นโยบายยางไทย "จมปลัก" สนองการเมือง-แก้ปัญหาไปวันๆ

โดย...สิทธิณี ห่วงนาค

หลังรัฐบาลหลายยุคมีนโยบายขยายพื้นที่ปลูกยางทั่วประเทศ ผ่านโครงการต่างๆ เช่น โครงการปลูกยาง 1 ล้านไร่ ส่งผลให้ปัจจุบันไทยมีพื้นที่ปลูกยาง 20 ล้านไร่ เปิดกรีดแล้ว 17 ล้านไร่ ขณะที่ผลผลิต 4 ล้านตันต่อปี เป็นการส่งออกในรูปยางแผ่นดิบสูงถึง 80*90% มีเพียง 10-15% ที่ส่งออกในรูปผลิตภัณฑ์ยางแปรรูป

ในขณะที่ชีวิตความเป็นอยู่ของชาวสวนยางยังคงแขวนไว้กับราคายางที่แกว่งไปมาตามภาวะเศรษฐกิจโลกในแต่ละช่วงเวลา โดยเฉพาะความต้องการจากตลาดจีน ซึ่งเป็นตลาดส่งออกยางหลักของไทย

แต่ดูเหมือนว่ารัฐบาลแทบทุกยุคกลับไม่มีนโยบายส่งเสริมความเข้มแข็งให้อุตสาหกรรมยางภายในประเทศที่ชัดเจน อาทิ นโยบายเมืองยาง หรือรับเบอร์ซิตี้ ถูกนำเสนอทุกครั้งที่ชาวสวนยางประสบปัญหาราคายางตกต่ำ แต่สุดท้ายเรื่องก็เงียบหายไป

ยุคล ลิ้มแหลม รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า อุปสรรคในการแก้ปัญหาของยางพาราไทยยังเป็นเรื่องของการใช้นโยบายการเมืองนำหน้า และมุ่งการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าในระยะสั้นเท่านั้น ทำให้การผลักดันยุทธศาสตร์ยางพาราไทยไม่ต่อเนื่อง โดยเฉพาะการส่งเสริมการแปรรูปยางพารา เพื่อเพิ่มมูลค่ายางพาราในกลุ่มเกษตรกรและเอกชน

“หากนโยบายที่วางไว้ทำให้เกิดขึ้นได้จริง เช่น โครงการเมืองยางพารา จะทำให้มูลค่ายางพาราของไทยเพิ่มมากขึ้นมหาศาล” ยุคล ระบุ

เมื่อเหลียวไปมองการผลิตยางของประเทศเพื่อนบ้าน พบว่า หลายประเทศในอาเซียน เช่น ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ต่างดำเนินนโยบายขยายพื้นที่ปลูกยางขนานใหญ่ อาทิ กัมพูชาที่ตั้งเป้าเพิ่มพื้นที่ปลูกยางเป็น 3 ล้านไร่ ในปี 2563 แม้แต่จีนเองได้ริเริ่มนโยบายปลูกยางในแถบยูนนานมาหลายปี ตลอดจนการเช่าพื้นที่ปลูกยางในลาว กัมพูชาทดแทนการนำเข้ายางจากไทย

“คาดว่าอีกไม่เกิน 4 ปี ผลผลิตยางจากเพื่อนบ้านจะเพิ่มขึ้น ซึ่งไทยจะเตรียมพร้อมรับมืออย่างไร ในขณะที่ต้นทุนการผลิตของไทยสูงมาก คือ อยู่ที่ประมาณ 64 บาทต่อกิโลกรัม สูงกว่าประเทศอื่นเท่าตัว ขณะที่ราคายางตอนนี้อยู่ที่ 6467 บาทต่อกิโลกรัม หากเรายังแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าด้วยการเมือง ผมว่าอนาคตยางไทยมืดมนแน่” ยุคล ประเมิน

สอดคล้องกับที่ บุญส่ง นับทอง นายกสมาพันธ์ชาวสวนยางแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ไทยผลิตยางได้ปีละ 4 ล้านตัน ในขณะที่ผลผลิตทั่วโลกมีประมาณปีละ 13 ล้านตัน แต่ความต้องการใช้อยู่ที่ปีละ 11-12 ล้านตัน และอีก 4 ปีข้างหน้าผลผลิตจากเพื่อนบ้านจะออกมาเพิ่มอีก 4 ล้านตัน ภาครัฐจำเป็นต้องเร่งมีนโยบายส่งเสริมการแปรรูปอย่างจริงจัง ไม่เช่นนั้นยางไทยจะสู้ยางจากเพื่อนบ้านที่มีต้นทุน 40 บาทต่อกิโลกรัมไม่ได้

“รัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมการโค่นยางเก่าและปลูกยางใหม่ที่ให้น้ำยางมาก และลดพื้นที่ปลูกยางในพื้นที่ไม่เหมาะสม ตลอดจนมีนโยบายลดพื้นที่ปลูกปีละ 3 แสนไร่ ยังคืบหน้าไม่ถึงไหน” บุญส่ง กล่าว

ขณะที่มุมมองภาคเอกชนอย่าง วรเทพ วงศาสุทธิกุล นายกกิตติมศักดิ์สมาคมน้ำยางข้นไทย ระบุว่า ยุทธศาสตร์การพัฒนายางพาราของไทยตั้งแต่ปี 2542ปัจจุบัน ไม่ได้ถูกนำมาปฏิบัติจริง อาทิ การส่งเสริมการใช้ยางในประเทศจาก 10% เป็น 15% เพราะการดำเนินนโยบายไม่ต่อเนื่องและไม่มีมาตรการสนับสนุน เช่น เงินทุนปลอดดอกเบี้ยหรือดอกเบี้ยต่ำ

“การเขียนยุทธศาสตร์จากนี้ไปต้องเขียนในสิ่งที่สามารถทำได้จริง โดยต้องรู้ 3 เรื่องคือ 1.ผลิตแล้วขายใคร ประเทศไหนใช้ยางอะไร ยางแท่งหรือยางแผ่น 2.ภาวะเศรษฐกิจทั้งภายในและภายนอกประเทศ และ 3.การวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน และอุปสรรคต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมยาง หากไม่รู้ 3 เรื่องนี้ก็ไม่ต้องไปจัดทัพสู้กับใคร” วรเทพ เสนอแนะ

ในขณะที่อุตสาหกรรมยางไทยมีโอกาสมากมาย ตั้งแต่การนำยางแผ่นดิบมาผลิตเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ทางการแพทย์ เช่น ถุงมือยาง อุปกรณ์การเรียน การสอนทางวิทยาศาสตร์ ตลอดจนสนับสนุนการลงทุนในอุตสาหกรรมผลิตล้อยางรถยนต์ ซึ่งส่งผลให้มูลค่าการส่งออกยางแผ่นดิบที่มีมูลค่าส่งออก 2.4 แสนล้านบาทต่อปี เพิ่มขึ้นได้เท่าตัว

เห็นได้จากมูลค่าการส่งออกยางและผลิตภัณฑ์มูลค่า 5 แสนล้านบาทต่อปีนั้น จะพบว่าไทยส่งออกผลิตภัณฑ์ยางคิดเป็นมูลค่า 2.6 แสนล้านบาท จากการใช้วัตถุดิบยางในประเทศเพียงแค่ 13% เท่านั้น

แต่ความเป็นห่วงต่ออนาคตยางไทยของ ยุคล ลูกหม้อกระทรวงเกษตรฯ และคนในวงการสวนยางไม่สามารถทำให้เกิดแรงขับดันมากพอที่นำไปสู่การปฏิรูป นโยบายยางอย่างจริงจัง ในขณะที่รัฐบาลในขณะนี้ทุ่มเทความสนใจไปที่สินค้าข้าว ซึ่งเป็นผลผลิตของชาวนาซึ่งเป็นฐานเสียงของพรรคแกนนำรัฐบาล

อนาคตยางไทยที่ในอนาคตต้องเผชิญกับขวากหนามที่รออยู่รอบทิศ จึงอยู่ที่ความจริงใจของรัฐบาลที่มองหาจุดแข็งและเร่งเครื่องยุทธศาสตร์ยางพาราอย่างจริงจัง ก่อนปัญหาจะรุนแรงจนยากเยียวยา