ดัชนีความมั่นคงในวัยเกษียณ ปัญหาเร่งด่วนสำหรับประเทศไทย เพื่อหลีกเลี่ยงวิกฤตที่อาจจะเกิดขึ้น

ข่าวร้ายที่ออกมาจากยุโรปอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา อาจชี้ให้เห็นว่ายุโรปทั้งทวีปกำลังจะเผชิญกับวิกฤตทางการเงิน จึงทำให้ผมแปลกใจเมื่ออ่านบทความจาก Natixis Global Asset Management ที่เพิ่งตีพิมพ์ Global Retirement Index หรือดัชนีการเกษียณ โดยระบุว่าประเทศที่มีคุณภาพการเกษียณอายุที่ดีที่สุดที่ติดอันดับสูงสุด 10 ประเทศ ล้วนเป็นประเทศในยุโรปทั้งนั้น ดัชนี้ดังกล่าวได้จัดลำดับกลุ่มผู้เกษียณจาก 150 ประเทศ โดยคำนวณปัจจัยต่างๆ อาทิ สุขภาพ ความเป็นอยู่ที่ดี การเงิน และปัจจัยอื่นๆ

ประเทศที่ติดลำดับสูงสุด 5 ประเทศ คือ ก๊วนหน้าเดิมๆ อาทิ นอร์เวย์ สวิตเซอร์แลนด์ ลักเซมเบิร์ก สวีเดน และออสเตรีย ออสเตรเลียเป็นประเทศนอกยุโรปที่ติดลำดับสูงสุด ตามด้วยอิสราเอลและแคนาดา ที่น่าแปลกใจคือ สหรัฐและสหราชอาณาจักรอยู่ลำดับที่ 19 และ 20 ตามลำดับ ประเทศไทยก็ไม่ได้แย่มากนัก ได้ลำดับที่ 63 นำหน้าเวเนซุเอลา แต่ตามสิงคโปร์ซึ่งอยู่ลำดับที่ 28 ประเทศซิมบับเวเข้ามาเป็นลำดับสุดท้ายที่ 150

ดัชนีดังกล่าวใช้ตัวเลขจากแหล่งข้อมูลต่างๆ เพื่อนำมาคำนวณอัตราเฉลี่ยในหมวดต่างๆ และนำคะแนนจากทุกหมวดมารวมกันเพื่อเรียงลำดับรวมสำหรับ 150 ประเทศ หมวดหมู่ต่างๆ ที่นำมาใช้ในการคำนวณ รวมถึง

สาธารณสุข/สุขภาพ (Health) : อัตรารายจ่ายด้านสาธารณสุขต่อหัวอายุคาดเฉลี่ยของประชากร (Life Expectancy) จำนวนแพทย์และเตียงพยาบาลต่อประชากร 1,000 คน และระดับของค่าใช้จ่ายสำหรับผู้ที่ไม่มีประกัน (แหล่งข้อมูล : ดัชนีการพัฒนาของธนาคารโลก ประจำปี ค.ศ. 2012 และองค์การอนามัยโลก)

ระดับความเป็นอยู่ (Material wellbeing) : รายได้ต่อหัว ความเหลื่อมล้ำทางรายได้ (Income Inequality) และอัตราการว่างงาน (แหล่งข้อมูล : ธนาคารโลก)

การเงิน (Finance) : การพึ่งพาของกลุ่มผู้ชรา (Oldage Dependency) (อัตราส่วนระหว่างกลุ่มผู้เกษียณกับกลุ่มคนทำงาน) อัตราเงินเฟ้อ อัตราดอกเบี้ย ระดับการเก็บภาษี และระดับหนี้เสียของธนาคาร (แหล่งข้อมูล : ธนาคารโลก และองค์การสหประชาชาติ)

คุณภาพชีวิต (Quality of Life) : ระดับความสุขและความพึงพอใจของประชาชน รวมถึงคุณภาพของสภาพอากาศและสิ่งแวดล้อม (แหล่งข้อมูล : Gallup World Poll 2012 และ Environmental Performance Index 2012)

ประเทศไทยก็ไม่แตกต่างจากอีกหลายประเทศที่กำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงด้านประชากรศาสตร์ ซึ่งรวมถึงการที่มีประชากรผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว อัตราคาดเฉลี่ยที่สูงขึ้น และอัตราการเกิดที่ลดน้อยลงทั่วโลก จำนวนประชากรที่มีอายุสูงกว่า 65 ปี จะเพิ่มขึ้น 3 เท่าภายในปี ค.ศ. 2050 เมื่อถึงเวลานั้นอัตราส่วนของประชากรวัยทำงานต่อประชากรที่มีอายุสูงกว่า 65 ปี จะลดจาก 5 ต่อ 1 เป็น 2.8 แนวโน้มดังกล่าวจะทำให้ความสามารถของรัฐบาลในการสนับสนุนกองทุนประกันสังคมลดน้อยลง ซึ่งก็จะทำให้เงินออมเพื่อการเกษียณของแต่ละคนต้องแบกรับภาระทางการเงินมากขึ้น

เมื่อสังเกตให้ละเอียดขึ้น น้อยกว่า 1 ใน 3 ของแรงงานไทยมีโอกาสที่จะเป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพและผู้ที่เข้าร่วมกองทุนดังกล่าว มักจะทำผิดโดยการออมในอัตราที่น้อยเกินไป หรือลงทุนมากเกินไปในสินค้าทางการเงินที่มีผลตอบแทนต่ำ ประเด็นสำคัญที่สุดคือ แรงงานไทยเหมือนกับแรงงานทั่วโลก จะต้องมีบทบาทและส่วนเกี่ยวข้องกับอนาคตในวัยเกษียณให้มากยิ่งขึ้น

ผู้อ่านสามารถส่งคำถามเกี่ยวกับการเงินส่วนบุคคลให้ผมได้ที่ [email protected]