สิ่งทอต้องเร่งแล้ว

พุธที่แล้วเราคุยกันเรื่องประวัติศาสตร์สิ่งทอไทย ว่าเคยส่งออกระดับท็อปเทนของโลกแล้วโดนแซงไปเพราะอะไร ผู้ประกอบการไทยปรับตัวไปอย่างไรแล้วบ้าง วันนี้เราจะมาคุยกันต่อถึงปัจจัยที่อาจทำให้อุตสาหกรรมสิ่งทอของเราเลวร้ายลงไปอีก

นั่นคือการบังคับใช้ข้อตกลงต่างๆ ตามความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจเอเชียแปซิฟิก หรือ TPP

ก่อนหน้านี้มีข่าวเกี่ยวกับการเจรจา TPP หลายครั้ง บ้างบอกจะเจรจาเสร็จตั้งแต่ปีที่แล้ว บ้างบอกจะเจรจาเสร็จ พ.ค.ปีนี้ แต่ล่าสุดสหรัฐรายงานต่อสภาคองเกรสของตัวเองว่าจะเจรจาให้เสร็จภายในปี 2557 นี้

ประเด็นที่น่ากังวลมากสำหรับอุตสาหกรรมสิ่งทอ คือ ภายใต้ TPP คาดว่าจะมีการใช้กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า (Rule of Origin)แบบ Yarn Forward ให้สิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มที่จะส่งออกไปประเทศภาคีสมาชิกได้สิทธิลดภาษีเหลือ 0% ต่อเมื่อสินค้านั้นทำด้วยด้ายหรือผ้าผืนของสหรัฐ หรือประเทศภาคีอื่นในความตกลง TPP

ข้อตกลงนี้เป็นข้อตกลงที่ภาคเอกชนในสหรัฐเรียกร้องต่อรัฐบาลของพวกเขา เพราะไหนๆ สหรัฐก็เป็นประเทศนำเข้าสิ่งทอมากที่สุดของโลกแล้ว ก็ควรเหลือประโยชน์กลับมาถึงสหรัฐบ้าง การให้ประเทศภาคีสมาชิกซื้อวัตถุดิบจากสหรัฐจึงถือเป็นเงื่อนไขที่ “ลงตัว”

หากวิเคราะห์ว่าประเทศผู้ส่งออกที่เป็นสมาชิกจะยอมเดินตามเกมของสหรัฐหรือไม่ คำตอบก็คือ “เดินแน่ๆ” เพราะเดิมทีการส่งออกสินค้าสิ่งทอไปสหรัฐต้องเสียภาษีสูงเฉลี่ยราว 1718% ถ้าลดเหลือ 0% ได้ คงไม่มีใครไม่เอา ถามว่าใครเป็นผู้ส่งออกสินค้าสิ่งทอใน TPP ใช่ครับ ก็เวียดนามและมาเลเซียเพื่อนบ้านในอาเซียนของเรานี่เอง

การมีผลของ Yarn Forward จะทำให้อุตสาหกรรมสิ่งทอไทยเผชิญวิกฤตอย่างมากครับ

1.เราอาจแข่งขันในตลาดสหรัฐยากขึ้น เพราะยังต้องเสียภาษี 1718% ขณะที่เวียดนาม มาเลเซีย และสมาชิกอื่นๆ ไม่ต้องเสียแบบเรา จริงๆ อาจเรียกว่าแข่งขัน “ยากมาก” เพราะตลาดสหรัฐอเมริกาแข่งขันด้วยราคาเป็นหลักมาแต่ไหนแต่ไร

2.เราอาจสูญเสียตลาดหลักตลาดอื่นไปด้วย ทั้งญี่ปุ่นและเวียดนาม เนื่องจากทั้งสองประเทศนี้ก็อาจหาประโยชน์จากข้อตกลงภายใต้ TPP และ

3.เราอาจสูญเสียตลาดวัตถุดิบด้ายและผ้าผืนแก่สหรัฐ

ด้วยสถานะปัจจุบันที่กระโดดเข้าร่วม TPP ไม่ทันแล้ว มีหลายประเด็นที่ไทยต้องดำเนินการอย่างเร่งด่วนครับ 1.ภาครัฐต้องเป็นแกนหลัก ศึกษาและประเมินความสามารถในการแข่งขันอุตสาหกรรมสิ่งทอของประเทศต่างๆ ทั้งในและนอกอาเซียน โดยมีดัชนีชี้วัด เช่น ความสามารถของผู้ประกอบการ ปัจจัยการผลิต อุตสาหกรรมสนับสนุน อุปสรรคในประเทศ การส่งเสริมจากภาครัฐ รวมถึงข้อตกลงระหว่างประเทศที่เอื้อต่ออุตสาหกรรมสิ่งทอของประเทศนั้นๆ เมื่อทราบผลแล้วก็รีบดำเนินการอุดจุดอ่อนและเสริมจุดแกร่งทันที

2.ภาคเอกชนต้องรู้จักใช้ประโยชน์จากประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนครับ ขณะที่ TPP เขาใช้วัตถุดิบของเขา เราก็ใช้วัตถุดิบของเราในภูมิภาค ให้ห่วงโซ่การผลิตยังวนเวียนอยู่ภายใน เพื่อลดต้นทุนการผลิตภาพรวม และ 3.ภาคเอกชนต้องรีบศึกษาข้อมูล เพื่อตัดสินใจ “ย้ายฐานการผลิต” ไปยังประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะเวียดนาม เพราะเวียดนามมีต้นทุนค่าแรงถูกกว่าไทย แถมเรายังอาจได้สิทธิประโยชน์ต่างๆ ภายใต้ TPP อีกด้วย หากปฏิบัติเงื่อนไขอย่างครบถ้วน

ถึงเวลาที่เราต้องยอมรับแล้วครับว่า ผู้ประกอบการสิ่งทอที่ไม่ย้ายฐานการผลิตและไม่ปรับตัวจะ “ลำบากแน่ๆ”