การปฏิรูปประเทศไทยระบบ Fast Track ในช่วง คสช. ทางออก หรือทางตันของประเทศ (1)

ขณะนี้ประเทศไทยอยู่ในสภาวะรัฐประหารที่หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)มีอำนาจเบ็ดเสร็จ ทั้งด้านบริหารและนิติบัญญัติที่สามารถบริหารราชการแผ่นดินและตรากฎหมายได้ตามความจำเป็น

แม้กระบวนการนี้จะไม่เป็นที่ยอมรับตามหลักประชาธิปไตยในสายตานักวิชาการและบรรดาประเทศตะวันตกก็ตาม แต่สาเหตุที่นำมาสู่สถานการณ์อันไม่พึงประสงค์เช่นว่านี้ ก็เพราะสาเหตุความขัดแย้งของรัฐบาล นปช. และ กปปส. รวมทั้งความรุนแรงที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะการที่รัฐบาลรักษาการไม่ยอมลาออกตามที่หลายฝ่ายได้เรียกร้อง ประกอบกับผมเองก็เคยเขียนบทความเสนอทางออกและผ่าทางตันประเทศไทยมาสองครั้งก่อนเกิดรัฐประหาร โดยผมเองได้เสนอทางออกให้รัฐบาลของนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ให้ลาออกก่อนการประกาศยุบสภา และต่อมาได้เสนอให้รัฐบาลรักษาการของคุณนิวัฒน์ธำรง บุญทรงไพศาล ว่าควรลาออก เปิดโอกาสให้วุฒิสภาสรรหารัฐบาลแห่งชาติเพื่อปฏิรูปก่อนการเลือกตั้ง โดยอยู่ภายใต้กระบวนการประชาธิปไตยและภายใต้รัฐธรรมนูญ แต่รัฐบาลก็ปฏิเสธโอกาสนั้นจนวันนี้ทุกอย่างดูจะสายเกินไปเสียแล้ว ในห้วงวิกฤตทางการเมืองและความเชื่อมั่นของประชาชนและในสายตารัฐบาลต่างประเทศบางประเทศ การเร่งที่จะเรียกความเชื่อมั่นของประชาชนในประเทศและต่างประเทศคืนมาโดยเร็วนั้นเป็นสิ่งที่ คสช. ควรต้องรีบเร่งดำเนินการ

ผมคิดว่าประเทศไทยต้องพลิกวิกฤตเหล่านี้ให้เป็นโอกาสของประเทศ นั่นคือการปฏิรูปประเทศด้วยกระบวนการที่มีความรวดเร็ว หรือที่เรียกว่า Fast Track โดยวิธีการตรากฎหมายที่มีความสำคัญในการปฏิรูปด้านต่างๆ ด้วยความรวดเร็ว เร่งด่วน เพื่อให้มีผลบังคับใช้โดยทันที เพราะในอดีตที่ผ่านมาประเทศไทยติดกับดักในเทคนิคทางกฎหมายมากมายหลายเรื่อง เช่น กระบวนการเรื่องความชอบด้วยกฎหมายที่ขัดรัฐธรรมนูญ ความล่าช้าในการร่างกฎหมาย และที่สำคัญมาตรการบังคับใช้กฎหมายให้มีประสิทธิภาพ ไม่เลือกปฏิบัติ อันเป็นปัญหาเชิงระบบและตัวบุคคล รวมทั้งการอ้างระบบเสียงข้างมากโดยไม่คำนึงถึงสิทธิประชาชนเสียงข้างน้อยที่จะทำอะไรก็ได้

โอกาสนี้จึงเป็นโอกาสที่น่าจะดีที่สุด แม้อาจจะไม่ชอบด้วยหลักประชาธิปไตยในเชิงวิชาการและมุมมองประเทศตะวันตก แต่หาก คสช.หรือรัฐบาลเฉพาะกิจจะสามารถผ่าทางตันและปฏิรูปประเทศไทย โดยการตรากฎหมายด้วยความรวดเร็วภายใต้หลักนิติธรรมแม้อาจจะไม่สมบูรณ์เต็มที่นัก ก็อาจจะสามารถเรียกความเชื่อมั่นจากประชาชนและต่างประเทศได้

การปฏิรูปแบบไทยแลนด์ หรือ คสช. โมเดลอาจเป็นเรื่องที่ต่างประเทศต้องนำมาศึกษาในอนาคตก็ได้ถ้าได้ผลดี ในโอกาสนี้ผมจึงขอเสนอใหัมีการพิจารณาตรากฎหมายที่มีความจำเป็นเร่งด่วนในแต่ละด้าน ดังที่ผมจะขอเสนอต่อไปในบทความนี้

ผมเชื่อว่าประเทศไทยได้มีการศึกษาเตรียมการการปฏิรูปกฎหมายในเรื่องสำคัญในแต่ละด้านอยู่แล้ว และอาจจะมีร่างกฎหมายที่พร้อมจะเสนอรัฐบาลมาหลายรัฐบาล แต่ในอดีตพรรคการเมืองเกือบทุกพรรคอาจไม่สามารถตัดสินใจดำเนินการได้โดยสาเหตุที่แตกต่างกันออกไป แต่ส่วนใหญ่คือการที่กลัวจะไม่ได้รับการเลือกตั้งกลับมาอีก เพราะนโยบายบางเรื่องอาจกระทบฐานเสียง หรือมีความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับนักการเมือง ไม่ว่าเรื่องการเลือกตั้ง การต่อต้านการทุจริต การปฏิรูปภาษี กฎหมายส่วนใหญ่จึงมุ่งเน้นเรื่องประชานิยมเป็นหลัก

ผมได้เขียนบทความที่ผ่านมาเรื่องแผนปฏิบัติเพื่อปฏิรูปประเทศไทย Road Map to Let’s Reform Thailand โดยผมได้เสนอให้มีการปฏิรูป 4 เรื่อง คือ การปฏิรูปกฎหมาย (Legal Reform) การปฏิรูปการศึกษา (Education Reform) การปฏิรูปภาษี (Tax Reform) และการปฏิรูปสังคม (Social Reform) ในบทความผมเสนอให้มีเจ้าภาพในการผลักดันการปฏิรูป 4 ฝ่าย คือ ฝ่ายบริหาร (รัฐบาล) ฝ่ายนิติบัญญัติและองค์กรอิสระ องค์กรภาคเอกชนและสถาบันการศึกษา โดยใช้เวลานำประเด็นที่ได้มีการศึกษามาพิจารณาโดยคณะกรรมการอิสระ หรือคณะกรรมการปฏิรูป พิจารณาโดยคาดว่าน่าจะสามารถเสนอผ่านเป็นกฎหมายโดยใช้เวลาราว 12 เดือน

มาบัดนี้สถานการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป ประเทศไทยมีคณะ คสช.ที่สามารถตรากฎหมายได้ด้วยความรวดเร็วกว่าสถานการณ์ปกติ ผมจึงขอเสนอให้มีการตั้งคณะกรรมการปฏิรูปในแต่ละด้านที่สำคัญ นำผลการศึกษาที่มีอยู่มาพิจารณาและจัดลำดับความสำคัญของกฎหมายในส่วนของประเด็นแต่ละเรื่อง และนำเสนอให้ตราเป็นกฎหมายให้มีผลบังคับโดยทันที โดยเฉพาะโครงสร้างอำนาจ คสช.ที่แบ่งเป็นฝ่ายความมั่นคง ฝ่ายสังคมจิตวิทยา ฝ่ายเศรษฐกิจ และฝ่ายกฎหมายยุติธรรม นอกเหนือจากฝ่ายเลขาธิการ กองกำลังรักษาความสงบ และกิจการพิเศษ ก็อาจจะสอดคล้องกับแนวทางการปฏิรูป 4 ด้านที่ประเทศไทยต้องปฏิรูป

(โปรดติดตามต่อในฉบับหน้า)