สิ่งที่เกิดจากการผลิต

สิ่งที่เกิดจากการผลิตก็คือ “สินค้า” และ “ของเสีย” (ขยะ น้ำเสีย อากาศเสีย) ดังนั้น การบริหารจัดการ “คุณภาพสินค้า” และ “ของเสียจากการผลิต” จึงมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด และเกี่ยวข้องกับการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างยั่งยืนด้วย

การปฏิวัติอุตสาหกรรมในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในประวัติศาสตร์ที่ส่งผลกระทบอย่างกว้างขวางทั้งด้านบวกและด้านลบต่อระบบเศรษฐกิจ สังคม การเมืองการปกครอง ตลอดจนวัฒนธรรมของมนุษยชาติทั่วโลก

ปัญหาผลกระทบทางลบที่มีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตและส่งผลกระทบอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน อาทิ การลดน้อยลงของทรัพยากรธรรมชาติ การเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อม ปัญหาความขัดแย้งจากการ (แย่ง) ใช้ทรัพยากร ปัญหาขยะและการลักลอบทิ้งกากของเสียและวัตถุอันตราย ปัญหาน้ำเสีย การปนเปื้อนของดินและแหล่งน้ำ มลพิษทางอากาศ

อย่างไรก็ตาม การบริหารจัดการคุณภาพสินค้าและการบริหารจัดการของเสียจากการผลิต เป็นเรื่องที่ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมให้ความสำคัญทั้งคู่และมีพัฒนาการ (วิวัฒนาการ) อย่างต่อเนื่องควบคู่ไปกับการพัฒนาของภาคอุตสาหกรรม

แนวความคิดในวิวัฒนาการของการบริหารจัดการ “คุณภาพสินค้า” และ “ของเสียจากการผลิต” จะสามารถแบ่งออกเป็น 5 ระดับ ได้แก่

ระดับที่ 1 คือ การคัดแยก (Separation)

ในยุคแรกๆ ของการปฏิวัติอุตสาหกรรม ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการผลิตจากการทำด้วยมือมาสู่การผลิตด้วยเครื่องจักรเป็นจำนวนมาก (Mass Production) ระบบการตรวจสอบสินค้าเพื่อค้นหาผลิตภัณฑ์ที่บกพร่อง (Inspection) ได้ถูกนำมาใช้เพื่อแยกของดีออกจากของเสีย โดยเมื่อมีของเสียเกิดขึ้นก็จะนำไปกำจัด (Waste Disposal) ด้วยวิธีการง่ายๆ เช่น การเผา การฝังกลบ

ระดับที่ 2 คือ การควบคุม (Control)

การควบคุมในกระบวนการผลิตได้ถูกนำมาใช้กับภาคอุตสาหกรรมการผลิต ทั้งในเรื่องของคุณภาพสินค้า และของเสียที่เกิดจากการผลิต โดยการควบคุมคุณภาพสินค้าจะเรียกว่า Quality Control ซึ่งเป็นการควบคุมกระบวนการผลิตตลอดกระบวนการให้สินค้ามีมาตรฐานตามเกณฑ์ที่กำหนดทุกรายการ

ระดับที่ 3 คือ การป้องกัน (Prevention)

การป้องกันได้ถูกนำมาใช้แทนการควบคุมและการบำบัด หรือเรียกว่าการประกันคุณภาพ (Quality Assurance) ซึ่งเน้นการมองธุรกิจแบบครบวงจร ตั้งแต่การออกแบบ การจัดซื้อจัดจ้าง การผลิต การส่งมอบสินค้า การตลาดและการบริการหลังการขาย ในขณะที่ด้านการป้องกันมลพิษจะถูกเรียกว่า Pollution Prevention ซึ่งเน้นการเลือกใช้วัตถุดิบและพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพในการผลิต เพื่อทำให้เกิดมลพิษในระดับต่ำที่สุด

ระดับที่ 4 คือ การมีส่วนร่วม (Participation)

การมีส่วนร่วมของพนักงานทั้งองค์กรจะมีความสำคัญยิ่งสำหรับองค์กรยุคใหม่ ทั้งในเรื่องของการบริหารจัดการคุณภาพและการบริหารจัดการของเสียจากการผลิต โดยในเรื่องของคุณภาพจะเรียกว่า Total Quality Management ซึ่งหมายถึงการบริหารจัดการคุณภาพที่ทุกคนมีส่วนร่วมและรับผิดชอบต่อเป้าหมายด้านคุณภาพขององค์กรร่วมกัน เช่นเดียวกันกับการบริหารจัดการมลพิษและของเสียที่มีประสิทธิภาพก็ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของทุกคนในองค์กร โดยมุ่งเน้นให้ทุกคนในองค์กรมีจิตสำนึกร่วมกันจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กรในการประกอบกิจการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและมีความรับผิดชอบต่อสังคม

ระดับที่ 5 คือ การบูรณาการ (Integration)

การบูรณาการของทุกภาคส่วนจะมีความสำคัญยิ่งต่อการส่งเสริมให้องค์กรประสบผลสำเร็จ ทั้งในด้านการบริหารจัดการคุณภาพสินค้าและการบริหารจัดการของเสียจากการผลิต โดยในเรื่องของการบริหารจัดการคุณภาพมักจะนำหลักการประกันคุณภาพทั่วทั้งองค์กร (Total Quality Assurance) มาใช้ ซึ่งนอกเหนือจากทุกคนในองค์กรจะต้องรับผิดชอบในเป้าหมายด้านคุณภาพขององค์กรร่วมกันแล้ว องค์กรยังต้องส่งเสริมให้พันธมิตรทางธุรกิจมีความรู้และมีการดำเนินงานเพื่อส่งเสริมให้เกิดคุณภาพทั่วทั้งองค์กรอีกด้วย ในขณะที่การบริหารจัดการมลพิษและของเสียจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการของทุกภาคส่วน เช่น พนักงานในองค์กร คู่ค้าทางธุรกิจ ชุมชน ลูกค้าและผู้บริโภค เป็นต้น

ทั้งหมดทั้งปวงนี้ เพียงต้องการชี้ให้เห็นว่า “คุณภาพ” กับ “ของเสีย” ต่างมีวิวัฒนาการร่วมกันมายาวนานแล้ว...ครับผม!