อุดหนุน

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF ได้กระทุ้งให้รัฐบาลทั่วโลกลดการอุดหนุนพลังงาน

โดยแจกแจงว่า หลายประเทศต่างมีปัญหาขาดดุลงบประมาณก้อนโต แถมยังเจองานหินที่จะหาแนวทางเหมาะสม เพื่อจัดการกับปัญหาภาวะโลกร้อน ซึ่งหากอยากแก้ปัญหา 2 อย่างนี้ ก็สามารถทำได้ง่ายๆ แค่ลดเลิกอุดหนุนราคาพลังงาน เพราะปัจจุบันประเมินว่ารัฐบาลทั่วโลกใช้เงินมากถึง 1.9 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ/ปี เพื่อการนี้โดยเฉพาะ

มาดูสถานการณ์ของอาเซียนกันบ้างค่ะ การอุดหนุนราคาพลังงานคือระเบิดเวลาลูกใหญ่สำหรับ “อินโดนีเซีย” ที่รัฐบาลกำลังจัดการปัญหาต้นทุนการอุดหนุนน้ำมันที่ปัจจุบันคิดเป็นกว่า 30% ของการใช้จ่ายภาครัฐ แถมยังเป็นตัวแย่งชิงเม็ดเงินที่รัฐบาลควรนำไปลงทุนด้านอื่นที่จำเป็นมากกว่า เช่น การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

และเมื่อย้อนดูในปีที่ผ่านมา พบว่า อินโดนีเซียต้องควักกระเป๋าจ่ายเงินอุดหนุนทุกอย่างประมาณ 2.2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ หรือเกือบ 4% ของมูลค่าจีดีพีประเทศ

แน่นอนว่า ทางออกมีไม่มากนัก หากต้องการลดการอุดหนุนก็จำเป็นต้องเลือกปรับขึ้นราคาน้ำมันที่เป็นสิ่งที่รัฐบาลอินโดนีเซีย (และอีกหลายประเทศ) ยังกล้าๆ กลัวๆ เพราะเป็นเรื่องละเอียดอ่อน สุ่มเสี่ยงจะจุดชนวนความไม่พอใจของประชาชน ที่อาจลุกลามเป็นการประท้วงวุ่นวายได้ ซึ่งอินโดนีเซียเคยเจอกับประสบการณ์ทำนองนี้มาแล้ว สมัยที่ประกาศขึ้นราคาน้ำมันในปี 2548 และ 2551

ช่วงเดียวกันนี้ เมื่อปีที่แล้วชาวอินโดนีเซียหลายหมื่นคนออกมาเดินขบวนประท้วงบนท้องถนน เมื่อรัฐบาลเสนอที่จะขึ้นราคาน้ำมัน 33% ทำให้สุดท้ายแผนดังกล่าวต้องตกไป และราคาน้ำมันในอินโดนีเซียก็ยังต่ำกว่าราคาตลาดประมาณครึ่งหนึ่งจนถึงตอนนี้

โดยราคาน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วในอินโดนีเซียราคาลิตรละ 56 เซนต์ ส่วนมาเลเซียขายอยู่ที่ 61 เซนต์ และสิงคโปร์ 1.71 เหรียญสหรัฐ

ซึ่งขณะที่เมื่อเกือบ 15 ปีก่อน การประท้วงเรื่องขึ้นราคาน้ำมันได้ล้มรัฐบาลประธานาธิบดีซูฮาร์โต้มาแล้ว และคงไม่อยากมีนักการเมืองคนไหนอยากเห็นภาพแบบนั้นซ้ำอีกในอนาคตอันใกล้

ซงซแถมตอนนี้รัฐบาลอิเหนากำลังนับถอยหลังสู่การเลือกตั้งทั่วไปในปีหน้า ดังนั้น ก็อย่าแปลกใจค่ะ หากทางการอินโดนีเซียไม่กล้าหักด้ามพร้าด้วยเข่า ด้วยการลดการอุดหนุนแบบฮวบฮาบทันที แต่กลับมีโอกาสสูงขึ้นที่จะส่งต่อภาระหนักอกนี้ไปสู่มือผู้นำคนต่อไป

นักเศรษฐศาสตร์บอกว่า การอุดหนุนราคาน้ำมันเป็นการเอื้อประโยชน์อย่างไม่เป็นธรรมให้กับคนรวยและชนชั้นกลางเจ้าของรถยนต์ สอดคล้องกับที่ธนาคารโลกบอกว่า การอุดหนุนทำให้เจ้าของรถยนต์สามารถประหยัดเงินค่าน้ำมันได้เฉลี่ย 100 เหรียญสหรัฐต่อเดือน ส่วนเหล่าคนขี่มอเตอร์ไซค์ประหยัดได้เพียง 10 เหรียญสหรัฐ และคนใช้ขนส่งมวลชนได้ประโยชน์ 1 เหรียญสหรัฐเท่านั้น

เมื่อลดการอุดหนุนไม่ได้เต็มที่ ตอนนี้ทางเลือกหนึ่งที่รัฐบาลอิเหนาอาจทำได้ก็คือ การห้ามรถยนต์ทั่วไปเติมน้ำมันในราคาอุดหนุนในกรุงจาการ์ตาและหัวเมืองใหญ่อื่นๆ ซึ่งบรรดานักวิเคราะห์มองว่าเป็นเรื่องยากที่จะบังคับ และคงช่วยบรรเทาปัญหาได้ไม่มากนัก ก็ต้องดูกันต่อไปว่า สายป่านเงินอุดหนุนจะยาวแค่ไหน