ธรรมะ...กับการเงิน

ในพระธรรมบทพระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ว่า สพพทานํ ธมมทานํ ชินาติ ธรรมทานชนะการให้ทานอื่นทั้งปวง ดังนั้น ปีใหม่นี้ คอลัมน์ “คิดก่อนทำ” ก็ขอมอบบทความ “ธรรมะ...กับการเงิน” เพื่อเพื่อนๆ จะได้นำไปใช้เป็นหลักในชีวิตประจำวันได้ต่อไปครับ

หัวใจเศรษฐี ธรรมที่เกี่ยวกับการเงินในศาสนาพุทธ

ธรรมที่เกี่ยวข้องกับการเงินมากที่สุด ก็คงเป็น หัวใจเศรษฐี : อุ อา กะ สะ ซึ่งมีเนื้อหารายละเอียดดังนี้ครับ

สมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ นิคมของชาวโกฬิยะ ชื่อว่า กักกรปัตตะ ในครั้งนั้นมีชายคนหนึ่งชื่อ ทีฆชาณุ หรืออีกนามหนึ่งว่า พยัคฆปัชชะ ได้เข้าไปเฝ้าแล้วกราบทูลว่า

“ข้าแต่พระองค์เจ้าผู้เจริญ ข้าพระองค์เป็นคฤหัสถ์ ยังบริโภคกาม อยู่ครองเรือน ยังยินดีทองและเงินอยู่ ขอพระผู้มีพระภาคโปรดทรงแสดงธรรมที่เหมาะแก่ ข้าพระองค์ อันจะพึงเป็นไปเพื่อประโยชน์เพื่อความสุขในปัจจุบัน เพื่อประโยชน์และความสุขในภายหน้าเถิด พระเจ้าข้า”

พระพุทธองค์ได้ตรัสว่า

“พยัคฆปัชชะ! ธรรม 4 ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์และเพื่อความสุขในปัจจุบันแก่กุลบุตร คือ

1.อุฏฐานสัมปทา 2.อารักขสัมปทา 3.กัลยาณมิตตตา 4.สมชีวิตา”

ลายแทง 4 ข้อนี้ จัดว่าเป็น “หัวใจเศรษฐี” ที่พระพุทธเจ้าทรงประทานแก่ทีฆชาณุ ที่เราเอามาย่อว่า อุ อา กะ สะ มีคำอธิบายโดยย่อ ดังนี้

1.อุ ย่อมาจากคำว่า อุฏฐานสัมปทา แปลว่า ให้ถึงพร้อมด้วยความขยันหมั่นเพียรในการแสวงหาความรู้ หนักเอาเบาสู้ในหน้าที่การงานที่ได้รับมอบหมาย กิจการทั้งหลายต้องรู้จักรับผิดชอบ โบราณกล่าวว่า ทรัพย์นี้มิไกล ใครปัญญาไว หาได้บ่นาน ทั่วแคว้นแดนดินมีสิ้นทุกสถาน ผู้ใดเกียจคร้าน บ่พานพบนา ซึ่งหมายถึง ทรัพย์สินเงินทองมีอยู่ทุกหนแห่ง ขออย่างเดียวอย่าเกียจคร้านให้ลงมือทำงานทุกชนิดอย่างจริงจังตั้งใจ งาน คือ ชีวิต ชีวิต คือ งานบันดาลสุข ทำงานให้สนุก เป็นสุขเมื่อทำงาน มิใช่รอความสุขจากความสำเร็จของงานอย่างเดียวขาดทุน และขอให้ถือคติว่า ขี้เกียจเป็นแมลงวัน ขยันเป็นแมลงผึ้ง ขี้หึงเป็นแมงป่อง จองหองเป็นกิ้งก่า

2.อา ย่อมาจากคำว่า อารักขสัมปทา แปลว่า ให้ถึงพร้อมด้วยการหมั่นรักษา หมายถึง เมื่อได้รับมอบหมายการงานอะไรให้กระทำ หรือเมื่อได้ดำเนินกิจการงานอะไร ไม่ว่าจะเป็นของตนหรือของคนอื่นก็ดี ต้องเป็นคนมีความรับผิดชอบในการงานหรือกิจการนั้นๆ มิให้บกพร่องต่อหน้าที่ อะไรที่ยังทำไม่ดีก็พยายามทำให้ดี อะไรที่ต้องแก้ไขก็ต้องปรับปรุงให้ดี ตลอดจนถึงต้องรู้จักรักษาทรัพย์สินเงินทองมิให้สูญเสียหรือใช้ไปให้สิ้นเปลืองโดยเปล่าประโยชน์ หรือปราศจากเหตุผลอันสมควร

3.กะ ย่อมาจากคำว่า กัลยาณมิตตตา แปลว่า การมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว เพราะคบคนพาล พาลพาไปหาผิด คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล ขอให้ถือคติว่ามีเพื่อนดีมีหนึ่งถึงจะน้อย ดีกว่าร้อยเพื่อนคิดริษยา เหมือนมีเกลือนิดหน่อยด้อยราคา ดีกว่าน้ำเค็มเต็มทะเล

4.สะ ย่อมาจากคำว่า สมชีวิตา แปลว่า การเลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่กำลังทรัพย์ที่หามาได้ รู้จักกำหนดรายรับและรายจ่าย อย่าให้สุรุ่ยสุร่ายฟุ่มเฟือยหรืออัตคัดขัดสนจนเกินไปให้รู้จักออมเงิน ออมเงินเอาไว้ ฉุกเฉินเมื่อไร จะได้ใช้เงินออม และขอให้ถือคติว่า มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท อย่าให้ขาดสิ่งของต้องประสงค์ แม้มีน้อยใช้น้อยค่อยบรรจง อย่าจ่ายลงให้มากจะยากนาน

เมื่อเรามีเงินเก็บแล้ว ก็อย่าลืมนำเงินนั้นไปทำงาน เพื่อให้เงินเราขยายดอก ออกผล สำหรับที่เราจะได้มีไว้ใช้ยามจำเป็นในอนาคตครับ

ปีใหม่นี้ ก็ขอให้ทุกท่านประสบความสุข ความสำเร็จทั้งทางโลกและทางธรรมครับ

ขอขอบพระคุณเว็บไซต์ธารธรรม (http://taradharma.exteen.com/) สำหรับข้อมูลครับ