งานต้องดีมีเอกลักษณ์กับงานช่างทองโบราณ

ช่างทองฝีมือดีทำงานรูปแบบโบราณร่วมสมัยช่วยสืบสานมรดกไทยรักษาวัฒนธรรมโบราณเอาไว้ เพราะมีจุดขาย มีฝีมือชัดเจน จึงยังพอแทรกตัวในพื้นที่ที่การแข่งขันรุนแรงเช่นนี้ได้

เรื่อง...อนุสรา ทองอุไร/ภาพ...กิจจา อภิชนรจเรข

งานช่างทองโบราณนับวันจะหายากขึ้นทุกที โดยเฉพาะช่วงที่ราคาทองสูงขึ้นอย่างรวดเร็วเช่นนี้ ทำให้กำลังซื้อหดหายลงไปเยอะและมีความเป็นไปได้สูงที่ช่างทองอาจจะตกงานเพราะยอดขายลดวูบ แต่ก็ยังมีช่างทองฝีมือดีทำงานรูปแบบโบราณร่วมสมัยช่วยสืบสานมรดกไทยรักษาวัฒนธรรมโบราณเอาไว้ เพราะมีจุดขาย มีฝีมือชัดเจน จึงยังพอแทรกตัวในพื้นที่ที่การแข่งขันรุนแรงเช่นนี้ได้อย่างมั่นคงมีลูกค้าหนาแน่นไม่หดหาย เขามีเคล็ดลับอย่างไร ที่อยู่มาได้ถึง 3 รุ่น อย่างร้านอู่ทอง-ทองโบราณ

ปรับตัวให้เข้ากับยุคสมัย... ดีไซน์ให้เล็กลง

สุชาติ กิจทรานนท์ เจ้าของร้านทองโบราณอู่ทอง ถือเป็นรุ่นที่ 3 ของธุรกิจนี้ หลังจบอนุปริญญาด้านช่างเชื่อมที่เทคโนโลยีพระนครเหนือ ไปทำงานที่อื่นได้สักพักก็พบว่าไม่ชอบจึงกลับมาทำงานที่บ้าน ช่วยพี่สาวมาทำงานด้านช่างทองสืบสานจากรุ่นพ่อรุ่นแม่ โดยงานของเขาจะเน้นเอกลักษณ์งานทองโบราณที่มีความร่วมสมัย คือมีความเป็นงานเก่าลวดลายอ่อนช้อยงดงามมีความประณีตอยู่ แต่ประยุกต์ให้เก๋ไก๋ขึ้น เพื่อคนรุ่นใหม่จะใส่ได้โดยไม่รู้สึกเชย

“งานทองโบราณแท้ๆ ชิ้นจะใหญ่อลังการ เขาเรียกว่าใส่ทองกันเป็นตาบแบบเส้นใหญ่ๆ หนัก 3-4 บาท แต่เราลดขนาดลงลวดลายเหมือนเดิม แต่ทำชิ้นเล็กลงหนักแค่ 1 บาทกว่า ไม่เวอร์เพื่อให้คนหนุ่มสาวใส่ได้ ใส่ไปทำงานใส่กับยีนส์ ใส่ในชีวิตประจำวันทั่วไป งานรุ่นปู่ผมจะหรูหราใหญ่โตมากเขาเป็นช่างทองหลวง ผมก็ปรับๆ ลงมา แต่ให้มีกลิ่นอายของทองโบราณแบบไทยแท้ๆ ชิ้นเล็กลงหน่อยราคาจะได้ไม่แพงมาก เพราะเฉพาะค่าทองก็แพงมากปรับตัวขึ้นมาหลายเท่า”

จับกลุ่มลูกค้าชัดเจน

นายช่างสุชาติ กล่าวเพิ่มเติมว่า งานของที่ร้านอู่ทอง จะเน้นงานฝีมือ ไม่ใช่งานปั๊ม เช่นกรอบพระก็จะมีลงยา มีฉลุลายดุนนูน มีฝังพลอยแบบโบราณ ขายฝีมือจริงๆ เพราะต้องการสืบสานมรดกไทยไว้ แน่นอนราคาย่อมสูงกว่าทองทั่วไป ผู้ที่จะเข้าร้านนี้คือชอบงานดีไซน์แบบโบราณ ขายงานฝีมือจริงๆ “ช่างของเราเป็นคนเก่าแก่ฝีมือเยี่ยม เด็กรุ่นใหม่เราก็ฝึกไว้ 3-4 คน มีความผสมผสานของใหม่เข้าไปบ้าง แต่ไม่ทิ้งโครงสร้างเดิมๆ งานดีไซน์ของเครื่องทองโบราณในยุคนี้จะไม่นิยมทำรูปแบบใหม่ แต่จะใช้รูปแบบเก่าเป็นโครงสร้าง”
โดยในปัจจุบันอาจใช้เทคนิคสมัยใหม่หรืออัญมณีต่างๆ เข้ามาผสมผสาน แต่ลวดลายจะเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ ขึ้นอยู่กับฝีมือการผูกลายของช่าง แน่นอนต้องเป็นลูกค้ากลุ่มบีบวกขึ้นไปที่มีกำลังซื้อแน่นอนและชอบสะสมงานแนวนี้คือมีความเป็นแอนทีกหน่อยๆ เพราะงานทองโบราณไม่ใช่แค่เครื่องประดับ แต่ถือเป็นสินทรัพย์เป็นประวัติศาสตร์ บ่งบอกรสนิยมได้เป็นอย่างดี
 
เน้นความเป็นเอกลักษณ์

สุชาติ

เขาว่าแรกๆ ก็มีหลงทางบ้าง แต่นานเข้าก็จับทางถูก เน้นงานไทยประยุกต์ โชว์งานฝีมือและมีความเป็นลวดลายโบราณ แหวนบางวงทำเป็นเดือนเพราะฉลุลาย กำไลพญานาคอ่อนช้อยงดงามแต่แฝงความเข้มขลัง ช่างที่ทำแบบนี้ได้เหลือน้อยลงทุกวัน ร้านเรามีชื่อเรื่องงานพญานาคทั้งแหวน กำไล จี้ สร้อยคอ ถ้าเห็นงานจะรู้ทันทีว่าของร้านอู่ทอง

“งานทองมันไม่ได้มีคุณค่าแค่น้ำหนักของทอง แต่งานออกแบบลวดลายของทองโบราณในยุคนี้ก็มีมูลค่าของฝีมือบวกมูลค่าทอง โดยเฉพาะลายโบราณที่ยากๆ ซับซ้อนต้องใช้ฝีมือในการถักทอลวดลายแบบของรุ่นคุณตาคุณยายนั้น ก็ถือว่าไม่อาจจะประเมินค่าได้ตามน้ำหนักเหมือนกับทองรูปพรรณทั่วไป เพราะงานทองโบราณเป็นศิลปะที่วัดมูลค่ากันที่ฝีมือ ที่กระบวนลาย แม้ว่าทองอาจจะหนักแค่ 2 สลึง แต่ถ้าเป็นลายโบราณที่ใช้ฝีมือสูงมาก ก็สามารถขายได้ราคาเป็นแสนบาทก็ได้ เพราะเราไปแข่งกับร้านทั่วไปไม่ไหวเดี๋ยวตายทั้งระบบร้านทองอยู่ไม่ได้”

ต้องมีจรรยาบรรณ...

เขาว่าทุกอาชีพต้องมีจรรยาบรรณเป็นเครื่องกำกับการทำงาน ช่างทองก็เช่นกันความซื่อสัตย์เป็นสิ่งสำคัญ ของที่ใช้ต้องมีคุณภาพ ทั้งน้ำหนักทอง เปอร์เซ็นต์ทอง เพชรพลอยที่ใช้ต้องดีสมราคา ห้ามซิกแซ็กห้ามโกง ลูกค้าไม่รู้วันนี้วันข้างหน้าต้องรู้ความลับไม่มีในโลก งานมันจะฟ้องคุณภาพของเราได้ในอนาคต ของแบบนี้มันคงทนอยู่ได้เป็นหลายสิบปี เวลาเสียชื่อแล้วแก้ไขลำบาก ดังนั้นต้องรักษาชื่อเสียงไว้ให้ได้ถ้าจะอยู่ในวงการนี้อย่างสง่างาม

“เช่นใช้ทับทิมแอฟริกา แต่มาคิดราคาเท่าทับทิมพม่าไม่ได้ราคามันต่างกันมาก ทองหนักสามสลึงกว่ามาคิดเงินเท่าน้ำหนักบาทหนึ่งไม่ได้ เวลาคิดราคาต้องชี้แจงให้ชัด น้ำหนักทองเท่าไหร่ ค่าเพชรพลอยเท่าไหร่ ค่างานฝีมือเท่าไหร่ ถ้าจะแพงก็บอกว่างานฝีมือเราแพงชัดๆ ไปเลย ให้รู้ว่าแพงเพราะขายฝีมือไม่ใช่เคลมอย่างอื่นมาอัพราคา เพราะคนที่เป็นลูกค้าเราจริงๆ เขาจะรู้ว่าเราขายฝีมือ เขาเข้ามาก็ต้องรับจุดนี้ได้”