เศรษฐกิจไทย จะไปทางไหน

ภายใต้ความอึมครึมของสภาวะเศรษฐกิจไทยซึ่งดูเหมือนว่าทั้งรัฐบาลและหน่วยงานของรัฐจะออกมาโยนผ้าขาว ยอมรับว่าปีนี้เศรษฐกิจคงไม่โตอย่างที่หวังไว้ โดยเฉพาะกระทรวงพาณิชย์ซึ่งปกติไม่ค่อยจะยอมรับอะไรง่ายๆ ปรับเป้าหมายส่งออกจากต้นปีคาดว่าจะโตเป็นบวก 3.5% เป็นหดตัว -3.0%

ในขณะที่เครื่องยนต์เศรษฐกิจของภาคเอกชนดับสนิท คงมีภาคการท่องเที่ยวซึ่งได้อานิสงส์จากนักท่องเที่ยวจีนมาหนุน ทำให้พอประคับประคองตัวไปได้ มีเพียงการใช้จ่ายและการลงทุนของรัฐซึ่งก็คงมีเม็ดเงินไม่มากพอที่จะมากระตุ้นเศรษฐกิจ ดังนั้นการฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยคงไม่เห็นได้ในเวลาอันรวดเร็ว เศรษฐกิจคงซึมยาวไประยะหนึ่ง

ทั้งนี้ เศรษฐกิจของไทยปัญหาอยู่ที่เชิงโครงสร้างทั้งระบบ ไล่มาตั้งแต่ภาคเกษตร ซึ่งมีประชากรครึ่งหนึ่งของประเทศแต่มีสัดส่วนอยู่ในจีดีพีเพียง 8.3% และหากเปรียบเทียบขีดความสามารถการแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านทั้งด้านราคาและต้นทุน พืชหลักทั้งข้าว ยาง มันสำปะหลัง อ้อย อนาคตไม่ค่อยแจ่มใสและคงอุ้มไว้ไม่ได้ตลอด

ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมซึ่งดูเหมือนจะเป็นความหวังที่จะทำให้ไทยก้าวข้ามไปสู่เศรษฐกิจใหม่คงไม่ได้ง่าย เห็นได้จากครึ่งปีแรกอุตสาหกรรมส่งออกของไทย 46 กลุ่ม มีเพียง 7 กลุ่มอุตสาหกรรมที่ตัวเลขยังเป็นบวก นอกนั้นขยายตัวติดลบเฉลี่ย 4-5% แสดงให้เห็นถึงขีดความสามารถในการแข่งขันที่ลดน้อยถอยลงของภาคอุตสาหกรรม

คำถามว่าเศรษฐกิจไทยอนาคตจะอยู่ตรงไหน

จากสถานะปัจจุบันธนาคารโลกประเมินรายได้ต่อหัวคนไทยไว้ 5,370 เหรียญสหรัฐ/ปี หรือเฉลี่ยรายได้ต่อครัวเรือนเดือนละ 1.25 หมื่นบาท จัดเป็นประเทศซึ่งมีรายได้ระดับปานกลางค่อนข้างสูง หากจะพัฒนาประเทศในระดับนี้และไม่หลอกตัวเอง คงต้องใช้เวลามากกว่า 20 ปี จึงจะไปสู่ประเทศซึ่งมีรายได้ระดับสูง

แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีความหวัง เพราะที่ตั้งของไทยเป็น “ไข่แดง” อยู่ในอาเซียนซึ่งเป็นภูมิภาคที่ในอนาคตจะเป็นเขตเศรษฐกิจที่โตเร็วที่สุด และถูกประกบด้วยจีนและอินเดีย ซึ่งจีนเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจอันดับ 2 ของโลก และอินเดียกำลังจะกลายเป็นประเทศซึ่งมีเศรษฐกิจโตเร็วในอันดับต้นๆ ของโลก ประเทศทั้งสองกำลังอยู่ในช่วงการปรับโครงสร้าง

หากประเทศไทยมีการปรับโครงสร้างเกาะเกี่ยวให้สอดคล้องกับทิศทางและบริบทของภูมิภาค ก็เชื่อได้ว่าเศรษฐกิจคงไปได้อีกไกล

ทั้งนี้ ประเด็นก็คือ ไทยยังติดหล่มอยู่กับกับดักของการพัฒนาแบบแก้ปัญหาไปเป็นวันๆ ยังหวังพึ่งการลงทุนจากต่างชาติ ทั้งที่แทบจะไม่มีจุดแข็ง รัฐบาลยังใช้นโยบาย “แบบคุณพ่อรู้ดี” หน่วยงานของรัฐยังเป็นแบบ “ลู่ไปตามลม” ภาคธุรกิจรายใหญ่จ้องกินแบบรวบยอดไม่เหลือให้ใคร ขณะที่เอสเอ็มอีทำตัวเป็น “เด็กเลี้ยงไม่โต”

หากสังคมไทยยังเป็นแบบนี้คงไม่ไปถึงไหน...คงอยู่ตรงนี้แหละครับ