ฟื้นชีพ กอช.สร้างหลักประกันรายได้หลังเกษียณ

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) เกิดขึ้นสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ โดย พ.ร.บ.กอช. มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 12 พ.ค. 2554 โดยกฎหมายกำหนดให้รับหลังจากมีผลบังคับใช้แล้ว 1 ปี หรือตั้งแต่วันที่ 13 พ.ค. 2555 เป็นต้นไป

กอช.เป็นกองทุนที่สร้างขึ้นมาให้เป็นหลักประกันของแรงงานนอกระบบ ที่ให้มีรายได้เพียงพออยู่อย่างมีศักดิ์ศรีภายหลังเกษียณการทำงาน 60 ปี

นอกจากนี้ การตั้ง กอช.ยังต้องการสร้างวินัยการออมของประเทศ เพื่อเป็นการลดภาระของประเทศในการดูแลผู้สูงอายุ ซึ่งรายจ่ายของประเทศในส่วนนี้เพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็วและอาจไม่เพียงพอหากไม่มีมาตรการมารองรับให้ผู้เกษียณมีรายได้จากทางอื่นเพื่อการยังชีพ

สำหรับหลักการของกองทุน กอช. เป็นกองทุนภาคสมัครใจ จะให้สิทธิแรงงานนอกระบบ 35 ล้านคน ที่ไม่อยู่ในระบบประกันสังคม ระบบกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ และกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) สามารถสมัครเป็นสมาชิก กอช. โดยให้ผู้ที่อายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไปจ่ายเงินสมทบขั้นต่ำ 5013,250 บาท/ปี โดยรัฐบาลจะจ่ายสมทบให้ 50100 บาทตามอายุของสมาชิก หากสมาชิกอายุมากรัฐบาลก็จะสมทบให้มาก

ทั้งนี้ มีการประเมินกันว่าหากเป็นสมาชิก กอช.ตั้งแต่อายุ 15 ปี และจ่ายเงินสะสมเป็นประจำถึงเกษียณอายุ 60 ปี จะได้รับเงินบำนาญรายเดือน 6,0008,000 บาท ไม่รวมกับเบี้ยคนชราที่รัฐบาลจ่ายให้ทุกเดือน

อย่างไรก็ตาม ถึงวันนี้ กอช.ยังไม่สามารถรับสมาชิกได้เพราะปัญหาทางการเมือง โดยสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ไม่สานต่อการดำเนินการของกองทุน ส่งผลให้การดำเนินการของกองทุนหยุดชะงักทั้งหมด ตั้งแต่การดำเนินการหาเลขาธิการ กอช. ที่กฎหมายให้สรรหาภายใน 90 วัน ทางกองทุนได้มีการสรรหาได้ตัว แต่รัฐบาลของยิ่งลักษณ์ก็ไม่เห็นชอบ

หรือกรณีของการจัดสรรงบประมาณของกองทุนที่รัฐบาลอภิสิทธิ์อนุมัติงบปี 2555 ไว้ 1,000 ล้านบาท เพื่อเป็นงบดำเนินการทั้งว่าจ้างเจ้าหน้าที่วางระบบ แต่มาในสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์มีการตั้งงบประมาณดังกล่าวไปกว่าครึ่ง ทำให้การดำเนินงานของกองทุนอยู่ในสภาพพิการไม่มีทั้งเงินทั้งผู้บริหารมาดำเนินการ

ยิ่งแย่ไปกว่านั้น กิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง สมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ สั่งการให้กระทรวงการคลังยุบกองทุน กอช. ซึ่งทางสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ไม่กล้าปฏิเสธเรื่องนี้ ต้องจำใจทำตามนโยบายที่ฝ่ายการเมืองเสนอร่าง พ.ร.บ.ยุบกองทุน กอช. แต่มีการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง มีคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เข้ามาบริหารประเทศเสียก่อน ทำให้ กอช.ยังคงสภาพอยู่

ล่าสุด สศค.เตรียมเสนอ สมหมาย ภาษี รมว.คลัง ชงเรื่องให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบให้ดำเนินการ กอช.อีกครั้งหนึ่ง เพื่อเป็นการสร้างหลักประกันให้แรงงานนอกระบบ โดยคาดว่าน่าจะได้รับไฟเขียว จาก ครม. เพราะเป็นกองทุนที่ทำให้เกิดการออมและลดภาระงบประมาณของประเทศในการดูแลผู้สูงอายุในอนาคต

ติดอยู่เพียงเรื่องการบริหารจัดการและระบบที่เข้ามาดำเนินการอย่างไรให้มีประสิทธิภาพไม่ให้เกิดปัญหาภายหลัง เพราะกองทุน กอช.เป็นกองทุนที่เป็นการบริหารเงินของสมาชิกเป็นรายๆ มีบัญชีเงินสมาชิกสมทบ เงินที่รัฐบาลสมทบและผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากเงินดังกล่าวชัดเจนเหมือนกับสมาชิก กบข. แต่สมาชิกของ กอช.มีมากกว่า กบข.หลาย 10 เท่า ทำให้การบริหารและระบบที่จะมาดำเนินการต้องลงทุนอีกเป็นจำนวนเงินไม่น้อย

อย่างไรก็ตาม การเดินหน้า กอช.น่าจะเป็นไปตามโมเดลเดิมที่กระทรวงการคลังเคยวางไว้ มีการตั้งสำนักงาน กอช. มีการรับเลขาธิการคนใหม่ รับเจ้าหน้าที่จำนวนหนึ่ง และให้ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) และธนาคารกรุงไทย เป็นผู้รับหน้าที่รับสมาชิก กอช. และเปิดบัญชีให้กับสมาชิก เพื่อให้แรงงานนอกระบบได้รับความสะดวกสามารถสมัครสมาชิกและจ่ายเงินสมทบได้ทั่วประเทศ

ทั้งนี้ สศค.เคยประเมินว่าจะมีแรงงานนอกระบบสมัยเป็นสมาชิก กอช.ในปีแรก 5 แสนราย และในปีต่อไปเพิ่มเป็น 1 ล้านราย โดยเป้าหมายต้องทำการประชาสัมพันธ์แรงงานนอกระบบ 35 ล้านราย ให้เข้ามาเป็นสมาชิก กอช.มากที่สุด

มาถึงวันนี้ กอช.จะได้เดินหน้าต่อหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของรัฐบาล คสช. หากไฟเขียวก็สามารถดำเนินการได้ทันที เป็นหลักประกันแรงงานนอกระบบเพิ่มมากขึ้น เมื่อไปเสริมกับมาตรการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยหรือคนจนอื่นๆ ที่รัฐบาลกำลังดำเนินการเข็นออกมาอย่างต่อเนื่อง ก็จะทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของแรงงานนอกระบบดีขึ้น โดยที่รัฐบาลไม่ต้องมีภาระเข้ามาดูแลมากเหมือนที่ผ่านมาหรือเป็นอยู่ในปัจจุบัน