มาเก๊า

โดย...ฉัตรพงศ์ ตันติมณีวัฒน์

ก่อนสิ้นปีนี้ผมได้ไปเยือนมาเก๊า (Macau) ซึ่งมักถูกเปรียบเทียบความใหม่ของอารยธรรมจีนตะวันออก เช่น ฮ่องกง ที่มีความอลังการในด้านสิ่งปลูกสร้าง ฉูดฉาด ฟุ้งเฟ้อ หรูหรา กับอารยธรรมความโบราณแบบเมืองขึ้นของโปรตุเกส มาเก๊าเป็นเมืองที่มีความเจียมเนื้อเจียมตัว สุขุม แผ่วเบา มีความอุดมสมบูรณ์มาก จึงเป็นเหตุผลที่ฝั่งยุโรปตะวันออกจะมาเอาเป็นเมืองขึ้น ปัจจุบันกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยว กาสิโนระดับโลก มีอาคารและสิ่งปลูกสร้างที่สวยงาม แต่อารยธรรมโบราณและกลิ่นอายตะวันตกยังคงคุกรุ่นผ่านเรื่องราวของสิ่งปลูกสร้างตามหลักคริสต์ศาสนานิกายคาทอลิก อีกทั้งยังมีเทศกาลต่างๆ ผสมผสานวัฒนธรรมตะวันตกและตะวันออกอย่างกลมกลืน ล้วนทำให้มาเก๊าลึกลับซับซ้อนอย่างน่าสนใจ

เขตบริหารพิเศษมาเก๊าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นพื้นที่บนชายฝั่งทางใต้ของประเทศจีน ปกครองโดยโปรตุเกสจนถึงปี ค.ศ. 1999 ปัจจุบันได้กลายเป็นเขตปกครองพิเศษของจีน อยู่ห่างจากเกาะฮ่องกงไปทางทิศตะวันตก 60 กิโลเมตร ประกอบด้วยคาบสมุทรมาเก๊าที่ติดกับจีนแผ่นดินใหญ่และเกาะเล็กๆ อีกสองเกาะ คือ Taipa และ Coloane ซึ่งเกาะทั้งหมดเชื่อมต่อกันด้วยสะพานขนาดใหญ่และสนามบินนานาชาติมาเก๊า

โปรตุเกสเริ่มต้นที่หมู่บ้านชาวประมงอย่างเรียบง่าย จากนั้นก็พัฒนาเป็นนิคม First European ในดินแดนตะวันออกไกล ด้วยตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ที่เหมาะสมต่อการทำประมง จึงกลายเป็นฐานที่สำคัญสำหรับการค้าในระดับภูมิภาคและระหว่างประเทศ จึงไม่น่าแปลกใจที่เราจะพบคริสต์ศาสนานิกายคาทอลิก พร้อมกับซากปรักหักพังของโบสถ์คาทอลิกในดินแดนแถบนี้

มาเก๊าเริ่มเรียกร้องการบริหารตนเองในปี ค.ศ. 1583 ต่อมาเกิดจลาจลขึ้นในปี ค.ศ. 1966 รัฐบาลใหม่ได้รับการยอมรับและประกาศว่ามาเก๊ากลายเป็นดินแดนของจีนอย่างสมบูรณ์ภายในเขตอำนาจของจีนเมื่อวันที่ 20 ธ.ค. 1999 เป็นเขตปกครองพิเศษของประเทศจีน หลังจากนั้นเกิดตึกระฟ้าที่ทันสมัยและศูนย์ประวัติศาสตร์ของมาเก๊าเป็นมรดกโลกก็ถูกประกาศโดยยูเนสโก ประกอบด้วย อาคารประวัติศาสตร์ โบสถ์ป้อมปราการ อนุสาวรีย์พระราชวังโบราณ มาเก๊ามีการเจริญเติบโตอย่างมากในช่วง 15 ปีที่ผ่านมา และยังคงขยายตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว มีกาสิโนที่ใหญ่ที่สุดในโลก ความบันเทิง งานแสดงสินค้า และการจัดนิทรรศการศิลปะนานาชาติ ฯลฯ

เราสามารถขึ้นเรือเฟอร์รี่ไปมาเก๊าได้จากฝั่งเกาลูนเกาะฮ่องกง แต่ต้องนำพาสปอร์ตติดตัวไว้สำหรับผ่านด่านตรวจคนเข้าเมืองที่มาเก๊าด้วย ที่เกาะไทปาจะได้พบกับซากปรักหักพังของความซับซ้อนในศตวรรษที่ 16 วันนี้ได้รับการจดทะเบียนเป็นมรดกโลกแล้ว สิ่งก่อสร้างส่วนมากที่เป็นมรดกโลกนั้นเป็นการผสมผสานกันระหว่างสถาปัตยกรรมของอาณานิคมโปรตุเกสกับวัฒนธรรมตะวันออกแบบจีน

ในวันนี้ความทรงจำที่เหลืออยู่เป็นอาคารที่โดดเด่นของโบสถ์เก่า ประวัติศาสตร์ของโปรตุเกสในอดีตกับการชมวัตถุทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมชีวิตของชุมชนต่างๆ การเที่ยวชมพิพิธภัณฑ์ทางทะเล การจัดแสดงประวัติศาสตร์ของอุตสาหกรรมการเดินเรือในมาเก๊าและโปรตุเกส การเรียนรู้เกี่ยวกับรูปแบบการเดินเรือที่สำคัญต่างๆ ในมาเก๊า

ประเทศไทยที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน ควรส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ ให้คนรุ่นหลังชื่นชมและเรียนรู้จากประวัติศาสตร์ นับเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวที่น่ายกย่อง ควรศึกษาและนำมาพัฒนาเป็นตัวอย่าง