สมการชีวิตของคนกินเงินเดือนกับผู้สูงวัยแบบย่อ

โดย...สุรพล โอภาสเสถียร

ก่อนจะเข้าเรื่องเศรษฐกิจคิดง่ายๆ ผมขอไว้อาลัยแก่เหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้นในกรุงปารีส ฝรั่งเศส และยังเกิดปัญหาความไม่ปลอดภัยขึ้นอีกหลายพื้นที่ในยุโรป

ผมเองเป็นคนมีครอบครัว ลูกสาวผมได้เคยมีโอกาสเป็นนักเรียนในโครงการแลกเปลี่ยน (AFS) ไปเรียนที่ฝรั่งเศสเป็นระยะเวลาเกือบหนึ่งปี พักอาศัยกับครอบครัวอุปถัมภ์ (Host) และทั้งสองฝ่ายก็มีความผูกพันกันเป็นอย่างมาก ลูกสาวผม “วรรณกานต์ โอภาสเสถียร” ได้เขียนความในใจของเขาขึ้นมา ผมเห็นว่าเป็นมุมมองที่น่าสนใจ สะท้อนวิธีคิดของคนรุ่นใหม่ จึงอยากนำมาแชร์ให้คนในสังคมว่าเขาคิดยังไงกัน

“เราเป็นคนเหมือนกัน เจ็บได้ตายได้ร้องไห้เป็น

เราต่างเป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูก เป็นพี่เป็นน้องของคนในครอบครัว

อย่ามองคนว่าใครร้ายกว่าใคร ใครมีค่ากว่าใคร แค่เพราะเขามีความเชื่อไม่เหมือนเรา

อย่าใช้ศาสนา การเมือง หรือความเชื่ออื่นๆ เป็นเครื่องมือเป็นเหตุให้คนต้องเกลียดกัน

หายใจเข้าไป หายใจลึกๆ มีผู้บาดเจ็บที่กำลังหายใจอยู่

มีผู้สูญเสียที่กำลังร้องไห้ อย่าแค่สงสารเขาแล้วเกลียดใคร แต่หยุดคิดดูว่า ถ้าเราเป็นเขาเราจะรู้สึกอย่างไร

เอาใจเขามาใส่ใจเราให้มาก เราต่างต้องการความรักความเข้าใจ เราต่างต้องการความปลอดภัย และเราต้องการความสงบสุข

ความเกลียดชังไม่ใช่ต้นกำเนิดของสันติภาพ

ความรุนแรงไม่ใช่ทางออก”

ความไม่สงบของโลกส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจอย่างแน่นอน แต่วันนี้ผมจะพูดถึง การวางแผนใช้เงินของมนุษย์เงินเดือนที่กำลังจะเป็นผู้สูงอายุว่า จะทำอย่างไรให้สามารถมีเงินใช้ตลอดชีวิต ซึ่งได้ทำเป็นการถามตอบอย่างง่ายๆ ดังนี้

คำถาม : เวลานี้ควรมีวิธีการใช้จ่ายอย่างไรในวัยทำงานของมนุษย์เงินเดือน อะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ วิธีการเก็บเงินเก็บออมง่ายๆ ควรจะทำอย่างไร หรือเริ่มต้นตรงไหนดี

คำตอบ : ในวัยทำงานเป็นวัยที่เรามีรายได้ สามารถสะสมเงินได้ ถ้าใช้สมการชีวิต รายได้-รายจ่าย เหลือแล้วจึงจะออม จะไม่มีวันออมได้ เพราะเราบังคับใจตัวเองไม่ได้ มันถูกกระตุ้นให้ใช้จ่ายทุกวัน เช่น ใช้ก่อนผ่อนทีหลัง รูดไปเลย ง่ายๆ สบายซื้อ หรือดอกเบี้ย 0% ตัดสินใจวันนี้ตอนนี้ได้ของเลย มีการตลาดอยู่รอบตัวเราให้หลงใช้จ่ายไปกับสิ่งที่เราอยากได้ (Want) แต่ไม่ใช่สิ่งที่จำเป็น (Need)

สมการชีวิตคนวัยนี้ที่ควรใช้คือ มีรายได้-การออมทันที (บังคับตัวเองให้ได้) เหลือเท่าไหร่คือการใช้จ่าย เรียกว่าเรามีความรวยเท่าที่เรามี เช่น รายได้สองหมื่นหักเลยทันทีเพื่อออมจำนวนหกพัน เราเหลือหมื่นสี่ เราก็เป็นคนรวยหมื่นสี่ อย่าไปคิดว่าเราเป็นคนรวยแสนสี่ ใช้จ่ายแบบคนแสนสี่ หากคิดบวกใช้แบบรวยเกินตัว หายนะก็เกิดขึ้นไม่ช้าก็เร็ว

การจะซื้อของอะไรให้ถามตัวเองว่าซื้อเพราะอยากได้หรือมันจำเป็น ไม่ซื้อแล้วทำให้ชีวิตลำบากหรือทำให้หน้าตาเราแย่ลงไป สุดท้ายคือการซื้อครั้งนี้มีความประหยัดและมันมีประโยชน์จริงมั้ย เรามีกระเป๋ามากกว่าเจ็ดใบ รองเท้ามากกว่าเจ็ดคู่ไปเพราะ...มีไปเพื่อ...ในเมื่อเราทำงานเจ็ดวันแล้วก็เริ่มต้นใหม่ หรือทำไมต้องมีวันศุกร์แห่งชาติ ต้องไปกินเหล้า คาราโอเกะ ทั้งที่เรายังไม่มีเงินออมมากพอ

คำถาม : สำหรับในวัยสูงอายุ หรือวัยใกล้จะเกษียณแล้ว ควรมีวิธีการจัดการกับเงินก้อนที่เหลืออยู่อย่างไรดี เพื่อให้เงินเหลือใช้ไปจนวันสุดท้ายของชีวิตและการใช้ชีวิตช่วงเวลาดังกล่าวไม่เป็นภาระของบุตรหลาน ญาติมิตร

ตอบ : คนสูงวัยต้องหาคำตอบว่า ฉันจะใช้ชีวิตด้วยค่าใช้จ่ายวันละเท่าใด อายุเฉลี่ยคนไทยคือ 74 ปี ถ้าเราเลิกทำงานตอน 60 ปี เราต้องมีชีวิตอีก 14 ปี ลองเอาตัวเลข 14 ปี×365 วัน×300 บาท/วัน เป็นเงินเท่าไหร่ บวกกับของแพงขึ้นปีละอีก 2-3% คิดเป็นเงินเกือบสองล้าน ดังนั้นในวันที่เรามีอายุ 60 ปี เราเตรียมไว้แล้วหรือยัง

ค่าใช้จ่ายในช่วงสูงวัยมากๆ คือ ค่าหมอ ค่ายา ค่ารักษาโรคภัยไข้เจ็บ จึงควรมีประกันสุขภาพพอสมควร ซึ่งก็ต้องรีบทำในวันที่ยังพอมีรายได้ เพื่อมาคุ้มครองและลดรายจ่ายตรงนี้ลงไป การลงทุนต้องไม่เสี่ยงแล้ว การริเริ่มไปลงทุนทำธุรกิจอาจไม่เหมาะ เพราะถ้าเสียหายแล้วมีผลกระทบสูง เงินควรไปลงทุนกับสินทรัพย์ทางการเงิน เช่น พันธบัตร เงินออมระยะยาว ที่ให้ดอกเบี้ยรายเดือน เพื่อเอามาใช้จ่าย อย่างนี้เป็นต้น

ที่สำคัญครับคนวัยนี้ต้องเลิกคิดที่จะก่อหนี้ หรือต้องไม่มีหนี้แล้ว ไม่อย่างนั้นจะกลายเป็น “คนที่แก่ก่อนรวย” ที่ช้ำใจที่สุดคือ แก่แล้วต้องมานั่งใช้หนี้ นั่งมองดูสิ่งต่างๆ ที่เราไปก่อหนี้ซื้อมาแล้วก็ใช้ได้แค่นั้น ไม่ได้ทำให้เกิดความสุขมาหักกลบลบหนี้กับความทุกข์ที่ต้องคิดถึงเรื่องหนี้ สมการชีวิตที่แย่ที่สุดที่ไม่ควรเจอคือ

มีรายได้ต่อเดือนจำนวนหนึ่ง + ต้องหามาอีกก้อนหนึ่งจากที่ไหนก็ได้เพื่อใช้หนี้ให้ทันรอบการชำระ = รายจ่ายในแต่ละเดือนที่ต้องจัดการ แล้วมันจะอยู่ได้อย่างไร...