ปัญหาข้าวไทย

ตอนนี้คงไม่มีอะไรฮอตไปกว่าข่าวเรื่องข้าว โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับโครงการจำนำข้าว ซึ่งมีปัญหาทั้งด้านเทคนิค ด้านการทุจริต รวมทั้งด้านค่าใช้จ่ายจากโครงการ ซึ่งรัฐบาลและประชาชนต้องแบกรับเป็นหลักแสนล้าน ซึ่งหากรวมมูลค่าขายขาดทุนจากราคาจำนำ และปัญหาด้านคุณภาพจากการเก็บสต๊อก ก็จะยิ่งทำให้มูลค่าความเสียหายสูงขึ้น ทำไมปัญหาข้าวจึงได้รับความสนใจ? เนื่องจากเกี่ยวข้องกับเกษตรกรกลุ่มใหญ่ของประเทศไม่น้อยกว่า 78 ล้านคน ซึ่งถือเป็นกลุ่มอาชีพที่มีปริมาณคนมากที่สุด ซึ่งนัยก็จะเป็นกลุ่มฐานเสียงของพรรคการเมืองทุกพรรค โดยเฉพาะมีผลต่อการดำรงอยู่ของรัฐบาล ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลชุดปัจจุบัน รัฐบาลในอดีต หรือรัฐบาลในอนาคต หากจะลองไล่เรียงปัญหาข้าวที่ประเทศไทยประสบอยู่ในขณะนี้ น่าจะพอประมวลได้ดังนี้

ปัญหาด้านโครงสร้างราคา ปัญหาใหญ่คือเรื่อง “ราคา” อันเป็นผลมาจากโครงการรับจำนำข้าว 5% ในราคา 1.5 หมื่นบาทต่อตัน หรือประมาณ 483 เหรียญสหรัฐ ซึ่งราคานี้เป็นราคาหน้าโรงสี แต่จากข้อมูลของสมาคมผู้ส่งออกข้าว ราคาข้าว 5% ส่งมอบ ณ ท่าเรือส่งออก (FOB) ราคาประมาณ 550 เหรียญสหรัฐต่อตัน ขณะที่ราคาข้าวความชื้น 5% ของประเทศคู่แข่งสำคัญ เช่น ประเทศเวียดนาม ราคาเสนออยู่ที่ (FOB) 380400 เหรียญสหรัฐ และประเทศอินเดีย ราคาอยู่ที่ (FOB) 420 เหรียญสหรัฐ เห็นได้ว่าราคาข้าวไทยสูงกว่าคู่แข่งค่อนข้างมาก โดยเฉลี่ย 100120 เหรียญสหรัฐต่อตัน เป็นเหตุผลสำคัญว่าในช่วง 5 เดือนแรกของปี 2556 การส่งออกข้าวไทยจึงติดลบในเชิงมูลค่าดอลลาร์สหรัฐ ร้อยละ 3.8 เฉพาะเดือน พ.ค. ติดลบสูงถึงร้อยละ 26

ปัญหาการขาดทุนจากโครงการจำนำข้าว นโยบายจำนำข้าวของรัฐบาลเข้าใจได้ว่าต้องการช่วยเหลือในการยกระดับรายได้ให้กับชาวนา และหวังว่าจะสามารถดึงราคาในตลาดโลกให้สูงขึ้น แต่ไทยไม่ได้ขายข้าวคนเดียว มีคู่แข่งรายใหญ่ๆ เข้ามาในตลาด เช่น ประเทศเวียดนาม อินเดีย รวมทั้งพม่า กำลังตามมาติดๆ ส่งผลให้ลูกค้าหลักของไทย ไม่ว่าจะเป็นประเทศฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย จีน หรืออีกหลายๆ ประเทศ จึงมีทางเลือก อีกทั้งผลผลิตข้าวในครึ่งปีแรกทั้งของไทยและคู่แข่งออกมามาก ส่งผลให้แต่ละประเทศล้วนมีสต๊อกข้าวในปริมาณที่สูง จึงต้องการระบายสินค้าออกมา ซึ่งผู้ซื้อก็ทราบดี จึงชะลอการซื้อ และหวังต่อรองราคา ซึ่งก็เป็นสูตรสำเร็จในทุกสินค้า หากผู้ซื้อรู้ว่าสต๊อกของผู้ขายมีสูง โดยเฉพาะสินค้าที่เน่าเสียง่าย ก็ย่อมมีการกดราคาและมีอำนาจต่อรองสูง

ปัญหาคุณภาพข้าวไทย ประเด็นสำคัญเรื่องนี้ปรากฏเป็นข่าวในสื่อมวลชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ ทั้งที่เกี่ยวข้องกับสารตกค้าง สารปนเปื้อน เช่น การรมสารเมทิลโบรไมด์ และฟอสฟีน ฯลฯ ส่งผลต่อความน่าเชื่อถือของไทย ซึ่งเป็นข้าวพรีเมียมชั้นดีของโลก หน่วยงานที่เกี่ยวข้องคงต้องออกมาเข้มงวดในการตรวจสอบ ตั้งแต่โรงสี โรงงานบรรจุถุง ราคาปลีก จนถึงแม่ค้าแผงลอย ซึ่งก็จะทำให้เกิดความน่าเชื่อถือ และสยบข่าวด้านคุณภาพข้าวไทยในทางลบได้อย่างเป็นระบบ

ปัญหาทางออกของข้าวไทยคงต้องคิดใหม่ทำใหม่ เพราะเป็นสโลแกนของพรรครัฐบาลนี้อยู่แล้ว โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับราคาจำนำ ซึ่งต้องต่ำกว่าราคาตลาด เพื่อให้ผู้นำข้าวมาจำนำจะได้มาไถ่ถอนเมื่อครบกำหนดเวลา ไม่ใช่รัฐบาลในฐานะโรงจำนำเป็นผู้กำหนดราคาจำนำ โดยไม่สนใจราคาตลาดที่แท้จริง ส่งผลให้ผู้ที่เอาของมาจำนำก็จะไม่มาไถ่ถอน โดยเฉพาะสินค้าซึ่งเสียหายง่ายอย่างข้าว ถ้าโครงสร้างยังเป็นแบบนี้ หากเป็นโรงรับจำนำของเอกชน บอกได้เลยว่าไม่รอดแน่นอนครับ..