บทบาท"แพทย์" ยุคใหม่ก้าวทันกระแสเปลี่ยนแปลง

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

นอกจากข้อตกลงยอมรับร่วมคุณสมบัตินักวิชาชีพ (MRA) จะเปิด “พื้นที่ใหม่” ให้ผู้ประกอบวิชาชีพแพทย์สามารถเดินทางไปทำงานได้กว้างขวางขึ้นทั่วทั้งอาเซียน ความเปลี่ยนแปลงอื่นๆ ที่เกิดขึ้นทั่วโลกใน “ธุรกิจบริการสุขภาพ” ยังกลายเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนบุคลากรในวิชาชีพให้ต้องเพิ่ม “บทบาทใหม่” ให้แก่ตัวเอง

วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล จึงได้จัดงานสัมมนานานาชาติ หัวข้อ “Healthcare in turbulent times. What is the new role of healthcare professionals?” เพื่อช่วยเตรียมพร้อมบุคลากรรับมือสถานการณ์

ประสิทธิ์ วัฒนาภา รองคณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล และผู้อำนวยการโรงเรียนแพทย์ศิริราช วิเคราะห์ว่า ขณะนี้มีปัจจัยสำคัญที่กระทบต่อธุรกิจบริการสุขภาพและการรักษาพยาบาล 4 ปัจจัย 1.การพัฒนาและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีขั้นสูงในกลุ่มบริการสุขภาพ 2.การเกิดขึ้นของโรคต่างๆ จำนวนมากทั่วโลก 3.ความเปลี่ยนแปลงในระบบบริการสุขภาพ นโยบายบริหารจัดการ การเงิน การตลาดของโรงพยาบาลต่างๆ 4.การเคลื่อนย้ายเสรีของทั้งบุคลากรกลุ่มแพทย์และคนไข้

“แต่ละปัจจัยมีผลกระทบทั้งด้านบวกและลบ เช่น การเกิดขึ้นของเทคโนโลยีขั้นสูงช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันค่ารักษาที่เกิดจากเทคโนโลยีเหล่านั้นก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย”

ด้วยเหตุนี้ บทบาทหน้าที่ของแพทย์จึงจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงไปด้วย จากเดิมที่เป็นเพียง “ผู้ใช้” เทคโนโลยี แต่ต่อจากนี้ต้องกลายเป็นผู้ประเมินและบริหารจัดการเทคโนโลยีเหล่านั้นให้ดีด้วย เพื่อควบคุมต้นทุน ผลประโยชน์ของธุรกิจ และผลประโยชน์ของผู้รับการรักษาไปพร้อมกัน

ต่อมาเมื่อการเกิดโรคต่างๆ เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องทั่วโลก มีโรคบางโรคที่ติดต่อเพิ่มขึ้นจากการเคลื่อนย้ายผู้คนระหว่างกัน แพทย์จึงไม่ควรมีหน้าที่เพียง “รักษา” เหมือนที่ผ่านมา แต่ต้องมีหน้าที่ช่วยป้องกันโรคและส่งเสริมให้ประชาชนดูแลสุขภาพ ป้องกันการเกิดโรคต่างๆ ด้วยตัวเองควบคู่กันไป

ธุรกิจบริการสุขภาพที่เติบโตขึ้น โรงพยาบาลต่างๆ เริ่มมีสาขามากขึ้น มีบุคลากรเพิ่มขึ้น แพทย์จึงทำหน้าที่เพียงผู้ให้บริการรักษาอย่างเดียวไม่ได้ แต่ต้องเป็นผู้ออกแบบและปรับปรุงระบบการบริการจัดการ รวมไปถึงเรื่องการเงินและงบขององค์กรด้วย

ที่สำคัญ การเคลื่อนย้ายคนไข้จากการเรียกหาแพทย์ที่เก่งขึ้น เทคโนโลยีที่สูงขึ้น สิ่งอำนวยความสะดวกที่ดีขึ้น และค่าบริการที่ถูกลง จะผลักดันให้กลุ่มแพทย์ปฏิบัติตัวเป็นผู้ให้บริการรักษาระดับท้องถิ่นอย่างเดียวไม่ได้ แต่ต้องปฏิบัติการรักษาระดับสากล

ขณะที่ พอล แทน ผู้บริหารอุตสาหกรรมสุขภาพของไอบีเอ็ม บอกว่า สิ่งที่บุคลากรทางการแพทย์ยุคใหม่ต้องเร่งปรับตัว คือ การหาความรู้เพิ่มเติมให้ตัวเอง เพราะยาในปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น อีกทั้งข้อมูลด้านการแพทย์ของโลกยังเติบโตเป็นเท่าตัวทุก 5 ปี โดยไม่มีโครงสร้างการเติบโตที่ชัดเจน ในปี 2558 ที่เปิดประชาคมอาเซียน ข้อมูลก็จะเติบโตขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง แพทย์จึงต้องเร่งปรับตัว

“81% ของแพทย์ยุคปัจจุบัน ใช้เวลาเพียงไม่ถึง 5 ชั่วโมงต่อเดือน ในการอ่านความรู้ใหม่ๆ ผ่านวารสารการแพทย์ ซึ่งเป็นเรื่องที่น่ากังวล เพราะในวงการการแพทย์ สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ใช่เรื่องเงิน แต่เป็นข้อมูล”

นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยผลักดันให้ธุรกิจและบุคลากรเปลี่ยนแปลงอีกหลายอย่าง 1.โครงสร้างประชากรและไลฟ์สไตล์ของคนเปลี่ยนแปลงไป 2.ผู้คนคาดหวังถึงคุณภาพการบริการที่สูงขึ้น 3.มีการแข่งขันระหว่างผู้ประกอบธุรกิจในภูมิภาคไปจนถึงผู้ประกอบธุรกิจหน้าใหม่ 4.เทคโนโลยีและการรักษาขั้นสูงมีความซับซ้อนยิ่งขึ้น