เร่งอุดช่องโหว่

การเผยแพร่รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ทั่วโลกประจำปี 2557 ของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ โดยได้ปรับลดอันดับการค้ามนุษย์ของไทยจากเทียร์ 2 ลงมาอยู่ที่ระดับเทียร์ 3 ซึ่งเป็นอันดับที่ต่ำที่สุด สร้างผลกระทบต่อการเจรจาการค้าระหว่างประเทศอย่างมีนัยสำคัญ

สหรัฐให้เหตุผลว่า รัฐบาลไทยไม่ได้แสดงให้เห็นถึงความพยายามในการจัดการกับปัญหาการค้ามนุษย์ ตลอดจนมีความล้มเหลวในระบบการสืบสวนตรวจสอบและตัดสินผู้กระทำผิด การดำเนินคดีกับเจ้าหน้าที่ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง แม้ว่าไทยจะมีการจับกุมและดำเนินคดีด้านการค้ามนุษย์ถึง 225 คดีก็ตาม

ผลกระทบที่ตามมาคือ ไทยจะต้องเผชิญบทลงโทษว่าด้วยมาตรการคว่ำบาตรต่างๆ เช่น การระงับหรือถอนความช่วยเหลือโครงการต่างๆ

เหนือสิ่งอื่นใดสหรัฐอาจใช้เป็นเงื่อนไขตอบโต้ทางการค้ากับไทย เช่น การสั่งระงับการนำเข้าสินค้า ซึ่งจะส่งผลต่อการส่งออกสินค้าไทยไปสหรัฐที่ปัจจุบันมีสัดส่วน 10% ของมูลค่าส่งออกรวม

แม้สหรัฐยืนยันว่า การลดอันดับที่ประกาศไม่ได้เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์รัฐประหารในประเทศไทย เช่นที่นายจอห์น แคร์รี รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ระบุว่า การลดอันดับไทย มาเลเซีย แกมเบีย และเวเนซุเอลา ลงสู่ระดับเทียร์ 3 เนื่องจากมาตรการปราบปรามและกวาดล้างการค้ามนุษย์ของประเทศเหล่านี้ยังไม่สำเร็จเป็นรูปธรรม

ท่ามกลางคำถามว่ากรณีสหรัฐปรับลดอันดับดังกล่าวเกี่ยวพันกับนโยบายต่างประเทศของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) หรือไม่ ขณะที่ผ่านมาสหรัฐเพ่งเล็งไทยในหลายเรื่อง เช่น การละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาที่สหรัฐจัดอันดับไทยเป็นประเทศจับตามองเป็นพิเศษ (พีดับบลิวแอล) ซึ่งเป็นอันดับต่ำที่สุด

ตลอดจนกรณีที่ คสช.สั่งทบทวนการลงนามพันธกรณีว่าด้วยการส่งข้อมูลบุคคลและนิติบุคคลสัญชาติให้กับกรมสรรพากรสหรัฐ เพื่อป้องกันการหลีกเลี่ยงภาษีตามกฎหมาย FATCA ที่มีผลบังคับใช้วันที่ 1 ก.ค. 2557 และการเปิดสัมปทานปิโตรเลียมรอบ 21 ที่มีบริษัทน้ำมันสหรัฐมีผลประโยชน์ในไทย

แต่กระนั้นก็ต้องยอมรับว่าการจัดการปัญหาและปราบปรามการค้ามนุษย์ของไทยทั้งการใช้แรงงานเด็ก การใช้แรงงานผิดกฎหมาย กระทั่งการค้าประเวณียังหย่อนยานมาก หลายกรณีมีเจ้าหน้าที่รัฐเข้าไปเรียกรับสินบน ตลอดจนไม่ลงโทษผู้กระทำผิดอย่างจริงจัง

ดังนั้น เราเห็นว่าการสั่งจัดระเบียบแรงงานต่างด้าวของ คสช.นั้นสมควรแล้ว แต่หน่วยงานที่รับผิดชอบก็ต้องร่วมมือเร่งแก้ไขปัญหานี้ให้เด็ดขาดด้วย โดยไม่ให้มีการลูบหน้าปะจมูก แต่ต้องอุดช่องโหว่ทั้งในทางกฎหมายและในทางปฏิบัติอย่างจริงจัง

ไม่เช่นนั้นประเทศคู่ค้าอื่นๆ ของไทยจะอาศัยประเด็นดังกล่าวเป็นเงื่อนไขกีดกันสินค้าจากไทยในระยะต่อไปอีก