ลุ้นอาร์เซ็ปเกิดถ่วงดุลทีพีพี

นักวิชาการคาดจีนเร่งคลอดอาร์เซ็ป พ.ย.นี้ ถ่วงดุลสหรัฐ มั่นใจระยะสั้นไทยไม่กระทบ

นายปิติ ศรีแสงนาม ผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการ ศูนย์อาเซียนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า หลังจากสหรัฐและประเทศสมาชิกความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (ทีพีพี) รวม 12 ประเทศ ลงนามร่วมกันไปเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ทำให้จีนอาจเร่งการขับเคลื่อนข้อตกลงภายใต้การเจรจาข้อตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค(อาร์เซ็ป) ออกมาระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน (อาเซียนซัมมิท) และเวทีที่เกี่ยวข้องในเดือน พ.ย.นี้

“ถ้ามองในมิติการเมือง ขณะนี้เรามี 2 ขั้วอำนาจหลักๆ ในโลก คือสหรัฐและจีน เมื่อสหรัฐเข็นทีพีพีออกมา ผนึกกำลังกับประเทศในภูมิภาคนี้แล้ว จีนก็อาจจะเร่งเข็นอาร์เซ็ปออกมาด้วยเพื่อให้คานอำนาจกันได้” นายปิติ กล่าว

ทั้งนี้ หากอาร์เซ็ปเกิดขึ้นได้ เชื่อว่าจะมีผลในทางปฏิบัติมากกว่าข้อตกลงภายใต้ทีพีพี เนื่องจากน้ำหนักการเจรจา วิธีคิด และมุมมองแบบจีน เน้นให้เจรจาเสร็จสิ้นไปเป็นเรื่องๆ พยายามเจรจาเรื่องที่ทุกประเทศน่าจะดำเนินการได้ ทำให้ข้อตกลงมีแนวโน้มเป็นไปได้จริง

ขณะที่การเจรจาทีพีพีซึ่งนำโดยสหรัฐ มีข้อผูกพันมากกว่าเรื่องการค้า ครอบคลุมเรื่องการยกมาตรฐานต่างๆ เช่น มาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้าง สิทธิบัตรยา ประเทศสมาชิกยังมีระดับการพัฒนาแตกต่างกันมาก ทำให้แต่ละประเทศยังคงมุ่งหวังจะปกป้องบางเรื่อง และเปิดเจรจาแค่บางเรื่อง การขับเคลื่อนและลงนามจึงต้องเลื่อนมา จนเพิ่งได้ลงนามในปีนี้

นายปิติ กล่าวอีกว่า ในระยะสั้นการลงนามของสมาชิกทีพีพีน่าจะยังไม่ส่งผลกระทบต่อไทย เพราะหลังจากลงนามแล้วยังต้องมีขั้นตอนและกระบวนการทางกฎหมายในแต่ละประเทศ กว่าจะผ่านคณะรัฐมนตรี ให้สัตยาบันจนครบทุกประเทศ กำหนดตารางการลดภาษี ผ่านขั้นตอนการกีดกันต่างๆ ไปได้ น่าจะต้องใช้เวลาอย่างน้อย 1-2 ปี จึงมีผลบังคับใช้

อย่างไรก็ตาม ในระยะกลางเป็นต้นไป ไทยอาจได้รับผลกระทบบ้าง เพราะจะส่งผลให้มาตรฐานและวิธีการเจรจาการค้าของไทยกับประเทศอื่นๆ เปลี่ยนแปลงไป

ทั้งนี้ หากมองความจำเป็นว่าไทยต้องเข้าร่วมทีพีพีหรือไม่นั้น ไทยมีข้อตกลงด้านการค้ากับเกือบทุกประเทศในทีพีพีหมดแล้ว ยกเว้นเม็กซิโก แคนาดา และสหรัฐ แต่ไทยก็ศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรีไทย-แคนาดาแล้ว และสามารถเปิดเจรจาทวิภาคีกับประเทศเหล่านี้แทนการเข้าร่วมวงได้

“หากไทยคิดจะเข้าร่วมเป็นสมาชิกทีพีพี จะเหมือนจีนเข้าร่วมเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก คือเสียประโยชน์มาก เพราะต้องได้รับการรับรองจาก 12 ประเทศสมาชิกดั้งเดิม ดังนั้นทั้ง 12 ประเทศก็จะรุมขอสิทธิประโยชน์ด้านต่างๆ จากไทย ก่อนรับรองให้เข้าร่วมทีพีพี” นายปิติ กล่าว

สำหรับทีพีพี ประกอบด้วยสมาชิก 12 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐ แคนาดา ชิลี เม็กซิโก เปรู ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ญี่ปุ่น บรูไน มาเลเซีย สิงคโปร์ และเวียดนาม ขณะที่อาร์เซ็ป ประกอบด้วยสมาชิก 16 ประเทศ ได้แก่ สมาชิกอาเซียน 10 ประเทศ และคู่ค้าอีก 6 ประเทศ คือ จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ อินเดีย ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ทำให้มีประเทศที่เป็นสมาชิกทั้งสองความตกลง7 ประเทศ