สินค้าปัดฝุ่นโชห่วยปั้นช่องทางเจาะภูธร

โดย...รัชนีย์ ศรีวัฒนชัย

หลาย 10 ปีที่ผ่านมา โมเดิร์นเทรดกลายเป็นช่องทางจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคที่แข็งแกร่งจากการขยายสาขาครอบคลุมทั้งกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด กระทั่งหลายฝ่ายมองว่าโชห่วยหรือร้านค้าปลีกดั้งเดิมจะทยอยล้มหายตายจาก แต่ท้ายที่สุดแล้วยังเป็นช่องทางจำหน่ายสินค้าสำคัญและแข็งแกร่งในตลาดจังหวัด ทำให้ผู้ประกอบการสินค้าหันมาเร่งบริหารจัดการเพื่อสร้างรายได้

ฮาร์เวิร์ด ชาง ผู้จัดการทั่วไป บริษัท กันตาร์ เวิร์ลดพาแนล เปิดเผยว่า พฤติกรรมผู้บริโภคตลาดต่างจังหวัดกว่า 70% ซื้อสินค้าในช่องทางร้านค้าปลีกรายย่อย หรือโชห่วย เพราะโมเดิร์นเทรดยังกระจุกตัวอยู่แค่ในหัวเมือง แต่ไม่ได้กระจายไปถึงระดับอำเภอ ตำบล ส่งผลให้โชห่วยยังเป็นช่องทางที่สำคัญและแข็งแกร่งในตลาดต่างจังหวัด

ทั้งนี้ สวนทางกับโชห่วยในกรุงเทพฯ ที่ลดลงไปเรื่อยๆ โดยโมเดิร์นเทรดกลายเป็นช่องทางสำคัญในกรุงเทพฯ ด้วยสัดส่วน 70% แต่เมื่อเทียบความถี่ในการใช้จ่ายผ่านค้าปลีกขนาดใหญ่จะต่ำกว่าร้านสะดวกซื้อเซเว่นอีเลฟเว่น เพราะพฤติกรรมคนไทยหันมาซื้อของใกล้บ้านมากขึ้น กลยุทธ์ราคาของโมเดิร์นเทรดจึงใช้ได้ผลน้อยลง

จากผลสำรวจบริษัท กันตาร์ฯ สะท้อนว่าโชห่วยยังเป็นช่องทางจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคที่สำคัญ ส่งผลให้แม้กระทั่งบริษัท ยูนิลีเวอร์ และโค้ก ต่างต้องเดินหน้าโครงการบริหารการจัดการร้านค้ารายย่อย

สุทิพา ปัญญามหาทรัพย์ ผู้อำนวยการฝ่ายพัฒนาการตลาดผลิตภัณฑ์เส้นผมและทันตผลิตภัณฑ์ บริษัท ยูนิลีเวอร์ ไทย เทรดดิ้ง ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภค เปิดเผยว่า ปัจจุบันช่องทางจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภค ยูนิลีเวอร์สามารถสร้างความสมดุลระหว่างโมเดิร์นเทรดในสัดส่วน 50% และร้านค้าปลีกรายย่อย 50%

นอกจากนี้ ยังพบว่าในช่วง 2 เดือนที่ผ่านมา หรือระหว่างเดือน ก.ค.-ส.ค. ธุรกิจเริ่มฟื้นตัวดี เฉพาะในช่องทางโมเดิร์นเทรดเท่านั้น ซึ่งส่วนใหญ่มีฐานลูกค้าเป็นคนเมือง ส่วนสภาพร้านค้าปลีกรายย่อยขณะนี้ยังไม่มีสัญญาณดีขึ้น เพราะฐานลูกค้าเป็นกลุ่มรากหญ้ากำลังการซื้อยังไม่ดีขึ้น

ยูนิลีเวอร์จึงเดินหน้ากระตุ้นกำลังซื้อในร้านค้าปลีกรายย่อย โดยจัดโครงการร้านค้าติดดาวขึ้น ซึ่งร้านค้าจะต้องวางจำหน่ายสินค้ายูนิลีเวอร์อย่างน้อย 80% และบริษัทจะเข้าไปพัฒนาถ่ายทอดความรู้ในการบริหารจัดการร้าน การจัดวางสินค้า การทำโปรโมชั่น เพื่อผลักดันยอดขายและเป็นการสร้างการเติบโตที่ยั่งยืนให้กับธุรกิจ

ด้าน พรวุฒิ สารสิน ประธานกรรมการ บริษัท ไทยน้ำทิพย์ ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายเครื่องดื่มน้ำอัดลมโค้ก กล่าวว่า ช่องทางจำหน่ายน้ำอัดลมและเครื่องดื่มอื่นๆ ส่วนใหญ่เป็นร้านค้าปลีกรายย่อย ตู้แช่ สัดส่วนถึง 70% หรือราวกว่า 2.5 แสนร้านค้า และที่เหลืออีก 30% เป็นโมเดิร์นเทรดและร้านสะดวกซื้อ

ดังนั้น บริษัทจึงต้องสร้างความแข็งแกร่งให้กับร้านค้าปลีกรายย่อย เพราะเป็นห่วงโซ่ทางธุรกิจที่สำคัญ ในส่วนของโคคาโคลา วางแผนพัฒนาร้านค้าปลีกรายย่อยระยะ 7 ปี ทุ่มงบ 180 ล้านบาท เปิดตัวโครงการธุรกิจยั่งยืนกับโคคาโคลา เป็นหนึ่งของโครงการระดับโลก 5by20 มุ่งพัฒนาศักยภาพของผู้หญิงในการบริหารจัดการร้านค้าปลีกรายย่อย ซึ่งเป็นห่วงโซ่ของธุรกิจโคคาโคลา 5 ล้านคนในกว่า 100 ประเทศทั่วโลกภายในปี 2563

สำหรับในไทย โครงการมุ่งบริหารจัดการร้านค้า 3 ด้านด้วยกัน คือ 1.การจัดเรียงสินค้าบนชั้นวาง 2.การบริหารคลังสินค้า และ 3.การบริหารการเงินจับมือร่วมกับทีเอ็มบี ซึ่งได้เริ่มดำเนินการ 62 จังหวัด นำร่องที่ภาคใต้ 5 จังหวัด เมื่อเดือน มิ.ย. มีผู้เข้าร่วมอบรม 1,300 คน สิ้นปีนี้ตั้งเป้า 7,000 คน และปี 2563 เพิ่มเป็น 4.5 หมื่นคน

การดำเนินโครงการดังกล่าว 44 ประเทศทั่วโลก มีผู้เข้าร่วมอบรม 5.5 แสนล้านคน ส่งผลให้ร้านค้ามียอดขายไม่เฉพาะเครื่องดื่มน้ำอัดลม แต่รวมทั้งสินค้าอื่นๆ โดยรวมเติบโต 17-20% และตั้งเป้าหมายรายได้ของโค้กในช่องทางร้านค้าปลีกรายย่อยจะปรับเพิ่มขึ้นในทิศทางเดียวกัน

ฮิโรยูกิ คุมาซาว่า ประธานกรรมการ บริษัท คาโอ อินดัสเตรียล ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายผงซักฟอกแอทแทค กล่าวว่า การบริหารช่องทางจำหน่ายคาโอให้ความสำคัญกับโมเดิร์นเทรดและร้านสะดวกซื้อ โดยปัจจุบันมีสัดส่วนถึง 65% เพราะเชื่อว่าการขยายตัวค้าปลีกสมัยใหม่ยังเพิ่มขึ้นในต่างจังหวัด ขณะที่ร้านค้าปลีกรายย่อย มีสัดส่วนเพียงแค่ 35% และเพื่อทำให้สินค้าเข้าถึงผู้บริโภคต่างจังหวัด จึงจับมือร่วมกับผู้ค้าส่งช่วยกระจายสินค้าไปในร้านค้าปลีกรายย่อย ผ่านศูนย์กระจายสินค้า 14 แห่งครอบคลุมทั่วประเทศ

นั่นคือความเคลื่อนไหวของผู้ประกอบการเชื่อว่าจะมีผู้ประกอบการอีกหลายค่ายที่หันมาปลุกปั้นโชห่วย เพราะเป็นช่องทางที่เข้าถึงกลุ่มคนต่างจังหวัด รวมทั้งสอดรับกับพฤติกรรมผู้บริโภค เริ่มปรับเปลี่ยนซื้อสินค้าในปริมาณไม่มาก ซื้อเท่าที่จำเป็น เน้นสะดวกมากกว่าลดราคา