SMEs ไทย...ทัพหลวงที่ยังขาดการพัฒนา

SMEs ไทย...ทัพหลวงที่ยังขาดการพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SMEs มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของประเทศอย่างมาก เห็นได้จากมูลค่าจีดีพีของ SMEs ในปี 2554 มีมูลค่าสูงถึง 3,859,587.6 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วน 36.6% ของจีดีพีทั้งประเทศ อย่างไรก็ตาม การเติบโตของจีดีพีของ SMEs ยังอยู่ในระดับต่ำ โดยขยายตัว 0.6% ลดลงจาก 7.9% ในปีก่อนหน้า

ในด้านการค้าระหว่างประเทศของ SMEs พบว่ามีการส่งออกคิดเป็นมูลค่าสูงถึง 2,068,859.09 ล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วน 29.94% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด และขยายตัวเพิ่มขึ้น 27.68% ในขณะที่การนำเข้าไทยมีมูลค่า 2,159,105.40 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วน 30.96 ของมูลค่าการนำเข้าทั้งหมด และมีอัตราขยายตัวเพิ่มขึ้น 21.63%

เมื่อพิจารณาด้านจำนวน พบว่าในปี 2554 มีจำนวน SMEs ทั้งสิ้น 2,652,854 ราย คิดเป็น 99.76% ของวิสาหกิจทั้งประเทศ แบ่งเป็น SMEs ที่เป็นนิติบุคคลมีจำนวน 599,389 ราย เพิ่มขึ้น 17,156 ราย เพิ่มขึ้น 2.9% ส่วน SMEs ที่ไม่เป็นนิติบุคคล 2,053,465 ราย ลดลง 12.3%

ด้านการกระจายตัวตามกลุ่มธุรกิจ พบว่า SMEs ที่มีขนาดเล็กมากที่สุด มีทั้งสิ้น 2,634,840 ราย คิดเป็น 99.32% ของจำนวนธุรกิจทั้งประเทศ หรือ 99.56% ของ SMEs ทั้งประเทศ โดยกระจายตัวอยู่ในกลุ่มภาคการขายส่ง ขายปลีก การซ่อมแซมยานยนต์ มากที่สุด 1,176,330 ราย คิดเป็น 99.83% ของ SMEs ภาคการขายส่ง ขายปลีก การซ่อมแซมยานยนต์ทั้งประเทศ รองลงมาอยู่ในภาคบริการ 997,664 ราย คิดเป็น 99.81% ของ SMEs ภาคบริการทั้งประเทศ และอยู่ในภาคการผลิต 472,195 ราย คิดเป็น 99.52% ของ SMEs ภาคการผลิตทั้งประเทศ

นอกจากนี้ SMEs ยังเป็นแหล่งการจ้างงานหลักของประเทศในปี 2554 มีการจ้างงานในกิจการทุกขนาดรวม 13,107,263 ราย โดยเป็นการจ้างงานใน SMEs ขนาดใหญ่ 2,111,229 คน และเป็นการจ้างงานใน SMEs ขนาดกลางและขนาดย่อม 10,995,977 คน หรือ 83.89% ของการจ้างงานรวมทั้งหมด โดยที่ SMEs ขนาดเล็กจะมีสัดส่วนต่อธุรกิจรวมสูงที่สุดถึง 75.42% และยังมีสัดส่วนต่อ SMEs สูงที่สุด ถึง 89.90%

อย่างไรก็ตาม แม้ว่า SMEs ที่เป็นเหมือนทัพหลวงของภาคธุรกิจไทย แต่จากการพัฒนาตลอดมา ยังมีปัญหาที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วนอีกมาก อาทิ การขยายตลาดยังอยู่ในวงแคบ ตลาดส่วนใหญ่ยังอยู่ในท้องถิ่น ยังไม่สามารถขยายตลาดในระดับประเทศหรือต่างประเทศ

การขาดแคลนเงินทุน เนื่องจาก SMEs มักขาดทักษะในการขอกู้เงินจากสถาบันการเงินเพื่อมาลงทุนหรือขยายการลงทุน หรือเป็นเงินทุนหมุนเวียน เนื่องจากขาดการพัฒนาระบบบัญชีที่ถูกต้อง และขาดหลักทรัพย์ค้ำประกันเงินกู้

ปัญหาด้านแรงงาน SMEs มักจะเผชิญปัญหาการเข้าออกของแรงงานสูง โดยจะเป็นเพียงแหล่งฝึกแรงงานฝีมือป้อนให้กับธุรกิจที่มีขนาดใหญ่ที่มีระบบและผลตอบแทนที่ดีกว่า

ปัญหาด้านการบริหารจัดการ SMEs มักขาดความรู้ในด้านการจัดการ หรือการบริหารงานที่มีระบบ ใช้ประสบการณ์จากการเรียนรู้โดยเรียนถูกเรียนผิดเป็นหลัก รวมถึงการอาศัยองค์ความรู้ที่สะสมภายในครอบครัวหรือญาติพี่น้องเพียงเท่านั้น

มีการใช้เทคโนโลยีการผลิตที่ไม่ซับซ้อน เนื่องจากให้ความสำคัญกับการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้วยการพัฒนาเทคโนโลยีน้อย อาจมาจากการขาดแคลนเงินลงทุน รวมถึงการขาดบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญในการใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย จึงทำให้ขาดการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ตลอดจนการพัฒนาคุณภาพมาตรฐานที่ดี

ปัญหาการเข้าถึงการส่งเสริมของรัฐ SMEs มักค่อนข้างปิดตัวเองในการเข้ามาใช้บริการของรัฐ ไม่อยากเข้ามายุ่งเกี่ยวกับหน่วยงานของรัฐ ประกอบกับข้อจำกัดของหน่วยงานดังกล่าว เช่น บุคลากร งบประมาณ จำนวนสำนักงานสาขาในภูมิภาค การให้บริการส่งเสริมสนับสนุนด้านต่างๆ จึงไม่อาจตอบสนองได้ทั่วถึงและเพียงพอ และปัญหาข้อจำกัดในการรับรู้ข่าวสารข้อมูล

นอกจากนี้ ยังรวมไปถึงปัญหาอื่นๆ ได้แก่ ความสามารถในการแข่งขันกับการรุกของธุรกิจขนาดใหญ่ ลูกค้าไม่มั่นใจในสินค้าและบริการ ทำให้มีการไตร่ตรองและระมัดระวังในการซื้อ ความหลากหลายของสินค้าในตลาดที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก ส่งผลทำให้ผู้บริโภคจดจำสินค้า SMEs ได้ยากกว่าสินค้าชนิดเดียวกันยี่ห้ออื่นๆ

นอกจากนี้ ยังเผชิญกับปัญหาค่าแรง 300 บาท/วัน ที่ทำให้ต้นทุนธุรกิจเพิ่ม และภาวะเงินเฟ้อและค่าครองชีพที่สูงขึ้น ส่งผลให้ SMEs หันไปใช้แรงงานต่างด้าวนอกระบบเพิ่มมากขึ้น