แก้ก่อนค้างท่อ

แม้ทุกๆ การเปลี่ยนแปลงในช่วงต้นจะเกิดปัญหาสะดุดเล็กๆ น้อยๆ แต่การจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานรัฐ ที่จะเริ่มเปลี่ยนจากระบบการประมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรืออี-ออกชั่น (e-Auction) มาเป็นอี-บิดดิ้ง (e-Bidding) และอี-มาร์เก็ต (e-Market) เต็มระบบในปีงบประมาณ 2559 หรือวันที่ 1 ต.ค.นี้ ผลจากการทดลองมา 7-8 เดือน หรือตั้งแต่เดือน ก.พ. ยังเต็มไปด้วยปัญหา

จริงอยู่ ถึงเจตนารมณ์ในการเปลี่ยนระบบการจัดซื้อจัดจ้างหน่วยงานรัฐครั้งนี้ เพื่อต้องการจะแก้ปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่น ซึ่งระบบอี-ออกชั่นที่ใช้อยู่ปัจจุบันยังมีช่องโหว่ให้เกิดการทุจริตได้ โดยระเบียบใหม่จะมีการเพิ่มเงื่อนไขแก้การทุจริต เช่น ไม่ให้ผู้เข้าประมูลได้เจอหน้ากันเพื่อป้องกันการฮั้ว ไม่เปิดช่องให้กลุ่มอิทธิพลโดยเฉพาะงานประมูลในท้องถิ่นไปข่มขู่จนไม่กล้ามีการเสนอราคาแข่ง

บนเจตนารมณ์การเปลี่ยนเป็นอี-บิดดิ้ง และอี-มาร์เก็ต ถึงแม้จะดี รวมทั้งหวังว่าจะลดคอร์รัปชั่นในประเทศไทยให้ได้ เหมือนกับที่ต่างประเทศใช้ระบบดังกล่าว แล้วช่วยประหยัดงบประมาณการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐลงได้มากถึงกว่า 10%

อย่างไรก็ตาม จากการทดลองใช้จัดซื้อจัดจ้างกว่า 150 หน่วยงานมาตั้งแต่ต้นปี ได้เกิดอุปสรรคมากมาย เช่น ในวงการก่อสร้าง ที่จะเข้าประมูลงานก่อสร้างของรัฐ ซึ่งระบบนี้ไม่เอื้อให้กับผู้ประกอบการรายเล็ก ผู้รับเหมาเข้าถึงการประมูลได้ยาก ปัญหาแบบของงานรัฐ ซึ่งงานประมูลจะมีรูปแบบที่แตกต่างกัน แบบของงานบางส่วนที่เขียนไม่ชัดเจน จำนวนเจ้าหน้าที่รัฐไม่เพียงพอในการให้คำตอบกับผู้เข้าประมูลงานที่มีเป็นหลักหมื่นๆ ราย การจัดซื้อจัดจ้างที่รวมศูนย์ ทั้งสินค้าที่ไม่ซับซ้อน เช่น อุปกรณ์สำนักงาน ไปจนถึงงานประมูลการก่อสร้างที่มีความซับซ้อน

นอกจากนี้ การสื่อสารชี้แจงข้อมูลเงื่อนไขการประมูลต่างๆ ผ่านคอมพิวเตอร์ทั้งหมด ต้องพิมพ์สอบถามกันไป สอบถามกันมา ซึ่งวิธีนี้อาจยิ่งสร้างปัญหาให้เข้าใจผิดมากขึ้น และส่งผลให้การประมูลงานก่อสร้างล่าช้า ทำให้อาจเป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่เงินงบประมาณจากรัฐต้องค้างท่อใช้จ่ายยืดไปอีก

กลายเป็นการซ้ำเติมปัญหาเดิมที่รัฐบาลโดนตำหนิในการเรียกความเชื่อมั่น ซึ่งที่ผ่านมาการใช้จ่ายจากภาครัฐ ต้องช้ากว่าที่หลายฝ่ายคาดหวัง เพราะผ่านกฎระเบียบที่เพิ่มเข้ามาตรวจสอบเรื่องทุจริตคอร์รัปชั่นหลายขั้นตอน รวมทั้งเจ้าหน้าที่รัฐต่างระวังระแวง ไม่อยากเสี่ยงโดนตรวจสอบทุจริต

หากอี-บิดดิ้ง และอี-มาร์เก็ต จะกลายเป็นอุปสรรคเพิ่ม ทำให้การใช้จ่ายภาครัฐในปีงบประมาณ 2559 ที่จะเริ่มในเดือน ต.ค. 2558 นี้มีปัญหา สิ่งนี้ก็อาจกระทบความเชื่อมั่น ซึ่งเป็นที่รู้กันว่าเครื่องยนต์เศรษฐกิจที่ยังพอเป็นความหวังจะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจได้ คือการใช้จ่ายจากภาครัฐ ที่มีการลงมือทำจริง กับท่องเที่ยว เพราะเครื่องยนต์อื่น การส่งออก การบริโภคในประเทศ และการลงทุนเอกชนสิ้นหวังไปแล้ว

เมื่อเป็นเช่นนี้ รัฐควรเร่งแก้ปัญหาอี-บิดดิ้ง และอี-มาร์เก็ตที่ยังมีอยู่ อย่าให้อุปสรรคเล็กน้อยกลายเป็นปัญหาใหญ่ กระทบการใช้จ่ายภาครัฐให้ช้า ทุบความเชื่อมั่นโดยไม่จำเป็นเลย