รัสเซียป่วน ผู้ประกอบการเผ่นหนีบ้านเกิด

โดย...ณัฏฐญา เมฆสมณะศักดิ์

เรียกได้ว่าเศรษฐกิจรัสเซียในขณะนี้อยู่ในสภาพที่ไม่สู้ดีนัก เพราะไม่เพียงแต่ต้องเผชิญกับการคว่ำบาตรจากชาติตะวันตก อันเนื่องมาจากวิกฤตในภาคตะวันออกของยูเครน และราคาน้ำมันที่ตกต่ำแล้ว เงินทุนไหลออกจากประเทศที่มีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง กำลังกลายเป็นปัจจัยคุกคามที่ทำให้เกิดภาวะสมองไหลของบรรดาผู้ประกอบการ ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะกระทบต่อสภาพเศรษฐกิจในระยะยาวของรัสเซีย

รายงานอ้างข้อมูลจากครอส บอร์ดเดอร์ แคปปิตอล บริษัทที่ปรึกษาซึ่งติดตามการไหลของเงินทุน ระบุว่า ปี 2014 มีเงินทุนไหลออกจากรัสเซียมากถึง 1.23 แสนล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 3.96 ล้านล้านบาท) ขณะเดียวกัน สำนักงานสถิติแห่งชาติรัสเซีย ก็ระบุว่า ชาวรัสเซียมากกว่า 2.03 แสนคน ได้ย้ายออกนอกประเทศในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2014 ขณะที่ทั้งปี 2013 มีผู้ออกจากรัสเซียเพียง 1.86 แสนคน

สำนักข่าวรอยเตอร์ส รายงานว่า บรรดานักกฎหมายคนเข้าเมือง นายธนาคาร และบริษัทอสังหา ริมทรัพย์ในยุโรป เปิดเผยว่า ได้รับความสนใจมากขึ้นจากบรรดาผู้ประกอบการชนชั้นกลางแดนหมีขาวที่มีแผนจะย้ายทั้งธุรกิจและครอบครัวออกจากประเทศรัสเซีย โดย “มหานครลอนดอน” นั้นนับว่าเป็นจุดหมายปลายทางที่ได้รับความนิยมมากที่สุด เนื่องจากว่ามีทั้งเสถียรภาพทางการเงินและการเมือง

“ผู้คนกำลังตระหนักได้ว่าอะไรๆ จะยังไม่ดีขึ้นในช่วงระยะเวลาหนึ่ง และนี่เป็นเวลาที่จะต้องตั้งตัวที่ไหนสักแห่ง” แคทยา เซ็นโกวิช หัวหน้าด้านรัสเซียของไนท์แฟรงก์ บริษัทอสังหาริมทรัพย์ในลอนดอน กล่าว

ข้อเท็จจริงดังกล่าวยืนยันได้จาก เซ็นโกวิช จากไนท์แฟรงก์ ที่พบว่านับตั้งแต่ช่วงกลางปีที่แล้วได้รับการสอบถามมาจากบรรดาผู้ประกอบการรัสเซียจำนวนมากขึ้น กำลังมองหาพื้นที่ค้าปลีกในลอนดอน หรือสำนักงานขนาดปานกลางที่เหมาะสมในการตั้งธุรกิจใหม่

ในขณะเดียวกัน ไนท์แฟรงก์ ยังพบด้วยว่า การสอบถามผ่านทางโลกออนไลน์ที่มาจากรัสเซียเพื่อมองหาสำนักงานในยุโรป ซึ่งหมายรวมถึงอังกฤษ ปรับตัวเพิ่มขึ้นถึง 75% ในช่วงปี 2014 ในขณะที่ความสนใจในอสังหาริมทรัพย์ค้าปลีกเพิ่มขึ้นราว 10% จากปีก่อนหน้า

ทั้งนี้ มหานครลอนดอนนับว่าเป็นพื้นที่ที่อภิมหาเศรษฐีชาวรัสเซียอาศัยอยู่เยอะอยู่แล้ว ทว่า การหลั่งไหลเข้ามามากขึ้นของบรรดาชาวรัสเซียที่เป็นผู้ประกอบการซึ่งมีฐานะเป็นมหาเศรษฐีมากกว่าอภิมหาเศรษฐีนั้น นับว่าไม่ใช่สัญญาณที่ดีต่อเศรษฐกิจรัสเซียสักเท่าไรนัก

รอยเตอร์ส ระบุว่า ธุรกิจขนาดกลางนับว่าเปรียบเสมือนกระดูกสันหลังของเศรษฐกิจแต่ละประเทศ และส่วนใหญ่ธุรกิจเหล่านี้จะไม่ค่อยเคลื่อนย้ายไปมาสักเท่าไร ทว่า หากเกิดการเคลื่อนย้ายธุรกิจขึ้น การย้ายดังกล่าวมีแนวโน้มว่าจะเกิดขึ้นอย่างถาวร

ข้อมูลจากธนาคารเพื่อการลงทุนของยุโรป (อีไอบี) ระบุว่า ธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็ก (เอสเอ็มอี) คิดเป็นสัดส่วน 25% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) ของรัสเซีย โดยสัดส่วนดังกล่าว แม้ว่าจะเป็นสัดส่วนที่น้อยกว่าเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ทว่า ภาคเอสเอ็มอีมีความสำคัญอย่างยิ่ง หากรัสเซียต้องการลดการพึ่งพาการส่งออกพลังงานเป็นหลัก

ทิศทางการเคลื่อนย้ายของบรรดานักธุรกิจขนาดกลางในรัสเซียที่เข้าไปสู่อังกฤษนั้นยืนยันได้เช่นกันจากข้อมูลของรัฐบาลอังกฤษที่ระบุว่า ชาวรัสเซียจำนวนมากขึ้นที่ต้องการเข้ามาขอวีซ่าผู้ประกอบการ และขอวีซ่านักลงทุน ที่จะเปิดทางให้ชาวรัสเซียสามารถอาศัยอยู่ในประเทศแลกเปลี่ยนกับการลงทุนในอังกฤษนั่นเอง

ดิมิทรี โรซานอฟ หัวหน้าฝ่ายรัสเซียของธนาคารเคาธ์ ในลอนดอน ระบุว่า ชาวรัสเซียจำนวนมากต้องการเสถียรภาพทางด้านการเงินและการเมือง ซึ่งดูเหมือนว่าจะหาได้ยากยิ่งในแดนหมีขาวในขณะนี้

“โดยทั่วไปในรัสเซียแล้ว สิ่งต่างๆ ดูไม่ค่อยจะมีมุมมองเป็นบวกสักเท่าไรนัก ไม่ว่าคนจะมั่งคั่งเพียงใด” โรซานอฟ กล่าว

เช่นเดียวกันกับหญิงสาวชาวรัสเซียคนหนึ่ง ไม่เปิดเผยนาม เนื่องจากกังวลว่าจะกระทบต่อผลประโยชน์ของธุรกิจของสามี ระบุว่า เจ้าตัวและครอบครัวต้องการที่จะอยู่ในรัสเซียมากกว่า ทว่าตอนนี้ประเทศกำลังเกิดวิกฤตครั้งใหญ่

“พวกเราจึงมองหาตัวเลือกอื่นๆ ทว่าการศึกษาของอังกฤษนั้นยอดเยี่ยมที่สุด” หญิงสาวคนดังกล่าว ระบุถึงสาเหตุที่ตัดสินใจย้ายครอบครัวและธุรกิจของสามีมายังอังกฤษ พร้อมเสริมว่า จะลงหลักปักฐานในอังกฤษเร็วๆ นี้

ฉะนั้นแล้ว ชัดเจนว่าหากรัสเซียยังไม่เร่งแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาเรื่องการที่ผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็กหนีออกจากประเทศก็ดูมีแนวโน้มว่าจะไม่หยุดยั้งลงง่ายๆ ซึ่งแน่นอนว่าจะเป็นลางร้ายของเศรษฐกิจรัสเซียในระยะยาวอย่างแน่นอน