ฟื้นศก.ด้วยเมกะโปรเจกต์

ที่สุดทางคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้เปิดตัวโครงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานแบบอภิมหาโปรเจกต์ เป็นการลงทุนครั้งใหญ่สุดของประเทศแบบที่ไม่เคยมีมาก่อน เป็นการลงทุนด้านระบบโลจิสติกส์แบบยกแผงทั้งรถไฟทางคู่ทั่วประเทศ และหัวจักรโบกี้โดยสารแคร่บรรทุกสินค้า รวมกันกว่า 500 คัน ใช้งบกว่า 6.7 แสนล้านบาท ด้านการลงทุนโครงสร้างถนนได้เห็นชอบก่อสร้างโครงข่ายถนนทั้งทางหลวงแผ่นดิน ทางหลวงชนบท และมอเตอร์เวย์เชื่อมเมืองสำคัญและชายแดนทั่วประเทศ ใช้เงินกว่า 6.4 แสนล้านบาท

แต่ที่ใช้งบประมาณมากสุดเป็นการลงทุนรถไฟความเร็วสูงและรถไฟฟ้าทั้งใน กทม.และต่างจังหวัด ซึ่งใช้งบเกือบ 1 ล้านล้านบาท นอกจากนี้ยังเห็นชอบให้ลงทุนท่าเรือชายฝั่งทั้งที่แหลมฉบังและท่าเรือปากบารา ในด้านขนส่งทางอากาศมีโครงการขยายพื้นที่สนามบิน ทั้งที่สนามบินสุวรรณภูมิ ดอนเมือง ภูเก็ต เบตง และสนามบินแม่สอด หากลงทุนครบตามที่กล่าวนี้จะใช้เงินลงทุนมากกว่า 3 ล้านล้านบาท

การลงทุนซึ่งใช้งบประมาณมากระดับนี้ จะมีนัยต่อการพลิกฟื้นเศรษฐกิจของไทยทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ในช่วงตั้งแต่ปี 2558 จนถึงปี 2566 จะมีงบลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานเฉลี่ยปีละมากกว่า “สี่แสนกว่าล้านบาท” หรือประมาณ 3.80% ของจีดีพี คำถามว่าการลงทุนเมกะโปรเจกต์ด้านโครงสร้างพื้นฐานแบบครบวงจรใช้เงินลงทุนมากมายขนาดนี้เป็นประโยชน์ต่อประเทศหรือไม่ คงขอแยกตอบเป็นประเด็น

หากพิจารณาในมิติด้านกระตุ้นเศรษฐกิจในยามที่อยู่ในสภาวะซึมอย่างที่เป็นอยู่ในขณะนี้ และมีแนวโน้มที่อาจซึมยาว สะท้อนจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจครึ่งปีแรกถึงขั้นติดลบ 0.4% การลงทุนครั้งนี้จะทำให้มีเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจในช่วงที่กลไกอื่นไม่ทำงาน โดยเฉพาะการส่งออกซึ่งเคยเป็นหัวจักรขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศในครึ่งปีแรกโตได้ในระดับใกล้เคียงศูนย์เปอร์เซ็นต์ ขณะที่การจับจ่ายใช้สอยของประชาชนมีการชะลอตัวถึงขั้นติดลบ ในด้านดัชนีการผลิตภาคอุตสาหกรรมถึงขั้นติดลบ 6.1% เป็นการติดลบต่อเนื่องปีเศษแล้ว ดังนั้นการลงทุนของรัฐจึงเป็นทางเดียวที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้พลิกฟื้นเดินหน้าได้ต่อไป

อย่างไรก็ตาม นอกจากพิจารณาในมิติด้านเศรษฐกิจจะต้องนำมิติความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจมาพิจารณาด้วย การลงทุนครั้งนี้ของรัฐบาลในช่วง 8 ปี ใช้เงินลงทุนประมาณ 1.3 เท่า ของงบประมาณทั้งปี เป็นเงินจำนวนมิใช่น้อย จะต้องพิจารณาให้ถ่องแท้ถึงประโยชน์การใช้สอยเชิงเศรษฐกิจ ไม่ใช่เพียงภาคอุตสาหกรรมและภาคค้าปลีกค้าส่ง ซึ่งเป็นกลุ่มที่เข้าถึงโอกาสอยู่แล้ว แต่ต้องคำนึงถึงภาคประชาชนและภาคเกษตรกรรมว่าจะสามารถเชื่อมโยงใช้ประโยชน์ได้อย่างไร ในด้านรถไฟฟ้าความเร็วสูง ซึ่งใช้งบลงทุนกว่าหนึ่งในสาม ขณะที่ประชาชนมีทางเลือกใช้รถไฟทางคู่และรถโดยสารสาธารณะที่มีค่าโดยสารต่ำกว่ามาก ในแง่การปิดความเสี่ยงควรลงทุนเชื่อมจังหวัดที่สำคัญในรัศมี 300400 กิโลเมตร จากกรุงเทพมหานคร (กทม.) ซึ่งน่าจะเป็นเส้นทางที่ได้ประโยชน์ ส่วนระยะยาวจะขยายอย่างไรค่อยว่ากันอีกครั้ง อย่างไรก็ดีหากจะพิจารณาเชิงท่องเที่ยวและการขยายชุมชนเมือง รวมทั้งเป็นทางเลือกการเดินทางของประชาชนก็คงเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ที่กล่าวเช่นนี้คงไม่ได้ไปคัดค้านแต่อย่างใด เพราะเป็นโครงการที่ชาวบ้านต่างรอคอย เพียงแต่ควรนึกถึงค่าโดยสารที่ประชาชนจะต้องจ่าย เพราะรัฐบาลคงไม่ให้ใช้ฟรี หรือเก็บค่าโดยสารถูกๆ

ด้านมิติแหล่งของเงินทุน การลงทุนใหญ่ในช่วงเวลาที่เศรษฐกิจมีแนวโน้มที่จะซึมยาวเป็นทางออกต่อการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ เพียงแต่มีคำถามว่าเงินจะมาจากไหนและความสามารถในการใช้หนี้เป็นอย่างไร เพราะแต่ละปีงบประมาณของประเทศติดลบอยู่แล้ว ดังนั้นแหล่งของเงินก็คงต้องไปกู้ในสถาบันการเงินในประเทศและต่างประเทศ ทั้งในรูปของพันธบัตรหรือตั้งกองทุนในตลาดอนุพันธ์ทางการเงิน ประเด็นที่เป็นห่วงอาจจะเป็นการแย่งแหล่งเงินของเอกชน โดยเฉพาะเอสเอ็มอีจะกระทบต่อสภาพคล่องในตลาดการเงิน อีกทั้งจะกดดันให้ดอกเบี้ยสูงขึ้น ซึ่งจะกระทบกับภาคเอกชนโดยเฉพาะช่วงปลายปีดอกเบี้ยในตลาดอาจมีแนวโน้มสูงขึ้นจากการที่สหรัฐยุติการกระตุ้นเศรษฐกิจและปรับดอกเบี้ยให้สูงขึ้น

โดยส่วนตัวผมเป็นนักโลจิสติกส์การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานแบบเหมาเข่งเป็นความฝันของผู้ที่เกี่ยวข้องกับโลจิสติกส์อยู่แล้ว เพียงแต่ขอให้พิจารณาในรายละเอียดและศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการทั้งในด้านดีมานด์และความคุ้มค่าเชิงพาณิชย์ การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน รวมทั้งการสนองตอบต่อความต้องการของทุกภาคส่วนทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม การลงทุนใช้เงินมากแบบนี้อย่าให้เสียของนะครับ! (สนใจรายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ที่ www.tanitsorat.com หรือ www.facebook.com/tanit.sorat)