3 ของปี 2558  พบว่าสาขาที่เพิ่มการจ้างงานน้อยที่สุดคือ ผู้จบปริญญาตรีขยายตัวเพียง 2.8% ตามมาด้วยชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ชั้น ปวช. และ ปวส.ตามลำดับ

สำหรับระดับการศึกษาที่การจ้างงานหดตัว ได้แก่ ผู้จบชั้นมัธยมต้น หรือต่ำกว่า คิดเป็นจำนวนที่ลดลง 0.72 ล้านคน โดยคนกลุ่มใหญ่เหล่านี้มีการจ้างงานอยู่ในภาคการเกษตรเป็นสำคัญไม่น้อยกว่า 0.5 ล้านคน ซึ่งเป็นผลมาจากปัญหาราคาพืชผลทางการเกษตรตกต่ำ ขณะเดียวกันต้องเผชิญกับปัญหาภัยแล้งไม่สามารถปลูกพืชเศรษฐกิจได้ตามปกติ

ทั้งนี้ การที่เศรษฐกิจของไทยมีการเติบโตอย่างช้าๆ ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา มีผลกระทบต่อความสามารถในการจ้างงานของประเทศในการดูดซับแรงงานที่เข้าสู่ตลาดแรงงานใหม่และเก่า ถึงแม้ภาพรวมการมีงานทำจะลดลงไม่ถึง 1 แสนคน แต่ที่ถูกกระทบมากที่สุดคือ กลุ่มคนที่ทำงานในสาขาเกษตรลดลงจากปีก่อนมากกว่า 5 แสนคน หรือมากกว่า 3% ทำให้รัฐบาลต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษกับเกษตรกร ซึ่งได้รับผลกระทบมากที่สุดจากภาวะเศรษฐกิจตกต่ำและภัยแล้ง ซึ่งเป็นโจทย์ที่ท้าทายการทำงานของรัฐบาลในปีนี้

แม้ตัวเลขการจ้างงานในประเทศจะลดลงไม่มากนัก แต่สภาพการจ้างงานในประเทศจะต้องดูคู่ไปกับตัวเลขการจ้างงานของแรงงานต่างด้าวที่ได้รับการอนุญาตทำงานในไทย โดย 11 เดือนของปี 2558 มีแรงงานต่างด้าวได้รับอนุญาตทำงานในไทย 1.45 ล้านคน ลดลง 2.7% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

ในช่วง 11 เดือนของปี 2558 แรงงานต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตทำงาน เป็นกลุ่มแรงงานเข้าเมืองถูกกฎหมายเฉลี่ย 1.427 ล้านคน หดตัว 2.9% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และกลุ่มแรงงานเข้าเมืองผิดกฎหมายเฉลี่ย 2.46 แสนคน ขยายตัว 6.8% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

ทั้งนี้ เป็นที่จับตามองว่าในปี 2559 อัตราการว่างงานมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ทั้งสองทางจาก 2 ปัจจัย คือ ภัยแล้งและการลงทุนโครงการขนาดใหญ่ของรัฐบาล

ปัญหาภัยแล้งที่มีแนวโน้มจะรุนแรงมากในปีนี้ อาจทำให้แรงงานภาคเกษตรสามารถเคลื่อนย้ายมาเป็นแรงงานในภาคการก่อสร้างได้ หากโครงการของรัฐบาลสามารถที่จะขยายตัวได้ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ แต่หากการลงทุนไม่ขยายตัวมารองรับการเคลื่อนย้ายแรงงาน ก็จะสร้างปัญหาใหม่ให้กับรัฐบาล