รู้จัก"ลาว"ผ่านสายตาทูต

โดย...ปรียนิจ กุลตั้งเจริญ

อาเซียนจะรวมตัวกันครบ 46 ปี ในวันที่ 8 ส.ค. 2556 ประเทศไทยในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของอาเซียน มีความเข้าใจประเทศอื่นๆ ในอาเซียนมากน้อยแค่ไหน หรือแม้กระทั่งมีความเข้าใจเกี่ยวกับอาเซียนถูกต้องเพียงใด เป็นสิ่งที่หลายคนยังตั้งคำถาม

พิษณุ จันทร์วิทัน เอกอัครราชทูตไทย ประจำประเทศลาว ได้เสนอมุมมองการทำความเข้าใจประเทศเพื่อนบ้านที่ใกล้ชิดกับไทยมากที่สุด คือ ประเทศลาว ที่คนไทยส่วนใหญ่รู้สึกว่ามีความใกล้ชิดและรู้จักกันมากพอแล้ว แต่ในความเป็นจริงไทยและลาวยังมีความแตกต่างกันอยู่ในหลายด้าน

เริ่มจากในภาพรวม คือ การรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน ที่มีการรวมตัวใน 3 เสาหลัก ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจ ความมั่นคง และสังคม วัฒนธรรม ไปพร้อมๆ กัน แต่ประเทศไทยยังคงให้ความสำคัญกับเสาหลักทางเศรษฐกิจ หรือเออีซี ซึ่งทำให้มองว่าเป็นการรวมตัวด้านเดียว และไทยยังมองในมุมมองของการแข่งขันมากกว่าการรวมตัวกันเพื่อช่วยเอื้อประโยชน์ซึ่งกันและกัน ซึ่งความเข้าใจผิดนี้ควรจะได้รับการแก้ไขให้เข้าใจอย่างเหมาะสม

หากเจาะลงไปที่เพื่อนบ้านอย่างประเทศลาว ไทยยังคงเข้าใจประเทศเพื่อนบ้านผิด โดยการนำประเทศเหล่านั้นมาเปรียบเทียบกับเมืองไทยเอง ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว การศึกษาประเทศเพื่อนบ้านเป็นเรื่องที่สำคัญมาก และในอาเซียนมีเพียง 2 ประเทศ ที่ยังปกครองในระบบสังคมนิยม ได้แก่ ลาวและเวียดนาม ซึ่งเป็นการปกครองรูปแบบที่ต้องศึกษาให้ลึกซึ้ง

ไทยลาว มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน มีพื้นที่ที่เป็นเมืองใหญ่ติดต่อกัน ทำให้มีการค้าขาย ติดต่อสื่อสารกันมายาวนาน ทั้งผ่านด่านสากลและด่านประเพณี มีคนไทยข้ามฝั่งไปลาวประมาณปีละ 2 ล้านคน แต่ก็ยังมีปัจจัยต่างๆ หรือสิ่งท้าทาย สุ่มเสี่ยงที่จะทำให้ทั้งสองประเทศเกิดความเข้าใจผิดกันได้ง่าย เช่น กระบวนการตัดไม้พะยูง การค้ามนุษย์ ยาเสพติด ซึ่งปัจจุบันปัญหาเหล่านี้หากดูแลไม่ดีจะส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจเช่นเดียวกัน

ขณะที่การใช้ภาษาก็เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่มีความเข้าใจผิดกัน คนลาวเข้าใจภาษาไทยได้ 100% แต่คนไทยยังเข้าใจภาษาลาวได้ไม่ทั้งหมด การใช้ภาษาที่ต่างฝ่ายตีความหมายไม่เหมือนกัน อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ ตัวอย่างเช่น การใช้คำว่า “บ้านพี่เมืองน้อง” คำคำนี้เป็นคำพังเพย ในภาษาลาวคำว่าพี่น้อง มีความหมายเหมือนกับคำว่า “ญาติ” หากจะหมายถึงพี่น้องจะใช้คำว่า “อ้าย” ดังนั้นคำว่า “บ้านพี่เมืองน้อง” จึงหมายถึงการเป็นญาติกัน เป็นคำที่ใช้ได้ปกติ แต่คนไทยยังเข้าใจผิดว่าใช้ไม่ได้

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาเคยมีการอบรมสื่อมวลชนตามแนวชายแดนของทั้งสองประเทศ เพื่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกันมากขึ้น แต่ปัจจุบันได้ยกเลิกโครงการนี้ไปแล้ว เนื่องจากมีการสื่อสารระหว่างกันได้ง่ายขึ้น และมีความเข้าใจกันมากขึ้นแล้ว

ขณะเดียวกัน การทำธุรกิจก็ต้องทำอย่างเข้าใจ ลาวเปิดประเทศมาไม่ถึง 30 ปี อยู่ระหว่างการปรับปรุง และพัฒนากฎระเบียบต่างๆ ให้เข้ากับระบบสากล จึงไม่แปลกที่กฎหมายยังคงมีการเปลี่ยนแปลง หากมองว่าเป็นอุปสรรคต่อการทำธุรกิจก็คงใช่ แต่หากมองว่าการเปลี่ยนกฎหมายให้สอดคล้องกับมาตรฐานโลกน่าจะเป็นผลดีต่อธุรกิจในอนาคตก็คงได้เช่นเดียวกัน รวมทั้งอย่าคิดว่ากฎหมายไทยและลาวเหมือนกัน

สุดท้าย เมื่ออาเซียนก้าวสู่การเป็นประชาคมอย่างเต็มตัวในปี 2558 จะยิ่งทำให้มีความใกล้ชิดกันมากขึ้นจากการคมนาคมที่สะดวกขึ้น การเคลื่อนย้ายสินค้า คน ก็จะง่ายขึ้น ก็ยิ่งทำให้ต้องศึกษาทำความเข้าใจกับประเทศเพื่อนบ้านให้มากกว่านี้ เพราะแม้ว่าจะรวมตัวเป็นหนึ่ง แต่ความแตกต่างก็ยังคงมีอยู่