ตาก-สระแก้ว-หนองคาย ศักยภาพดีแต่ไม่จูงใจ

โดย...ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

เขตเศรษฐกิจพิเศษกลายเป็นนโยบายของรัฐที่ภาคเอกชนจำนวนมากพูดถึงและถูกคาดหวังว่า จะเป็นมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศ เพราะจะทำให้เกิดการลงทุนใหม่ๆ ทั้งในและพื้นที่ใกล้เคียงที่ถูกกำหนดให้เป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ โดยเฉพาะการเร่งเครื่องลงทุนโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐ

แม้ว่าในช่วงเริ่มแรกของโครงการนำร่องใน 5 จังหวัดชายแดน คือ จ.สงขลา ตาก มุกดาหาร สระแก้ว และตราด จะมีความล่าช้าไปบ้าง แต่ล่าสุดชาญวิทย์ อมตะมาทุชาติ รองเลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ได้ยืนยันแล้วว่า นโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนนับจากนี้ไปจะเป็นช่วงเร่งสปีดแบบติดเทอร์โบ โดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและประธานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ(กนพ.) สั่งเร่งเครื่องเต็มที่ พร้อมทั้งเป้าว่าจะต้องเห็นเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนแจ้งเกิดอย่างเป็นรูปธรรมภายในปีนี้อย่างน้อย2 แห่ง

ทั้งนี้ จากพื้นที่นำร่องทั้งหมดในเฟสแรก 5 แห่ง มองว่าพื้นที่ที่มีศักยภาพและความพร้อมมากที่สุดคือ ด่านแม่สอด จ.ตาก และด่านอรัญประเทศ จ.สระแก้ว โดย จ.ตาก นั้นมีศักยภาพในเรื่องของการเป็นประตูฝั่งตะวันตกที่ใกล้ที่สุด ที่มีทางเชื่อมทางบกเข้าไปยังย่างกุ้ง เมืองหลวงของพม่า ส่วนสระแก้วนั้นมีความโดดเด่นในเรื่องของความใกล้ท่าเรือแหลมฉบังและยังติดกับชายแดนประเทศกัมพูชา

นอกจากนี้ ยังพบว่ามีอีกพื้นที่หนึ่งที่มีความน่าสนใจ แม้ว่าจะถูกกำหนดให้อยู่ในแผนพัฒนาระยะที่ 2 นั่นคือ จ.หนองคาย มีนักลงทุนทั้งไทยและต่างชาติ โดยเฉพาะนักลงทุนจากประเทศญี่ปุ่นที่สอบถามกันเข้ามาจำนวนมาก โดยมีการตั้งสมมติฐานว่าน่าจะเป็นเพราะหนองคายมีระบบโครงสร้างพื้นฐานที่ดีและพร้อม ทั้งทางบกและทางอากาศ จึงทำให้เป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่มีศักยภาพ

อย่างไรก็ดี ขณะนี้ กนพ.ได้มีการตั้งคณะทำงานชักชวนการลงทุน พร้อมทั้งมีคณะกรรมการขับเคลื่อนการค้าภาพรวมและคณะกรรมการขับเคลื่อนระดับท้องถิ่น ควบคู่ไปกับการเดินหน้าลงทุนโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ รองรับกับเขตเศรษฐกิจพิเศษ เมื่อไหร่ที่จิ๊กซอว์เหล่านี้ต่อครบถ้วนสมบูรณ์ก็จะทำให้เห็นภาพที่ชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะในภาคเอกชนที่ยังมองว่ารัฐบาลยังไม่มีความชัดเจนในเรื่องนี้เท่าที่ควร

ขณะเดียวกัน เบื้องต้นได้มีการกำหนดพื้นที่สำหรับการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษระยะที่ 2 เรียบร้อยแล้ว เหลือเพียงทำเรื่องรออนุมัติลงนามประกาศจาก กนพ.อีกครั้งเท่านั้น ซึ่งจะทำให้การพัฒนาพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนของไทยเดินหน้าอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นการสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุนว่าเป็นนโยบายที่ “เอาจริง”

สอดคล้องกับความเห็นของ วิมล ปั้นคง ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาองค์ความรู้ สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (ไอทีดี) ที่มองว่า ทั้ง 3 พื้นที่นั้นเป็นพื้นที่มีศักยภาพทางการค้า เพราะมีการค้าชายแดนและมีความพร้อมอยู่แล้ว จึงไม่แปลกที่ทั้ง 3 พื้นที่นี้จะเป็นที่จับตาของนักลงทุน

ทว่า เรื่องที่นักลงทุนส่วนใหญ่ยังไม่ค่อยมั่นใจคือ เรื่องของสิทธิประโยชน์พิเศษที่จะได้รับว่าจะมีความพิเศษอย่างไร เพราะเท่าที่ได้คุยกับนักธุรกิจชาวญี่ปุ่นกลุ่มอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์และอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตรที่สนใจเข้ามาลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนยังมองว่า สิทธิประโยชน์ที่ไทยให้นั้น ยังไม่ได้มากไปกว่าสิทธิประโยชน์ที่ประเทศเพื่อนบ้านให้ อีกทั้งค่าแรงในไทยก็ยังสูงกว่าเพื่อนบ้าน ไม่จูงใจ และยังมีเรื่องของสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากร (จีเอสพี) ที่ทำให้นักลงทุนยังลังเลในการตัดสินใจเข้ามาลงทุนในไทย

“การจะมาแข่งขันด้วยเรื่องสิทธิประโยชน์คงต้องเลิกพูด แต่ไทยต้องพยายามดึงจุดเด่นเรื่องความพร้อมทางโครงสร้างพื้นฐานที่ดีกว่าเพื่อนบ้านมาเป็นจุดขายให้ได้ เพราะถ้ารัฐบาลมีแผนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนโลจิสติกส์และขนส่งที่ชัดเจนก็จะเป็นโอกาสของไทย เพราะจะมีผลต่อการตัดสินใจของนักลงทุน” วิมล แนะ

อย่างไรก็ดี มองว่าเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนนี้ในระยะสั้น คงทำหน้าที่เป็นเพียงจุดพักของอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้นของไทยที่ยังไม่มีความพร้อมออกไปลงทุน หรือขยายฐานการผลิตในต่างประเทศปรับตัวให้คุ้นเคยและมีความเข้มแข็งขึ้น ก่อนจะออกไปลงทุนต่างประเทศ เพราะในระยะยาวธุรกิจไทยคงหนีไม่พ้นที่จะต้องขยายฐานการผลิตออกไปประเทศเพื่อนบ้านในกลุ่มซีแอลเอ็มวี เพื่อใช้เป็นทั้งตลาดและแหล่งวัตถุดิบ

ทั้งหมดนี้คงต้องรอดูผลว่า แรงส่งที่มาจากรัฐบาลจะช่วยกระตุ้นให้การพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดนสามารถแจ้งเกิดได้ตามเป้าที่วาดหวังไว้ได้มากแค่ไหน เพราะหากสามารถดึงดูดการลงทุนภาคเอกชนได้จริง กิจกรรมทางเศรษฐกิจ ทั้งการผลิตและการบริโภคจะเกิดขึ้นในพื้นที่จำนวนมากและต่อเนื่อง กลายเป็นเครื่องยนต์หลักอีกส่วนที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจภูมิภาคให้ขยายตัวได้ในระยะยาว