เปิดประตูโอกาส"ไทย"ป้อนชิ้นส่วนสมาร์ทโฟนเวียดนาม

การปรับขึ้นค่าแรงในประเทศจีน ทำให้นักลงทุนต่างชาติมองหาลู่ทางการขยายฐานการผลิตไปในประเทศอื่นที่มีค่าแรงต่ำกว่า โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ขั้นปลายน้ำ เช่น การผลิตชิ้นส่วนสมาร์ทโฟนและการประกอบสมาร์ทโฟน ซึ่งจำเป็นต้องใช้แรงงานจำนวนมาก และหนึ่งในปลายทางลงทุนใหม่ก็คือ เวียดนาม

ท่ามกลางโอกาสของเวียดนาม ศูนย์วิจัยกสิกรไทย วิเคราะห์ว่า แนวโน้มนี้จะสร้างทั้งโอกาสและผลกระทบต่ออุตสาหกรรมชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ของไทย พร้อมชี้ให้เห็นว่า การผลิตสมาร์ทโฟนในเวียดนามส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมการประกอบ โดยชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่นำเข้าสูงสุด 4 อันดับแรก ได้แก่1.วงจรรวมและไมโครแอสเซมบลี 2.ชิ้นส่วนสมาร์ทโฟน 3.วงจรพิมพ์ ที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิต และ 4.ชิ้นส่วน เครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้าอุตสาหกรรมที่ใช้เป็นสินค้าทุนในการสร้างโรงงานผลิต ซึ่งในปีที่ผ่านมาพบว่า การนำเข้าสินค้ากลุ่มที่ 4 นี้เติบโตขึ้นถึง 767% แสดงให้เห็นว่า อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์เวียดนามมีการขยายกำลังการผลิตและสร้างโรงงานใหม่จำนวนมาก

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า จากแนวโน้มความต้องการการนำเข้าชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ของเวียดนามที่เพิ่มขึ้นเพื่อผลิตสมาร์ทโฟนและศักยภาพการผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้เทคโนโลยีสูงของไทย ส่งผลให้เวียดนามน่าจะเป็นอีกตลาดหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะการผลิตชิ้นส่วนที่ใช้เทคโนโลยีค่อนข้างสูงและไม่ใช้แรงงานเข้มข้น

ทั้งนี้ คาดว่าเวียดนามจะมีความต้องการวงจรพิมพ์ในการผลิตสมาร์ทโฟนมากขึ้น โดยเฉพาะแผงวงจรประเภท Flexible printed circuit และ multilayer printed circuit boards โดยในปี 2555 เวียดนามนำเข้าวงจรพิมพ์มูลค่าสูงถึง 900 ล้านเหรียญสหรัฐ ส่วนใหญ่นำเข้าจากเกาหลีใต้ และนำเข้าจากไทยประมาณ 2.4%

สำหรับกลุ่มชิ้นส่วนเครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้าอุตสาหกรรม คาดว่าการนำเข้าจะขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยยอดนำเข้าสินค้าจากไทยในส่วนนี้มีสัดส่วน 11.9% ในปีที่ผ่านมา แต่ในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ พบว่า ไทยส่งออกสินค้ากลุ่มนี้ไปเวียดนามเพิ่มขึ้น 132% มูลค่า 56.9 ล้านเหรียญสหรัฐ

ขณะเดียวกัน เวียดนามยังนำเข้าวงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีสูงมากเป็นอันดับ 1 หรือคิดเป็นสัดส่วนถึง 52.6% ของมูลค่าการนำเข้า 4 ชิ้นส่วนหลักของสมาร์ทโฟนในปี 2555 และมีการขยายตัวสูงถึง 75.3% ส่วนใหญ่นำเข้าจากเกาหลีใต้ และนำเข้าจากไทยเพียง 0.2% เนื่องจาก แม้ว่าไทยมีการผลิตวงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีเป็นจำนวนมากแต่ส่วนใหญ่อยู่ในห่วงโซ่การผลิตฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์และคอมพิวเตอร์ ดังนั้นหากไทยต้องการเพิ่มโอกาสในตลาดนี้ ก็ควรเพิ่มสัดส่วนการผลิตวงจรประเภท Processors and Controller IC และ Memories IC ที่ใช้ในสมาร์ทโฟนมากขึ้น

เมื่อมองมุมของผลกระทบ พบว่า หากในอนาคตสายการผลิตของเวียดนามมีการขยายตัวสู่การผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ขั้นกลางน้ำมากขึ้น โดยเฉพาะวงจรรวมและไมโครแอสเซมบลี ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้ได้ในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่น นอกจากสมาร์ทโฟน ก็อาจเป็นภัยคุกคามต่ออุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทย ซึ่งปัจจุบันไทยมีมูลค่าการส่งออกวงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีสูงเป็นอันดับสองรองจากฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์และส่วนประกอบ โดยคิดเป็น 21% ของมูลค่าการส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมด

ดังนั้น เพื่อส่งเสริมศักยภาพการแข่งขันของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทยจึงควรที่จะรักษาอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์กลางน้ำที่ใช้เทคโนโลยีในการผลิตขั้นสูงไว้ แต่การที่จะสามารถรักษาฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์กลางน้ำดังกล่าว ยังต้องอาศัยการออกแบบอิเล็กทรอนิกส์ (Micro Electronics Design and Embedded System Design)ในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ต้นน้ำ ซึ่งเป็นการพัฒนาเทคโนโลยีแกนหลักที่เป็นรากฐานสำคัญของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ โดยในปัจจุบันไทยยังคงขาดในส่วนนี้ ดังนั้น การพัฒนาอิเล็กทรอนิกส์ต้นน้ำควบคู่กับการรักษาอิเล็กทรอนิกส์กลางน้ำน่าจะเป็นแนวทางที่จะส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทยให้เข้มแข็งยิ่งขึ้นในอนาคต

นอกจากนี้ ผู้ประกอบการที่ต้องการขยายตลาดส่งออกเพื่อทดแทนยอดขายของผลิตภัณฑ์กลุ่มคอมพิวเตอร์ อาจจำเป็นต้องเพิ่มสัดส่วนการผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีโอกาสทางการตลาดสูง เช่น สมาร์ทโฟน อย่างไรก็ตามเทคโนโลยีของสินค้ากลุ่มนี้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ผู้ผลิตชิ้นส่วนจึงจำเป็นต้องตามให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี