จริยธสรรมผู้ถือหุ้นรายย่อย (ตอนที่ 1)

.....ยุทธ วรฉัตรธาร

บรรษัทภิบาลที่ดีบอกว่า ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ คณะกรรมการ และผู้บริหารของบริษัท ต้องรักษาคุ้มครองสิทธิของผู้ถือหุ้นทุกๆ ราย รวมถึงผู้ถือหุ้นรายย่อย ไม่ลิดรอนสิทธิ ต้องส่งเสริมการใช้สิทธิ ต้องมีความเป็นธรรม และปฏิบัติต่อผู้ถือหุ้นทุกรายอย่างเท่าเทียมกัน โอกาสที่ผู้ถือหุ้นจะใช้สิทธิได้แต่ละทีก็คือ ช่วงที่มีโอกาสเข้าร่วมประชุมผู้ถือหุ้น ที่ผ่านมาเราพูดถึงการประพฤติปฏิบัติของผู้ถือหุ้นรายใหญ่และคณะกรรมการ ซึ่งส่วนมากเป็นตัวแทนของผู้ถือหุ้นใหญ่ต่อผู้ถือหุ้นรายย่อย เพื่อให้ผู้ถือหุ้นรายย่อยมีความรู้ความเข้าใจในการใช้สิทธิและการทำหน้าที่ เพื่อไม่ให้ถูกเอารัดเอาเปรียบ เพื่อใช้สิทธิใช้เสียงเรียกร้องให้คณะกรรมการและผู้บริหารอย่าทำให้บริษัทเสียหาย กำกับดูแลและบริหารให้ถูกทิศถูกทางให้มีกำไร สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) สมาคมบริษัทจดทะเบียนไทย (สมาคม บจ.) และสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย (TIA) เองก็ให้ความสำคัญ และส่งเสริมการใช้สิทธิใช้เสียงและการทำหน้าที่ตลอดหลายปีที่ผ่านมา จนปรากฏว่าผู้ถือหุ้นรายย่อยเริ่มมีฤทธิ์เดช ถามคำถามที่สร้างสรรค์ มีประโยชน์ต่อผู้เข้าร่วมประชุมด้วยกัน คัดค้านข้อเสนอของคณะกรรมการในบางวาระด้วยข้อมูลและเหตุผลสนับสนุนน่าสนใจ ถือเป็นพัฒนาการที่ทุกฝ่ายเองอยากเห็นมานานแล้ว อยากให้ผู้ถือหุ้นมีความรู้ความเข้าใจ มีพลังและฤทธิ์เดชไว้คอยสกัดรายการพิสดารทั้งหลายของผู้ถือหุ้นใหญ่ คณะกรรมการ และผู้บริหารของบริษัท

ในขณะที่มีพัฒนาการไปทางด้านบวก ก็มีพัฒนาการทางด้านลบตามมาติดๆ จากการประพฤติปฏิบัติของผู้ถือหุ้นบางรายซึ่งสร้างความเสียหายและสร้างภาระแก่บริษัทจดทะเบียน และนับวันพฤติกรรมของผู้ถือหุ้นประเภทนี้มีโอกาสกว้างขึ้น จึงมีความจำเป็นต้องหันมาร่วมกันพิจารณาทบทวนกันหน่อยว่า จริยธรรมและแนวปฏิบัติของผู้ถือหุ้นรายย่อยควรจะเป็นอย่างไร

ก.ล.ต. สมาคม บจ. TIA และชมรมเลขานุการบริษัท ได้เคยร่วมกันจัดให้มีการเสวนาโต๊ะกลม โดยเชิญวิทยากรจากหน่วยงานผู้ร่วมจัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงพาณิชย์ บริษัท ศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ (ประเทศไทย) ร่วมกันอภิปรายและประมวลปัญหาอุปสรรคต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการประชุมผู้ถือหุ้น เพื่อหาแนวทางแก้ไขให้การประชุมผู้ถือหุ้นมีประสิทธิผล เป็นธรรม และเป็นประโยชน์กับทุกฝ่าย ปัญหาที่หยิบยกขึ้นมาพูดคุยมีทั้งปัญหาทางกฎหมาย ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นในกระบวนการของการจัด และการดำเนินการประชุมผู้ถือหุ้น ในที่นี้จะขอหยิบยกประเด็นปัญหาที่น่าสนใจเกี่ยวกับการประพฤติปฏิบัติของผู้ถือหุ้นที่เข้าร่วมประชุม โดยเฉพาะผู้ถือหุ้นรายย่อยที่สร้างภาระให้กับบริษัทจดทะเบียน ซึ่งมีหลากหลายประเด็น ดังนี้

1.การเรียกร้องของชำร่วย

เท่าที่จำความได้เริ่มมีการแจกของชำร่วยให้ผู้เข้าร่วมประชุมใหญ่สามัญผู้ถือหุ้นประจำปีเมื่อสิบกว่าปีก่อน เข้าใจว่าผู้ถือหุ้นใหญ่หรือเจ้าของบริษัทให้เหมือนเป็นสินน้ำใจ ของที่ให้อาจจะมาจากของขวัญเล็กๆ น้อยๆ ที่ทำแจกตอนปีใหม่ มูลค่าก็ไม่ได้มากมาย ชิ้นละไม่กี่สิบบาทจนถึงไม่เกิน 200 บาท จุดนั้นยังไม่มีใครพูดถึงเรื่องบรรษัทภิบาลที่ดี เพราะฉะนั้นการให้น่าจะเป็นการแสดงน้ำใจเล็กๆ น้อยๆ มากกว่ามีเจตนาจูงใจให้คนไปร่วมประชุมมากๆ จำได้ว่านับแต่นั้นมากลายเป็นประเพณีที่ต้องแจก เพราะผู้ถือหุ้นทวงไม่มีให้ก็ต่อว่า ระยะแรกมีปฏิบัติอยู่น้อยบริษัทมาก แต่ผู้ถือหุ้นรายย่อยกลุ่มเดียวกันนี้ ก็ไปสร้างประเพณีในบริษัทจดทะเบียนอื่นๆ จนกลายเป็นโรคระบาด กลายเป็นประเพณีที่ทุกบริษัทจดทะเบียนต้องเตรียมของชำร่วยไว้แจก โดยเฉพาะในยุคบรรษัทภิบาลเฟื่องฟูถือว่าเป็นเครื่องมือส่งเสริมให้ไปร่วมประชุมมากๆ

ล่าสุดที่ผมได้ยินจากบริษัทจดทะเบียนที่ผมไปพบ บ่นให้ฟังด้วยความท้อใจว่า ผู้ถือหุ้นต่อว่าของที่แจกมีมูลค่าน้อยไป บางบริษัทก็ถึงขนาดเคยเลี้ยงโต๊ะจีนจนทำให้เกิดการเปรียบเทียบ และเป็นภาระทั้งทางค่าใช้จ่ายและภาระทางใจของบริษัทขนาด กลางและขนาดเล็ก หลายๆ ท่านที่คิดถึงส่วนรวมเริ่มเรียกร้องให้แจกของชำร่วยให้พอเหมาะพอควร อย่าลืมว่าผู้ที่เรียกร้องส่วนใหญ่เป็นผู้ถือหุ้นรายย่อยที่ถือหุ้นเป็นร้อยหุ้น หรือถือหุ้นมูลค่าไม่กี่หมื่นบาท ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับของชำร่วยแม้แต่น้อย สิ่งที่ผู้ถือหุ้นใหญ่และผู้ถือหุ้นรายย่อยเป็นส่วนใหญ่คาดหวังในการเข้าประชุมก็คือ การได้รับทราบข่าวสารข้อมูลของบริษัทโดยเฉพาะผลประกอบการ คาดหวังข่าวดีเรื่องกำไรและการจ่ายปันผล ต้องการเห็นเจตนาและความตั้งใจของคณะกรรมการและผู้บริหาร มีความมุ่งมั่นทำให้บริษัทมีกำไร มีความโปร่งใส โดยผู้ถือหุ้นมีสิทธิซักถาม เสนอแนะ รับรู้ข้อมูลความเคลื่อนไหวของกิจการ และได้รับคำตอบ คำชี้แจงที่ชัดเจน มีเหตุผล และบริสุทธิ์ใจ ทั้งหมดนี้คือหัวใจของความคาดหวังที่ผู้ถือหุ้นส่วนใหญ่อยากเห็นและอยากได้

อยากขอความร่วมมือและความเห็นใจจากผู้ถือหุ้นว่า ของที่นำไปแจกต้องใช้เงินของบริษัท ซึ่งก็เป็นเงินของท่านเองส่วนหนึ่ง ทำของดีๆ แจกอาจถูกใจบางท่านพอมีค่าใช้จ่าย กำไรย่อมหด มีผลต่อราคาหุ้น เลยกระทบหมดทุกคน อย่าคิดว่าใช้เงินเล็กน้อยนะครับ เพราะหากระบาดไปมากๆ มีโอกาสกลายเป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ เป็นภาระของบริษัทต้องใช้คนมาจัดการ เปลืองสถานที่เก็บของชำร่วย ดีไม่ดีพนักงานผสมโรงเห็นเป็นเรื่องเล็กน้อย ขอมีเอี่ยวด้วย กลายเป็นวัฒนธรรมที่สร้างภาระและค่าใช้จ่ายไปหมด

โปรดติดตามปัญหาอื่นๆ ที่เป็นภาระของบริษัทจดทะเบียนกันต่อในตอนหน้า