จับทิศ

ในอีก 40 ปีข้างหน้านี้ อุตสาหกรรมสินค้าเกษตรและอาหารจะกลายเป็นตลาดที่ใหญ่มหาศาล ท่ามกลางการแข่งขันบนเวทีโลก และการกีดกันการค้าด้วยกฎระเบียบมาตรฐานการผลิต หากอุตสาหกรรมไทยจะก้าวสู่ครัวโลกในศตวรรษที่ 21 นี้ ทุกภาคส่วนทั้งผู้ผลิตรายเล็ก รายกลาง และรายใหญ่ ต้องเร่งยกระดับมาตรฐานการผลิตสู่สากลเพื่อก้าวสู่ตลาดโลก

ปิยะนุช มาลากุล ณ อยุธยา รองกรรมการผู้จัดการ ด้านกฎระเบียบการค้า เครือเจริญโภคภัณฑ์ (ซีพี) ผู้ดำเนินธุรกิจอาหารและเนื้อสัตว์แปรรูปซีพี เปิดเผยว่า อุตสาหกรรมอาหารไทยต้องเร่งยกระดับมาตรฐานการผลิตสู่ระดับสากลมากยิ่งขึ้น เพื่อสร้างโอกาสธุรกิจอาหารเปิดตลาดโลก รองรับกับปี 2593 ที่ประชากรทั่วโลกจะเพิ่มเป็น 9,100 ล้านคน โดยกลุ่มผู้สูงอายุจะเป็นประชากรที่มีเพิ่มขึ้น

ขณะที่อุตสาหกรรมอาหารกำลังเผชิญกับความท้าทายพื้นที่การเพาะปลูกพืชต่างๆ ที่มีอยู่อย่างจำกัด ซึ่งมีผลต่อกำลังการผลิต โดยประชากรบางประเทศขาดแคลนอาหาร และนับว่าอุตสาหกรรมอาหารและสินค้าเกษตร จะกลายเป็นตลาดที่ใหญ่และมีความต้องการจากทั่วโลก

อย่างไรก็ตาม แนวโน้มมาตรฐานการผลิตอาหารในระดับสากล มีกฎเกณฑ์ต่างๆ เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง อาทิ การกำหนดสินค้าที่เก็บเกี่ยวและแปรรูป ต้องลดความสูญเสียกระบวนการผลิต และสามารถนำของเสียกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก ขณะที่ทวีปยุโรปมีกฎเกณฑ์การนำเข้าสินค้า ต้องเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม รวมถึงกฎของการใช้แรงงานภาคการผลิต

ไม่เพียงแต่กฎเกณฑ์ต่างๆ ที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น ยังรวมไปถึงพฤติกรรมของผู้บริโภคในประเทศที่พัฒนาที่จะเลือกซื้อสินค้าที่ให้ความสำคัญกับการคำนึงถึงสิทธิมนุษยชน การใช้แรงงานต้องถูกต้องตามกฎระเบียบแรงงาน วงจรการเลี้ยงสัตว์ถูกสุขลักษณะ การเชือดสัตว์ให้ตายอย่างมีความสุข ซึ่งจะทำให้ผู้บริโภคยอมจ่ายเงินมากขึ้นเพื่อซื้อสินค้า

“ไทยจะสามารถแข่งขันในอุตสาหกรรมอาหารได้ ต้องร่วมมือกันทั้งผู้ผลิตอาหารและทุกระบบในห่วงโซ่ ทั้งการออกแบบ พัฒนาสินค้า หรือการร่วมมือกับประเทศในอาเซียน เพื่อสร้างให้เป็นฐานการผลิตสินค้าป้อนตลาดโลก” ปิยะนุช กล่าว

สมบัติ ธีระตระกูลชัย รองกรรมการผู้จัดการ ด้านคุณภาพและมาตรฐานสากล บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร (ซีพีเอฟ) กล่าวว่า แนวโน้มการผลิตอาหารเพื่อป้อนสู่ตลาดโลก สินค้าต้องปฏิบัติตามมาตรฐานการผลิตระดับสากล ได้แก่ กระบวนการผลิตสินค้าตั้งแต่ต้นน้ำปลายน้ำ ต้องรักษาสิ่งแวดล้อม แหล่งที่มาของวัตถุดิบจากธรรมชาติ บรรจุภัณฑ์เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม รวมไปถึงกระบวนการผลิตอาหารต้องสามารถตรวจสอบย้อนหลังสินค้าได้ และหัวใจสำคัญ คือ ความปลอดภัยของอาหาร

แต่ข้อจำกัดของอุตสาหกรรมไทยการก้าวสู่ตลาดโลก คือ ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายอาหารในตลาดระดับล่างและกลาง ยังไม่ได้ให้ความสำคัญการยกระดับการผลิตสู่สากล

ขณะที่ภาครัฐต้องส่งเสริมการเพาะปลูก ที่มีการแบ่งโซนนิ่งในสภาพแวดล้อมที่ดี กระบวนการผลิตอาหารต่างๆ ต้องควบคุมอาหารปลอดภัย อาทิ การใช้ผงชูรสและสารกันบูด รวมไปถึงระบบการจัดจำหน่ายต้องถูกสุขลักษณะ เช่น ร้านตลาดสด หรือเขียงหมูที่สะอาด ซึ่งล้วนยังเป็นอุปสรรคต่อการนำอุตสาหกรรมอาหารไทยก้าวสู่ตลาดโลก

“การที่ไทยจะก้าวสู่ครัวโลกได้ ผู้ผลิตอาหารต้องยกระดับมาตรฐานการผลิตทั้งหมด ไม่เพียงเฉพาะแค่รายใหญ่เท่านั้น รายเล็กและกลางต้องเร่งยกระดับด้วยซึ่งที่ผ่านมาซีพีเอฟ มีการยกระดับมาตรฐานการผลิตสูงกว่ามาตรฐานที่หลายประเทศกำหนดอยู่แล้ว”

สำหรับยุทธศาสตร์ของซีพีในการก้าวสู่ตลาดโลกนั้น ได้กำหนดทิศทางด้านกระบวนการผลิตสินค้าแบบยั่งยืน ตั้งแต่ห่วงโซ่อาหาร ทั้งการออกแบบ พัฒนา และควบคุมการผลิตตั้งแต่ต้นน้ำยันปลายน้ำ ต้องคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม เพื่อเปิดตลาดใหม่ๆ หลังจากส่งออกไป 42 ประเทศทั่วโลก มีสัดส่วนการส่งออก 55% จากรายได้ 3.5 แสนล้านบาท โดยล่าสุดไก่สดและไก่แปรรูปแบรนด์คิทเช่นจอย ได้รับการรับรองจากองค์กรที่ให้การรับรองผลิตภัณฑ์ที่ยั่งยืนระดับโลกเป็นรายแรกของโลกและเอเชีย และเร่งขยายกลุ่มผลิตภัณฑ์เนื้อไก่แปรรูปที่ติดฉลากคาร์บอนฟุตพรินต์ หรือลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มจาก 100 รายการ เป็น 200 รายการ

สิ่งสำคัญคือ ไทยต้องเร่งยกระดับมาตรฐานการผลิตอาหารสู่ระดับโลก เพื่อฉกฉวยหรือคว้าโอกาสที่อนาคตสินค้าเกษตรและอาหารจะกลายเป็นตลาดใหญ่มหาศาล ซึ่งหัวใจสำคัญ คือ การสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับกระบวนการผลิตในห่วงโซ่อาหาร ขับเคลื่อนสู่ธุรกิจสีเขียว และดำเนินธุรกิจในเชิงรุกมากกว่าตั้งรับ