‘ขยะ’ขุมทรัพย์ที่ไม่มีใครต้องการ

“ขยะ” ขุมทรัพย์ที่ไม่มีใครต้องการ (Unwanted Treasure)

ปัญหาขยะในประเทศไทยเพิ่มขึ้นจนกลายเป็นวิกฤตการณ์ที่แก้ปัญหายากขึ้นทุกวัน ดังข่าวไฟไหม้บ่อขยะที่ ต.แพรกษา อ.เมือง จ.สมุทรปราการ ได้ก่อมลพิษต่างๆ มากมาย เป็นปัญหาสังคมที่ยากเกินเยียวยา ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ตรงไหนในประเทศไทย ก็ไม่มีใครต้องการให้เป็นที่ทิ้งขยะ ปัญหาได้สะสมมากขึ้นทุกวันจนกลายเป็นเรื่องที่คนไทยทุกคนต้องหันหน้าเข้ามาร่วมกันคิดแก้ปัญหา

ห้องปฏิบัติการศูนย์ออกแบบและนำขยะกลับมาใช้ใหม่ (สแครปแล็บ) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดย ผศ.ดร.สิงห์ อินทรชูโต ได้รวบรวมขยะจากแหล่งต่างๆ นำมาคิดค้นและประดิษฐ์เป็นสิ่งของหรือสินค้าที่มีประโยชน์ต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น เฟอร์นิเจอร์ เก้าอี้ ตะเกียง โคมไฟ และจัดงานแสดงสินค้า “Scrap lab exhibition”

ผลงานดังกล่าวถือเป็นแนวโน้มใหม่ของงานศิลปะที่มีคุณค่าต่อโลก มีคุณค่าความรู้สึกของผู้ใช้ที่ได้มีส่วนร่วมต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะประเด็นของขยะที่กำลังจะล้นโลกนั้นจะถูกกำจัดด้วยกระบวนการทางความคิดแนวใหม่ “ความจริงแล้วโลกนี้ไม่มีขยะ” ด้วยหลักการ “หมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่” (Recycle) พร้อมกับกระบวนการนำเสนอทางการตลาดได้อย่างน่าสนใจ

ในขณะที่ประเทศเรากำลังปวดหัวกับปัญหาขยะล้นเมือง ไม่รู้จะจัดการกับปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้นทุกวันได้อย่างไร แต่ประเทศสวีเดนที่มีประชากรราว 9.5 ล้านคน กำลังขาดแคลนขยะเพื่อนำมาผลิตกระแสไฟฟ้า ทำให้ต้องนำเข้าขยะจากประเทศเพื่อนบ้านปีละกว่า 8 แสนตัน พลังงานที่ได้จากขยะสามารถนำมาใช้ให้ความอบอุ่นกับบ้านเรือนได้มากถึง 20% หรือ 8.1 แสนหลัง และยังสามารถป้อนพลังงานไฟฟ้าให้กับบ้านเรือนได้อีก 2.5 แสนหลัง โครงการนำขยะกลับมาใช้ใหม่ของสวีเดนเริ่มมาตั้งแต่ปี 1940 ใช้เทคโนโลยีที่ไม่ก่อให้เกิดมลพิษใดๆ อีกด้วย

กระบวนการทั้งหมดนี้ไม่ได้เกิดจากภาครัฐแต่เพียงอย่างเดียว แต่ทั้งหมดนั้นเกิดจากการร่วมมือของประชากร 9.5 ล้านคน ที่เข้าใจและตระหนักในปัญหาขยะของประเทศ จึงร่วมมือกับโครงการตลอดจนการปฏิบัติต่อกฎหมายที่เข้มงวด สวีเดนจึงเหลือขยะเพียง 4% ที่ไม่สามารถนำกลับไปใช้ใหม่ได้ก็ได้นำไปถมที่

ขณะที่ประเทศที่เจริญแล้วอย่างอเมริกานำไปถมที่ 100% โรงงานผลิตกระแสไฟฟ้าในสวีเดนมีความต้องการใช้ขยะ 2 ล้านตันในแต่ละปี จึงไม่มีขยะมากพอป้อนให้กับโรงงานจึงต้องนำเข้าขยะจากประเทศเพื่อนบ้าน จึงเป็นอีกแนวคิดต้นแบบดีๆ ที่ทำให้เห็นว่าขยะเป็น “ขุมทรัพย์ที่มีคุณค่า”

กิจการรับซื้อของเก่าและแปรรูปขยะด้วยการรีไซเคิลของ ดร.จากกองขยะ “สมไทย วงษ์เจริญ” กับธุรกิจแฟรนไชส์ “วงษ์พาณิช” ที่เผยแพร่ความรู้ในการแปรรูปขยะ คัดแยกขยะกลับมาใช้ใหม่ เป็นแฟรนไชส์ที่บริหารจัดการขยะ ให้ความรู้ ให้ศึกษาดูงานเกี่ยวกับการจัดการกับขยะแข็งรีไซเคิล (Solid Waste Recycle) ตลอดจนแนวคิดการจัดการสิ่งแวดล้อม จนกลายเป็นแฟรนไชส์เพื่อสังคมที่ช่วยทำให้ “ขยะกลายเป็นทองคำ”

เช่นเดียวกับมันสมองของคนไทยช่างคิดที่แปรเปลี่ยนเศษเหล็กให้เป็นธุรกิจ SMEs ผลิตสินค้าจากวัสดุรีไซเคิลเป็นที่น่าสนใจทั้งในและต่างประเทศ

“ผมอยากให้ทุกคนเห็นคุณค่าของงานรูปแบบนี้และช่วยกันสนับสนุน เพราะนอกจากรูปแบบจะแปลกใหม่น่าสนใจแล้ว วัสดุที่นำมาใช้ก็จะช่วยลดปัญหาให้กับโลกของเราได้ด้วย ซึ่งความจริงกลุ่มงานประเภทรีไซเคิลทุกงานน่าจะได้รับความสนใจมากกว่านี้ อย่าไปมองว่าเป็นเพียงผลงานจากเศษขยะเท่านั้น”

คำกล่าวจากหนุ่มกองขยะจากเศษเหล็ก “ณัฐกิจพนธ์ วระสิงห์” หรือผลงานศิลปะหุ่นยนต์จากขยะเศษเหล็กฝีมือคนไทย “บ้านหุ่นเหล็ก” ถนนสายเอเซีย จ.อ่างทอง แปรเปลี่ยนกองขยะจากเศษเหล็กให้เป็นศูนย์รวมหุ่นยนต์จากภาพยนตร์ยอดนิยมหลายๆ เรื่อง อาทิ ทรานส์ฟอร์เมอร์ส ไอรอนแมน เอเลี่ยน ฯลฯ ซึ่งเป็นที่ต้องการของทั้งชาวไทยและต่างประเทศ โกยรายได้เข้าประเทศเป็นกอบเป็นกำ

ที่กล่าวมาเป็นเพียงตัวอย่างทั้งในและต่างประเทศของธุรกิจที่ช่วยลดปริมาณขยะ ด้วยกระบวนการนำมาใช้อีกครั้ง (Reuse) การลดการใช้ (Reduce) และการหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ (Recycle) หรือ 3 R ด้วยการทำให้เป็นธุรกิจจากขยะ (Business from waste) แล้วกลับกลายมาเป็นเงินเป็นทองเพื่อให้ขยะกลายเป็นขุมทรัพย์ที่มีความต้องการ รณรงค์ให้ประชาชนมองขยะเป็นสิ่งที่หมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ได้ เป็นสินค้าที่มีคุณค่า ให้คนรู้จักกระบวนการจัดการกับขยะ รู้จักการคัดแยกขยะให้กลายเป็นธุรกิจที่ช่วยลดภาวะขยะล้นโลกได้อย่างถาวร