‘จุมพล’การันตี วิกฤตไอยูยู...เอาอยู่แน่

โดย.สิทธิณี ห่วงนาค

ปัญหาที่สหภาพยุโรป(อียู) ให้ใบเหลืองกับประเทศไทย เพราะเห็นว่าประเทศไทยดำเนินการยังไม่เพียงพอในการป้องกัน ขจัด และยับยั้ง การทำประมงผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม (IUU Fishing) เป็นสิ่งที่อียูสะท้อนออกมาเสียงดังๆ ให้โลกรู้ว่าไทยมีปัญหาด้านมาตรฐานการทำประมงจนสะท้านไปทั่ว เพราะอาจทำให้ธุรกิจประมง อาหารทะเลแช่แข็งของไทยที่ส่งออกไปทั่วโลกปีละ 2.3 แสนล้านบาท ชะงักงันนั้น

โพสต์ทูเดย์ได้สัมภาษณ์ จุมพล สงวนสิน อธิบดีกรมประมง เขาบอกว่า แม้อาจทำให้ประเทศไทยเสียภาพลักษณ์ แต่รัฐบาลน่าจะถือเป็นโอกาสดีที่จะปฏิรูประบบการทำประมงของไทยที่ไร้การควบคุมให้มาอยู่ในครรลองที่ดี โดยใช้เส้นตายในระยะ 6 เดือนข้างหน้าปฏิรูปการประมงของไทย

เส้นตาย 6 เดือน แต่ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ประกาศว่า 3 เดือนเสร็จ ในการปฏิบัติจะเสร็จหรือไม่?

ต้องเสร็จ ไม่เสร็จผมก็ตาย ทุกอย่างจี้เข้ามาหมด ต้องเร่งทำทั้งหมด เพราะตอนนี้ทำงานกันทุกวัน เสาร์-อาทิตย์ ไม่มีหยุด เมื่อวันศุกร์วิ่งรอกประชุม ผมงี้ปวดหัว แทบจะเป็นลม

ผิดคาดหรือไม่ หลังทราบเรื่อง ต.ค. 2557 แก้ไขทุกอย่างแล้วแต่ไม่ผ่าน?

ไม่ผิดคาดหรอก หลังเขาเตือนมา กรมประมงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็เริ่มดำเนินการ ทั้งการรณรงค์การจดทะเบียน การติดเครื่องติดตามเรือ การส่งเสริมการทำสมุดบันทึกการทำประมง การร่วมมือกับภาคเอกชนที่จะไม่ซื้อสินค้าที่มาจากการประมงที่ผิดกฎหมาย

จะเห็นว่ากรมประมงได้ลงนามความเข้าใจกับสมาคมต่างๆ ด้านอุตสาหกรรมเกษตร อาหารคน อาหารสัตว์ เพื่อไม่ให้ซื้อวัตถุดิบที่ขัดกับไอยูยูมาต่อเนื่องในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ก่อนที่จะมีการแจ้งเตือนของอียู ต.ค. 2557 โดยที่ต้องขอความร่วมมือเพราะระหว่างนี้กรมประมงได้เตรียมการแก้ไข พ.ร.บ.ประมง 2490 ที่ล้าสมัย ไม่เคยมีการแก้ไขมาก่อนเลย เราพยายามแก้ไขมาตั้งแต่รัฐบาลที่แล้ว แต่มีหลายเรื่องยังล่าช้า มาเริ่มอีกครั้งรัฐบาลนี้ เข้าสภานิติบัญญัติและออกมาเป็นฉบับใหม่ ขณะนี้รอประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งจะมีผลให้หลายมาตรการที่เราต้องร้องขอจะกลายเป็นข้อบังคับตามกฎหมายต่อไป

ข้อเรียกร้องของไอยูยู ได้รับการแก้ไขครบหมดหรือยัง?

ขณะนี้เกือบครบแล้ว เหลือ พ.ร.บ.ประมงฉบับใหม่ที่รอประกาศในราชกิจจานุเบกษา เหลือ พ.ร.ก.ที่จะออกมาเสริมกฎหมาย เหลือแผนปฏิบัติการระดับชาติในการป้องกัน ยับยั้ง และขจัดการทำประมงที่ผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม หรือ NPOA – IUU คาดว่าประมาณสองอาทิตย์เสร็จจะเข้าคณะรัฐมนตรีได้ เพราะ พล.อ.ประวิตร และ ปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา รมว.เกษตรฯ เร่งรัดเต็มที่

แผนปฏิบัติการจะมี 5 ด้านด้วยกัน คือ 1.ความรับผิดชอบในฐานะนิติรัฐ เช่น การที่ประเทศไทยจะต้องเข้าร่วมเป็นภาคีในอนุสัญญาทางทะเล หรือภาคีด้านการประมงระหว่างประเทศ เพื่อร่วมมือและแลกเปลี่ยนความรู้ การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร ในการป้องกันและอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล เป็นต้น ซึ่งที่ผ่านมาไทยไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญาทางทะเล แต่รัฐบาลชุดนี้ได้อนุมัติให้ไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาทางทะล เมื่อเร็วๆ นี้

2.ความรับผิดชอบในฐานะรัฐเจ้าของชายฝั่ง จะต้องมีการติดตาม ควบคุม เฝ้าระวัง การกระทำผิด เช่น จะต้องมีการทำฐานข้อมูลเรือประมงทั้งหมด โดยการจดทะเบียนเรือ การออกใบอนุญาตทำประมง การให้เรือแต่ละลำทำสมุดบันทึกประมงเพื่อจดแจ้งพื้นที่จับปลาว่านอกพื้นที่ที่ได้รับการอนุญาตหรือไม่ การสร้างระบบติดตามเรือ การจัดให้มีพื้นที่อนุรักษ์ทรัพยากรหรือพื้นที่ห้ามจับสัตว์น้ำ เป็นต้น

3.ความรับผิดชอบในฐานะรัฐเจ้าของธงหรือเจ้าของเรือ จะต้องจัดให้มีการจดทะเบียนเรือประมง การดูแลเครื่องมือประมงให้ถูกกฎหมาย การตรวจสอบการทำประมงว่ากระทำผิดกฎหมายหรือไม่ ทั้งในและนอกน่านน้ำของแต่ละประเทศ

4.ความรับผิดชอบในฐานะรัฐเจ้าของท่าเรือ ที่จะต้องมีการกำหนดท่าเรือที่จะให้เรือจากประเทศอื่นสามารถเทียบท่าหรือขนถ่ายสินค้าได้ ซึ่งจะต้องมีการตรวจสอบความถูกต้องทั้งหมดตามหลักของไอยูยูก่อนที่จะอนุญาตให้เข้าจอดได้ เพื่อป้องกันไม่ให้เรือที่กระทำผิดไอยูยูจากชาติต่างๆ ลักลอบนำสินค้ามาจำหน่ายได้ และกรณีพบว่าไม่โปร่งใสหรือส่อกระทำผิดก็จะไม่อนุญาตให้ออกทำประมงและเข้าตรวจสอบอีกทางหนึ่งด้วย รวมถึงให้ความร่วมมือระหว่างรัฐในการช่วยตรวจสอบ เช่น การแจ้งพฤติกรรมการกระทำผิดของเรือประเทศอื่นๆ เป็นต้น เช่นกรณี ไทยเป็นสมาชิกองค์การ IOTC หรือคณะกรรมาธิการปลาทูน่าแห่งมหาสมุทรอินเดียที่มีสมาชิกกว่า 21 ประเทศ ไทยในฐานะสมาชิกหากพบว่ามีเรือทูน่าที่ผิดปกติ ต้องมีการสกัด และรายงาน และไม่มีการอนุญาตให้เทียบท่าหรือจำหน่ายสินค้า เป็นต้น

ทั้งนี้ ท่าเรือมีทั้งหมด 297 ท่า แต่มีท่าสากลที่จะอนุญาตให้เรือขึ้นสินค้าได้ประมาณ 6 แห่ง คือ ภูเก็ต สงขลา ระนอง กทม. ชลบุรี และสมุทรสาคร การรายงานการเข้าออกท่า หรือ Port in- Port out ที่จะต้องแจ้งเข้า แจ้งออก การเฝ้าระวังการทำประมงมีศูนย์ควบคุมการทำประมง 18 ศูนย์ และมีศูนย์แจ้งเข้าออกของเรือประมง 26 ศูนย์ ตามแนวชายฝั่งทะเลไทย การตั้งศูนย์ควบคุมตำแหน่งเรือที่ติดวีเอ็มเอส

5.ต้องมีมาตรการด้านการตลาดที่สากลยอมรับ คือการมีกฎระเบียบในการค้าให้สอดคล้องกับสากล การสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับ เช่น ใบรับรองแหล่งกำเนิดสินค้า การไม่ยอมรับสินค้าที่ผิดไอยูยู ผู้ขายก็ต้องทำใบกำกับการซื้อขายสัตว์น้ำ ระบุชนิด จำนวน และเรือที่ซื้อมา ก็จะมีใบนี้ติดไปกับสินค้าถึงโรงงานแปรรูป ส่งไปอียูก็จะมีใบนี้ส่งไปกรมประมง เพื่อตรวจสอบว่าถูกต้อง ก็รับรองใบส่งออกสินค้าสัตว์น้ำให้กับเอกชนรายดังกล่าว

กรณีส่งออกไปต่างประเทศ จะต้องออกพระราชกำหนดประมาณกี่เรื่อง?

น่าจะเรื่องเดียวก่อน คือ การกำหนดบทลงโทษกรณีเรือประมงไทยไปทำผิดนอกราชอาณาจักร กรณีเราเป็นรัฐเจ้าของธง จะต้องมีการลงโทษเมื่อพบการกระทำผิด เพราะเดิมการลงโทษจะเกิดได้เมื่อเป็นความผิดในน่านน้ำของไทยเท่านั้น ซึ่ง รมว.เกษตรฯ ประสานกับกฤษฎีกาในเรื่องนี้อยู่ เพื่อจะได้เสนอ ครม.ภายในสองอาทิตย์เช่นกัน

“เมื่อก่อนเขาบอกว่า รวมกันเราอยู่ แยกกันเราตาย แต่คนไทยชอบบอกว่า รวมกันตายหมู่ จึงแยกกันอยู่ แยกกันทำ วันนี้เราเห็นแล้วว่า โลกล้อมเรา ไม่ร่วมกัน เราจะตายหมู่จริงๆ โดยเฉพาะการค้ายุคต่อไปไม่มีภาษี เรื่องสิ่งแวดล้อม เรื่องไอยูยู พวกนี้จะเป็นข้อยกมากีดกันการค้าในอนาคตได้ วันนี้ตลาดอียู 3 หมื่นล้านบาท/ปี แต่หากลามทั้งโลกมูลค่าการค้าไทยปีละเกือบ 3 แสนล้าน โดยเฉพาะหากอนาคตกุ้งฟื้นกลับมามูลค่าก็จะเพิ่มขึ้น”

ถือว่าเป็นโอกาสการสังคายนาประมงไทยเลยได้มั้ยจากที่เท่าๆกันมาตลอด?

ถ้าคิดในแง่บวกก็ใช้เพราะที่ผ่านมาขอร้องกัน วิงวอนกัน ก็ไม่สามารถที่จะขับเคลื่อนได้ พอวันนี้มีเหตุเกิดขึ้น ทุกฝ่ายรุมกันช่วย รุมกันแก้ ก็จะเป็นโอกาส ซึ่งคนที่จะช่วยภาครัฐได้มากที่สุดคือ ภาคเอกชน ผู้ประกอบการเรือ ที่ต่อไปท่านจะอยู่กันทำกันแบบง่ายๆ หรือบ่ายเบี่ยงกันตลอดไม่ได้แล้ว มีเรือก็ต้องขึ้นทะเบียน คนงานก็ต้องถูกกฎหมาย จะซื้อสินค้า จะแปรรูปสินค้าก็ต้องเลือกของที่มาตามกฎหมาย อะไรที่เทาๆ ก็ละไว้ เพราะเวลาเสียหายมันกระทบทั้งประเทศ

ลงมือกันขนาดนี้ ผลจะเป็นอย่างไรต้องติดตาม