อุตฯอิเล็กทรอนิกส์กับจุดเปลี่ยนนโยบายรัฐ

โดย...อนัญญา มูลเพ็ญ

ภาพรวมการส่งออก ที่กลับมาขยายตัวเป็นบวก 2.5% ในเดือน ส.ค. 2556 แม้จะทำให้มีความหวังว่าช่วงที่เหลือของปีการส่งออกจะขยายตัวได้ต่อเนื่อง แต่ในรายละเอียดกลับพบว่ายังไม่ใช่การขยายตัวที่แข็งแกร่งนัก เพราะเป็นการขยายตัวในบางกลุ่มอุตสาหกรรมเท่านั้น เช่น ยานยนต์ ปิโตรเคมี

ขณะที่กลุ่มสำคัญอย่างเครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ยังไม่ฟื้นตัวมากนัก โดยกลุ่มเดือน ส.ค. อิเล็กทรอนิกส์ขยายตัว 1.3% และหดตัว 3% ในครึ่งปีแรก ตัวฉุดหลักๆ คือ กลุ่มฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์ ที่ไทยเป็นผู้ผลิตสำคัญของโลก และมีตลาดสำคัญที่จีน แต่เดือน ส.ค. หดตัว 3.9% และทำให้ 9 เดือนหดตัว 9.3%

“กนิษฐ เมืองกระจ่าง” รองประธานบริษัท ไทย โตชิบาอุตสาหกรรม กล่าวว่า การส่งออกกลุ่มไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวได้ในบางกลุ่มเท่านั้น หลักๆ มาจากยอดคำสั่งซื้อจากต่างประเทศเพื่อสต๊อกไว้ผลิตในช่วงปลายปี รับเทศกาลคริสต์มาสและปีใหม่ แต่มีการวิเคราะห์ว่าต่อจากนี้ไปการส่งออกอุตสาหกรรมกลุ่มนี้ของไทยจะไม่สูงเหมือนในอดีต เพราะปัจจุบันยอดผลิตยังไม่สามารถกลับไปสู่ยอดก่อนจะเกิดน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 และผู้ประกอบการบางรายเลือกย้ายฐานผลิตไปยังประเทศเพื่อนบ้านเพื่อกระจายความเสี่ยง ขณะเดียวกันมีการปรับนโยบายส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) โดยเฉพาะการยกเลิกการส่งเสริมเชิงพื้นที่ (โซนนิง) ในปลายปีนี้ จากเดิมที่จะได้รับการส่งเสริมมากบ้างน้อยบ้างตามเขต 13

“สมชาย หาญหิรัญ” ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (สศอ.) กล่าวว่า สศอ.อยู่ระหว่างรวบรวมข้อมูลการผลิตของกลุ่มสินค้าไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ โดยจะเน้นรวบรวมข้อมูลจากผู้ประกอบการถึงสาเหตุที่ทำให้การผลิตลดลง เช่น ความต้องการซื้อของคู่ค้าลดลงจากเศรษฐกิจโลกชะลอตัว ลดลงจากเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป หรือเกิดจากการย้ายฐานการผลิตไปประเทศเพื่อนบ้าน เช่น กลุ่มเดลต้า ที่แม้ไม่ได้ย้ายฐานผลิตออกไปทั้งหมด แต่เลือกไปขยายกำลังการผลิตในมาเลเซียมากกว่าที่จะลงทุนในไทย

ทั้งนี้ สศอ.ต้องติดตามข้อมูลกลุ่มไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์ และวงจรไฟฟ้า เพราะมีน้ำหนักในการส่งออกค่อนข้างสูง ถ้าปรากฏว่าเกิดจากความต้องการสินค้า ที่เปลี่ยนไปตามเทคโนโลยีและผู้ประกอบการไม่ได้ปรับตัว ก็เป็นไปได้ว่าจะได้เห็นผลผลิตอุตสาหกรรมนี้ชะลอตัวลงอีก รวมทั้งต้องดูเรื่องผลของสิทธิประโยชน์ต่างๆ ด้วย เพราะต่างชาติบางส่วนอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของนโยบายส่งเสริมการลงทุนพอสมควร

“อุดม วงศ์วิวัฒน์ไชย” เลขาธิการบีโอไอ กล่าวว่า ยังมีคำขอส่งเสริมจากนักลงทุนไทยและต่างชาติในกลุ่มอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์มาบ้าง แต่ยอมรับว่าปริมาณลดลง จึงจำเป็นที่บีโอไอต้องเน้นทำนโยบายส่งเสริมการลงทุนมุ่งไปที่กลุ่มไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ที่เทคโนโลยีสูง ใช้แรงงานน้อย ดึงผู้ผลิตที่มีศักยภาพเข้ามาอยู่ในพื้นที่การผลิตที่มีโครงสร้างพื้นฐานพร้อม ยกเลิกการส่งเสริมแบบที่ใช้มาหลายปีและกระจายการเติบโตให้ประเทศได้มากพอสมควรแล้ว

โดยต่อไปต้องมุ่งส่งเสริมไปที่กลุ่มซอฟต์แวร์และเน้นเพิ่มดีไซน์มากขึ้น แต่การปรับเกณฑ์ส่งเสริมครั้งนี้ยังมีข้อจำกัดในกลุ่มเทคโนโลยีสูง เพราะไทยยังเสียเปรียบเพื่อนบ้านอย่างสิงคโปร์และมาเลเซีย ที่นอกจากจะให้สิทธิพิเศษภาษีแล้ว ยังมีกองทุนส่งเสริม งานวิจัยและพัฒนา แต่ไทยไม่ เพราะกฎหมายไม่เปิดทางให้ทำ

“เราพยายามส่งเสริมดึงการลงทุนที่มีการวิจัยและพัฒนาเข้ามามากขึ้น แม้จะมีข้อจำกัดด้านกฎหมายอยู่ แต่ก็เป็นแนวทางที่ต้องทำ เนื่องจากเราเป็นผู้ผลิตที่ใช้แรงงานสูงไม่ได้อีกต่อไป” อุดม กล่าว