ใบเหลืองไทย ปัญหาหรือถูกกีดกัน

โดย...ดร.ธนิต  โสรัตน์

การที่อียูโดยกรรมาธิการสหภาพยุโรปด้านสิ่งแวดล้อมให้ใบเหลืองประเทศไทย เกี่ยวกับไม่มีมาตรฐานและควบคุมประมงผิดกฎหมาย ซึ่งในประเด็นนี้หลายคนมีความกังขาว่า ไทยถูกอียูกลั่นแกล้งโดยโยงไปถึงว่าเป็นการส่งสัญญาณแซงก์ชั่นทางเศรษฐกิจ เพื่อกดดันการเมืองไทยซึ่งอียูไม่ค่อยพอใจรัฐบาลที่ไม่ได้มาตามระบอบประชาธิปไตย

อันที่จริงเรื่องประมงผิดกฎหมายประเทศไทย ถูกทั้งสหรัฐอเมริกาและอียูเฝ้าจับตามานานแล้ว ภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมส่งออกอาหารทะเลได้เคยขอให้รัฐบาลที่ผ่านมา เร่งแก้ปัญหามาโดยตลอด

ทั้งนี้ ตั้งแต่ปี 2553 อียูเป็นกลุ่มประเทศนำเข้าสินค้าอาหารทะเลรายใหญ่สุดของโลก ได้ให้ความสำคัญต่อการประมงผิดกฎหมาย และก็ไม่ได้เลือกปฏิบัติต่อประเทศไทย เพราะก่อนหน้านี้ทั้งมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ เกาหลี ฯลฯ ก็เคยถูกอียูให้ใบเหลืองด้านการประมงมาแล้ว

การที่สหภาพยุโรปได้กำหนดมาตรการประมงเชิงนิเวศเพื่อป้องกันการจับสัตว์น้ำมากจนเกินไป โดยก่อนหน้านี้มีการกำหนดความกว้างของตาข่ายอวนและช่องให้ปลาและเต่าทะเลลอดออกได้ รวมไปถึงห้ามจับปลาในเขตที่มีปลาโลมาหากิน และยังรวมถึงการเข้มงวดเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ในเรือประมงและอุตสาหกรรมอาหารทะเลแปรรูป ขณะนี้ไทยเองก็มีปัญหาถูกสหรัฐอเมริกาเช็กบิลอยู่

คำถามว่า มาตรการประมงผิดกฎหมายอียูกลั่นแกล้งไทยหรือไม่ “คงไม่ใช่ซะทีเดียว” เพราะอย่างที่กล่าวเขาไม่ได้เลือกปฏิบัติ แต่จังหวะออกใบเตือนอยู่ในช่วงที่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยกับอียูค่อนข้างไม่ปกติ ข้อเท็จจริงจะเป็นอย่างไรก็คงไม่ทราบ แต่หลังจากถูกใบเหลืองกระทรวงการต่างประเทศออกแถลงการณ์ส่วนหนึ่งระบุว่า “ผิดหวังอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจของอียูในเรื่องนี้ โดยเรียกร้องให้อียูพิจารณาด้วยความโปร่งใส เที่ยงตรงและไม่เลือกปฏิบัติ” ข้อความที่สื่อออกไปเช่นนี้ก็คงบอกอะไรเป็นนัยบ้าง

อย่างไรก็ตาม การแก้ปัญหาประมงผิดกฎหมายคงไม่ได้แก้ได้ง่ายๆ เพราะโครงสร้างมีความสลับซับซ้อนตั้งแต่อาณาเขตพื้นที่ทะเลไทยทับซ้อนกับประเทศเพื่อนบ้านทั้งเวียดนาม กัมพูชา มาเลเซีย พม่า

อีกทั้งสัตว์น้ำในอ่าวไทยก็แทบจะไม่มีเหลือให้จับ ทำให้เรือประมงของไทยต้องออกไปจับปลานอกอาณาเขตทะเลไทย ปัจจุบันมีปัญหากับอินโดนีเซียและหลายประเทศในเรื่องนี้ อีกทั้งยังมีปัญหาเรื่องการออกใบรับรองแหล่งจับปลาจะทำได้อย่างไร

นอกจากนี้ แรงงานประมงเกือบทั้งหมดเป็นต่างด้าวผิดกฎหมาย หากจับขึ้นทะเบียนให้ถูกต้องจะป้องกันอย่างไรไม่ให้แรงงานเหล่านี้ไม่หนีขึ้นบนบกหมด ที่กล่าวนี้เป็นปัญหาเพียงบางส่วนของปัญหาเท่านั้น

ดังนั้น การแก้ไขปัญหาคงไม่ใช่อยู่แค่ออกกฎหมายแล้วจบเรื่อง แต่ประเด็นอยู่ที่กฎหมายซึ่งออกมาไม่สอดคล้องกับสภาวะข้อเท็จจริง เรื่องนี้เป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศ ไม่ทำก็มีปัญหา ทำก็มีปัญหา...ใครเป็นรัฐบาลในช่วงนี้ บอกได้เลยว่า เหนื่อยจริงๆ

(สนใจรายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ทางเว็บไซต์  www.tanitsorat. com หรือ www.facebook.com/tanit.sorat)