กฎหมาย

คุณรู้สึกบ้างไหมคะว่า ตอนนี้กฎหมายไทยดูไม่ค่อยศักดิ์สิทธิ์เท่าไร เพราะเรามักจะเห็นการฝ่าฝืนกฎหมายกันแทบทุกวัน ตั้งแต่การขี่มอเตอร์ไซค์บนฟุตปาท จนถึงการกระทำผิดเชิงนโยบาย จนส่งผลกระทบมหาศาล

จากรายงาน ดัชนีชี้วัดหลักนิติธรรมประจำปี 2014 (the WJP Rule of Law Index 2014) ซึ่งจัดทำโดยทีมวิจัยของ World Justice Project หรือ WJP

ดัชนีนี้มาจากการสำรวจความคิดเห็นครัวเรือนและผู้เชี่ยวชาญกว่า 1 แสนราย ใน 99 ประเทศ เพื่อดูมุมมองที่มีต่อหลักนิติธรรมของประเทศต่างๆ

การประเมินจะพิจารณาจากตัวชี้วัด 8 ปัจจัย โดยปัจจัยแรก คือ ข้อจำกัดด้านอำนาจของรัฐบาล ซึ่งจะดูว่ารัฐบาลมีอำนาจมากน้อยแค่ไหนตามกฎหมาย การตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลโดยหน่วยงานอื่นๆ รวมถึงเสรีภาพของสื่อมวลชน อำนาจรัฐบาลมีมากน้อยแค่ไหน (2) การไม่มีคอร์รัปชั่นในหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งจะพิจารณาการคอร์รัปชั่น 3 รูปแบบ ได้แก่ การติดสินบน การปฏิบัติเพื่อเอื้อประโยชน์ต่อรัฐหรือเอกชนโดยไม่เหมาะสม และการใช้งบประมาณหรือทรัพยากรอื่นๆ อย่างไม่เหมาะสม

(3) การเปิดกว้างของรัฐบาล ซึ่งหมายถึงสังคมมีกฎหมายที่ชัดเจน เปิดเผย มีความแน่นอน อีกทั้งยังเปิดโอกาสให้คนมีส่วนร่วมในกระบวนการต่างๆ ของภาครัฐ สามารถขอดูร่างกฎหมาย กฎระเบียบต่างๆ ได้ (4) สิทธิขั้นพื้นฐาน เป็นการประเมินการคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ (5) ความสงบและความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สิน (6) กระบวนการยุติธรรมทางแพ่ง จะต้องปฏิบัติกับทุกคนเท่าเทียมกัน ปราศจากการคอร์รัปชั่น หรือการแทรกแซงของรัฐอย่างไม่เหมาะสม รวมถึงจะต้องเป็นกระบวนการที่มีประสิทธิภาพ ดำเนินการโดยไม่ล่าช้า

(7) กระบวนการยุติธรรมทางอาญา จะต้องมีระบบการสืบสวนสอบสวนที่มีประสิทธิภาพ รวดเร็ว การลงโทษจะต้องช่วยลดพฤติกรรมความเป็นอาชญากร ระบบยุติธรรมจะต้องไม่มีการคอร์รัปชั่น ไร้การแทรกแซงของรัฐ และข้อสุดท้าย คือ การบังคับใช้กฎหมาย จะต้องรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ ปราศจากการแทรกแซง ต้องเคารพและปกป้องสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์

ในอาเซียน “สิงคโปร์” ทำผลงานดีที่สุด โดยติดอันดับ 10 ของโลก ได้คะแนน 0.79 ส่วนอันดับ 1 และ 2 ของโลก คือ เดนมาร์ก และนอร์เวย์ ที่ได้คะแนนเท่ากันคือ 0.88

ขณะที่ประเทศไทย ติดอันดับ 47 ของโลก ได้คะแนนเท่ากับอินโดนีเซีย คือ 0.52 คะแนน เป็นรองมาเลเซีย ที่ติดอันดับ 35 คะแนน 0.58 แต่สูงกว่าฟิลิปปินส์ อันดับ 60 เวียดนาม อันดับ 65 พม่า อันดับ 89 และกัมพูชา อันดับ 91 ส่วนลาวและบรูไน ไม่อยู่ในการสำรวจนี้ค่ะ

เมื่อแยกรายตัวชี้วัด ไทยได้คะแนนสูงในส่วนประสิทธิภาพของระบบยุติธรรมทางอาญา อยู่อันดับ 35 ของโลก ขณะที่เรื่องความปลอดภัยก็ดีขึ้นหลายอันดับ เทียบจากปี 2013 อย่างไรก็ตาม รายงานชี้ออกมาค่ะว่า แม้ว่าอัตราการเกิดอาชญากรรมจะต่ำ แต่ความขัดแย้งระหว่างประชาชนและความรุนแรงทางการเมืองยังเป็นปัญหาใหญ่ของประเทศ

เช่นเดียวกับปัญหาคอร์รัปชั่นที่ยังเป็นประเด็นที่ต้องกังวล แม้ว่าทุกอย่างจะดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในช่วงปีที่ผ่านมาก็ตาม และส่วนที่ไทยได้คะแนนต่ำที่สุด คือ กระบวนการยุติธรรมทางแพ่ง ในอันดับ 89 ของโลก ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นเพราะความยากลำบากในการดำเนินการต่างๆ ตามคำตัดสินของศาลค่ะ

ถึงเวลาแล้วที่เราต้องเดินหน้าปฏิรูปอย่างจริงจัง อย่าทำให้กฎหมายเป็นเพียงข้อบังคับที่เขียนไว้ แต่มีคนหาช่องโหว่แหกกฎหมายอยู่ตลอดเลยค่ะ