การเลี้ยงบุตรหนึ่งคน ต้องใช้เงินเท่าไหร่

....ธีระ ภู่ตระกูล

เมื่อเร็วๆ นี้ ผมได้รับบทความที่น่าสนใจจากเพื่อนคนหนึ่งเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงบุตรในอังกฤษ จากข้อมูลในหนังสือพิมพ์ Guardian ของอังกฤษ กล่าวถึงการทำวิจัยโดย the friendly society http://www.guardian.co.uk/money/2010/ 23/childcostinflation ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของการเลี้ยงดูบุตรจนถึงอายุ 21 ทะลุเป้า 2 แสนปอนด์เป็นครั้งแรก (ซึ่งถ้าเทียบเป็นเงินบาทในอัตราปัจจุบันจะเท่ากับ 10 ล้านบาท) โดยปกติผู้ปกครองในอังกฤษจะต้องจ่ายเงินถึง 9,600 ปอนด์ (4.8 แสนบาท) ต่อปี เป็นค่าอาหาร เสื้อผ้า การศึกษาของสมาชิกใหม่แต่ละคนของครอบครัว ต้องยอมรับว่าค่าครองชีพในประเทศไทยนั้นถูกกว่าในอังกฤษมาก แม้อัตราแลกเปลี่ยนจะเท่ากับ 50 บาทต่อ 1 ปอนด์สเตอร์ลิง แต่ผมยังตกใจกับค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยงดูบุตรของทุกวันนี้ มากไปกว่านั้น ค่าใช้จ่ายนี้ยังไม่รวมค่าเล่าเรียนในโรงเรียนเอกชน ซึ่งมีผู้จ่ายเพียง 7% ของครอบครัวในอังกฤษ แม้โรงเรียนรัฐเองนักเรียนก็มีความต้องการพิเศษที่จะต้องใช้จ่ายเป็นจำนวนเงินหลายพันปอนด์ให้กับเครื่องแบบ อุปกรณ์กีฬา และรายการอื่นๆ เช่น การไปทัศนศึกษา โดยรวมแล้วค่าใช้จ่ายในการศึกษาเพิ่มขึ้นอยู่ที่ค่าเฉลี่ยประมาณ 52,881 ปอนด์ (2.6 ล้านบาท) ตามรายงานเปิดเผยว่าค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดูบุตรเพิ่มขึ้นถึง 4% ตั้งแต่เดือน ม.ค. ปีที่แล้ว และเพิ่มสูงขึ้นถึง 43% ในช่วง 7 ปี นับตั้งแต่เริ่มทำการสำรวจในปี 2546 กรุณาดูรายละเอียดตามตารางด้านล่าง

จริงๆ แล้วผมไม่เคยคิดเกี่ยวกับการเลี้ยงลูกชายของผม ซึ่งเพิ่งจะครบ 1 ขวบ เมื่อไม่นานมานี้ ในรูปของเงินมาก่อน แต่ก็ไม่ยากนักที่จะมองเห็นว่าค่าใช้จ่ายจะสูงสักแค่ไหน เสื้อผ้าเด็กนั้นน่ารักน่าซื้อ ยังมีเตียงเด็กดีๆ และผ้าอ้อมที่ซื้อไม่รู้จบ จากนั้นก็รถเข็นและเก้าอี้เด็กในรถ (ซึ่งเป็นข้อบังคับในหลายๆ ประเทศ) กว่าคุณจะรู้ตัวคุณก็ควักกระเป๋าไปแล้ว 6 หลัก และ (สมมติว่า) ทั้งหมดนี้จบลงที่งานวันเกิดอายุ 21 ซึ่งอาจมีความเป็นไปได้ที่จะต้องจ่ายค่ารถใหม่เป็นของขวัญรับปริญญา การจ่ายเงินให้กับคนที่คุณรักเป็นเรื่องน่ายกย่อง แต่ก็ไม่สมควรที่จะต้องเข้าเนื้อ จากประสบการณ์ของผมนี่เป็นเคล็ดลับเล็กๆ น้อยๆ ที่มีประโยชน์เกี่ยวกับการประหยัดค่าใช้จ่ายที่ผมอยากจะแบ่งปันให้กับผู้ที่กำลังจะเป็นพ่อแม่หรือพ่อแม่มือใหม่

ข้อแนะนำข้อแรกคือ พยายามทำให้รายการซื้อของลูกก่อนเกิดน้อยที่สุด ร้านขายของยังคงอยู่ที่เดิมหลังจากที่ลูกเกิดแล้ว ซื้อของเมื่อคุณต้องการเท่านั้น โดยเฉพาะเสื้อผ้าเด็ก เพราะคุณจะแปลกใจว่าเสื้อผ้าเด็กจะคับลงอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม ก็มีบางรายการที่คุณต้องซื้อไว้ล่วงหน้า เช่น

lผ้าอ้อมสำเร็จรูปและแผ่นปูรองนอน พร้อมด้วย สำลีก้อน ผ้าสักหลาดชนิดนุ่ม หรือกระดาษเปียก สำหรับการทำความสะอาดที่ต้องใช้อยู่ตลอดเวลา

lขวดนมและอุปกรณ์นึ่ง ผมคิดว่า Philips Avent เป็นยี่ห้อที่ค่อนข้างน่าเชื่อถือ แต่คู่มือการใช้งานไม่มีประโยชน์และยากที่จะเข้าใจ คุณควรให้พนักงานขายแสดงการทำงานของเครื่องให้ดูก่อน เพื่อคุณจะไม่ต้องเสียเวลามานั่งอ่านคู่มือ

lหากคุณเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ คุณคงต้องการที่ปิดหัวนมและที่ปั๊มนมอย่างแน่นอน นี่ก็เหมือนกัน อย่าไปสนใจเครื่องที่ปั๊มนมด้วยมือหรือเครื่องปั๊มนมไฟฟ้าแบบเล็ก คุณควรจะมีเครื่องปั๊มนมแบบ 2 หัว ที่มีกำลังมากแบบที่โรงพยาบาลใช้กัน เราใช้ยี่ห้อ Medela และรู้สึกว่าเป็นยี่ห้อที่ไว้ใจได้ ขนาดของเครื่องพอๆ กับแบตเตอรี่รถยนต์และหนัก แต่ก็มีประสิทธิภาพกว่ามาก เครื่องปั๊มนมแบบนี้ราคาสูง อยู่ที่ประมาณ 3 หมื่นบาท แต่แทนที่คุณจะซื้อเครื่องเลย คุณควรจะเช่าแทน ซึ่งจะตกเดือนละ 3,000 บาทเท่านั้น หลังจาก 6 เดือน คุณก็ไม่ต้องการใช้เครื่องอีกแล้ว

lที่นอนสำหรับลูก เช่น เตียง พร้อมด้วยเบาะ ผ้าปู และผ้าห่ม ผมชอบยี่ห้อ Kitso ถึงแม้ว่าราคาจะค่อนข้างสูง แต่ผมก็โชคดีที่ได้รับมรดกต่อมาจากน้องชายของผม เตียงใช้ได้ดีในครอบครัวของเรา ไม่เฉพาะแต่ลูกชายของผม แต่รวมถึงลูกพี่ลูกน้องของลูกผมอีก 3 คน หลังจากการใช้งานมา 10 ปี เราต้องการแค่การทาสีใหม่ ซึ่ง Kitso ทำให้ในราคาที่ไม่แพง

lPlay Pen เด็กๆ ไม่ชอบนอนอยู่ในเตียงตลอดเวลา ดังนั้น Play Pen ก็ช่วยได้มาก ผมชอบ Cool Kids ซึ่งมีการออกแบบที่ชาญฉลาด สามารถพับเก็บได้ จึงสะดวกเวลาเดินทางต่างจังหวัด

lพาหนะในบ้านสำหรับเด็ก เก้าอี้รับประทานข้าวและรถเข็นสำหรับพาไปเดินเล่นรอบๆ สวนใช้การได้ดีสำหรับเด็กแรกเกิดจนถึง 4 ขวบ

lอ่างอาบน้ำมีความสำคัญมากจนกว่าลูกของคุณจะยืนอาบน้ำได้ ถึงแม้ว่าคุณจะสามารถอาบน้ำให้เขาได้ในอ่างล้างหน้าหรืออ่างล้างจานช่วงอาทิตย์แรกๆ แต่อ่างอาบน้ำเด็กก็ราคาไม่แพง

lสิ่งที่แพงที่สุดในรายการคือเก้าอี้นั่งในรถ ถึงแม้ว่าในประเทศไทยกฎหมายยังไม่บังคับ แต่ในความเห็นของผมเก้าอี้เด็กนั้นมีความจำเป็นมากจากวิธีการขับรถของคนที่นี่ นอกจากนี้ยังเป็นแนวทางที่ดีที่จะทำให้ลูกคุณคุ้นเคยกับการรัดเข็มขัดมากกว่าการนั่งตักแม่ ผมชอบยี่ห้อ Combi ทั้งเก้าอี้นั่งในรถและรถเข็น นี่ก็เหมือนกันคุณไม่ต้องไปสนใจคู่มือการใช้งาน เพราะส่วนใหญ่จะเป็นภาษาญี่ปุ่น ให้พนักงานขายเป็นคนสาธิตให้คุณดูวิธีการติดตั้งเมื่อคุณซื้อจะดีกว่า

ง่ายมากเลยที่คุณจะรู้สึกว่าคุณควรจะซื้อของที่ดีที่สุด และการซื้อของใหม่ก็สามารถทำให้คุณรู้สึกกดดันอยู่มาก ในกรณีของผม ผมต้องใช้ความพยายามมากที่จะทำให้ภรรยาผมยอมใช้เตียงมือสอง แต่หากคุณต้องการหลีกเลี่ยงรายจ่าย 1 แสนบาทในปีแรก ให้หลีกเลี่ยงการซื้อของแพงๆ ใหม่เอี่ยม เพราะของหลายๆ อย่างคุณอาจจะใช้เพียงไม่กี่เดือน หรือไม่กี่สัปดาห์เท่านั้น เพราะลูกคุณจะโตเกินกว่าจะใช้ได้ นอกจากนี้ ไม่มีอะไรเสียหายที่จะรับช่วงของใช้ต่อจากคนอื่น จริงๆ แล้วนี่เป็นธรรมเนียมจีนที่จะรับเสื้อผ้ามือสองต่อจากเด็กที่มีสุขภาพดี เพราะถือเป็นโชคอย่างหนึ่ง

หากคุณโชคดีพอที่คุณจะมีเพื่อนหรือครอบครัวเสนอที่จะซื้อของขวัญสำหรับลูกที่เพิ่งเกิดของคุณ คุณก็ควรจะรับความมีน้ำใจนั้นไว้ คุณไม่จำเป็นต้องมีรายการของขวัญอย่างที่ชาวอเมริกันมี แต่ก็ให้ทำรายการที่ต้องการไว้หากมีใครถามว่าคุณต้องการอะไร คุณจะได้มีคำตอบพร้อม และเพื่อจะหลีกเลี่ยงการได้รับตุ๊กตาหมีกองโต หรือเสื้อผ้าเด็กแรกเกิดที่มากจนเกินไป นอกจากนี้ คนให้ก็อยากจะได้ยินว่าของที่พวกเขาให้คุณได้นำมาใช้ ท้ายที่สุดหากลูกคุณมีโอกาสที่จะมีน้องวันใดวันหนึ่ง อย่าทิ้งของใช้ที่มีอยู่ หาของให้ลูกคนแรกอาจจะแพงสักนิด แต่น้องก็จะดีใจที่ได้ใช้ของต่อจากพี่ ผมเป็นพี่คนโตในครอบครัว และน้องของผมก็ไม่เคยว่าอะไรที่จะต้องใช้ของต่อจากผม ถึงแม้ว่าเขาจะไม่ชอบเขาก็จะไม่พูด

นอกจากรายการซื้อของที่กล่าวมาแล้ว การเลี้ยงลูกและพี่เลี้ยงเด็กก็เป็นรายจ่ายก้อนโตสำหรับค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดูบุตรทั้งหมด สำหรับท่านผู้อ่านที่สามารถจ้างพี่เลี้ยงเด็กได้ ขอให้ผมได้เล่าประสบการณ์ที่ไม่ดีเกี่ยวกับเรื่องนี้ให้ฟัง เมื่อจะต้องจ้างพี่เลี้ยงเด็ก ไม่มีอะไรดีไปกว่าการบอกต่อหรือแนะนำจากคนรู้จัก พี่เลี้ยงลูกคนแรกของเรามาจากศูนย์ และเราก็ได้รับการยืนยันว่าพี่เลี้ยงคนนี้มีประสบการณ์การเลี้ยงเด็กอ่อนมาก่อน หลังจากที่จ่ายเงินมัดจำล่วงหน้าไป 2 เดือน เราก็พบตั้งแต่วันแรกๆ แล้วว่าพี่เลี้ยงคนนี้ไม่เป็นอย่างที่ศูนย์แจ้งเรา จริงๆ แล้วเธอยอมรับในภายหลังว่าเธอไม่เคยเลี้ยงเด็กแรกเกิดมาก่อน ประสบการณ์ของเธอคือการดูแลเด็กอายุประมาณ 23 ขวบ โชคดีที่เราได้ค่ามัดจำคืน และหาพี่เลี้ยงได้จากการแนะนำของเพื่อนสนิทภรรยาผม จากประสบการณ์ของเรา ศูนย์เหล่านี้ไว้ใจไม่ได้ การแนะนำจากคนรู้จักจึงเป็นสิ่งจำเป็น ช่วง 2 เดือนแรกเราต้องจ้างพยาบาลมาดูแลลูกครึ่งวัน ซึ่งช่วยผ่อนแรงพ่อแม่มือใหม่ได้เป็นอย่างดี

พูดถึงพยาบาล เราควรจะระลึกไว้ว่าการบกพร่องต่อหน้าที่ทางการแพทย์เกิดขึ้นได้บ่อยๆ และคุณควรจะตื่นตัวอยู่ตลอดเวลา ภรรยาผมคลอดลูกที่โรงพยาบาลที่รู้จักกันดีแห่งหนึ่งที่สุขุมวิทซอย 3 และแน่นอนเป็นโรงพยาบาลที่แพงที่สุดโรงพยาบาลหนึ่งในประเทศ ดังนั้นเราจึงคาดหวังว่าจะได้รับบริการที่ดีที่สุดจากผู้ให้บริการ อย่างไรก็ตาม เมื่อภรรยาผมเข้าโรงพยาบาลไปเวลาตี 1 เพื่อจะเตรียมตัวสำหรับการผ่าตัดในเวลา 9 โมงเช้า พยาบาลกะกลางคืนแจ้งว่าภรรยาผมต้องทำ Xray ก่อน เพราะเป็นขั้นตอนก่อนการผ่าตัด ผมง่วงนอนเกินกว่าที่จะคิดอะไรได้ถี่ถ้วน แต่ก็โชคดีที่ยังมีสติพอที่จะยืนยันกับเธอว่าการ Xray เป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์

ถึงแม้ว่าโรงพยาบาลแห่งนี้จะแพง แต่ก็ควรจะพิจารณาข้อเสนอพิเศษและโปรโมชันต่างๆ ซึ่งอาจจะประหยัดเงินคุณไปได้หลายพันบาท และหากเรื่องเงินไม่ใช่ปัญหา ให้เปิดห้องจูเนียร์สวีตที่มีห้องนั่งเล่นในตัว ซึ่งมีประโยชน์มากเวลาคุณมีคนมาเยี่ยมเยอะๆ จะมีความเป็นส่วนตัวมากกว่าสำหรับคุณแม่คนใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเวลาให้นมลูก เพื่อนและญาติสามารถนั่งรอในห้องนั่งเล่นข้างๆ ได้ โดยทั่วไปแล้วประสบการณ์การเลี้ยงลูกของเรานั้นสนุกและสุขใจ ผมหวังว่าท่านผู้อ่านบางท่านจะได้รับบางสิ่งบางอย่างจากประสบการณ์ของเรา กลับมาที่คำถามเกี่ยวกับ 2 แสนปอนด์ของเรา คุณควรที่จะลงทุนที่ไหนเพื่อที่ให้ได้ผลตอบแทนดังกล่าวสำหรับเลี้ยงดูบุตรให้มีความเป็นอยู่ที่มีคุณภาพ คำตอบสั้นๆ คืออย่าไปสนใจตราสารหนี้ หรือกองทุนตราสารทางการเงิน ผลตอบแทนจากกองทุนเหล่านี้อาจจะไม่สามารถเอาชนะอัตราเงินเฟ้อได้ คุณควรลงทุนระยะยาวในกองทุนหุ้นทุนหรือสินค้าโภคภัณฑ์