ไทยพร้อมไหม? 4จี-ทีวีดิจิตอล

โดย...เบ็ญจวรรณ รัตนวิจิตร

สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) นำคณะสื่อมวลชนไปทัศนศึกษาดูงานประเทศญี่ปุ่น ต้นแบบของเทคโนโลยีและการสื่อสาร ซึ่งแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับประเทศไทย

ตามแผนของกสทช.ประเทศไทยจะประมูลทีวีดิจิตอลในปีนี้ และเปิดประมูลคลื่นความถี่ระบบ 4จีในปลายปี 2557 หลังจากมหากาพย์ประมูล 3จีแล้วเสร็จในปี 2555 ที่ผ่านมา โดยผู้ประกอบการมือถือทั้ง 3 ค่ายพร้อมเปิดให้บริการระบบ 3จี อย่างเป็นทางการในเดือนเม.ย.นี้

ที่บอกว่าญี่ปุ่นกับไทยแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ไม่ใช่แค่การให้บริการเทคโนโลยีอันล้ำสมัย ซึ่งแน่นอนว่าล้ำหน้าเราไปไกล โดยเฉพาะเทคโนโลยีการออกอากาศรายการโทรทัศน์ ขณะนี้ สถานีโทรทัศน์เอ็นเอชเคกำลังศึกษาและทดลองออกอากาศระบบซูเปอร์ ไฮวิชั่น ที่มีความคมชัดสูงกว่าระบบเอชดีทั่วไปถึง 16 เท่าสิ่งที่แตกต่างกันของระบบเทคโนโลยีและการสื่อสารระหว่างไทยกับญี่ปุ่น เริ่มตั้งแต่วิธีคิดและดำเนินการ แน่นอนว่าไทยอาจจะไม่เหมือนใครในโลกเลยด้วยซ้ำ เพราะกำหนดให้คลื่นความถี่สำหรับออกอากาศรายการโทรทัศน์ต้องประมูล

พ.อ.นที ศุกลรัตน์ รองประธาน กสทช. และประธานกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) กล่าวว่า ญี่ปุ่นกับไทยแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในการบริหารคลื่นความถี่สำหรับออกอากาศรายการโทรทัศน์ การที่ไทยต้องประมูล เพราะเขียนกำหนดไว้เป็นกฎหมาย ซึ่งจะดำเนินการประมูลเฉพาะบริการเชิงพาณิชย์ จำนวน 24 ช่อง จากจำนวนช่องทีวีดิจิตอลที่จัดสรรใหม่ครั้งนี้รวม 48 ช่อง

ทั้งนี้ เนื่องจากต้องนำเงินจากการประมูลทีวีเชิงพาณิชย์ไปสนับสนุนช่องชุมชน ขณะที่ช่องทีวีสาธารณะที่จะจัดสรรให้หน่วยงานของรัฐกำลังเป็นประเด็นที่น่าเป็นห่วง เพราะช่อง 5 และช่อง 11 ที่จะได้คลื่นความถี่อัตโนมัติโดยไม่ต้องประมูลนั้น เรียกว่าเป็นทีวีสาธารณะได้อย่างเต็มปากหรือไม่

รวมทั้งการที่ต้องจัดสรรให้กับหน่วยงานที่มีวัตถุประสงค์ 78 ข้อตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย เช่น ด้านการศึกษาและวิทยาศาสตร์ ศาสนา ศิลปวัฒนธรรม เกษตร กีฬาและเพื่อสุขภาพอนามัย ความมั่นคงของรัฐ ความปลอดภัยสาธารณะ ความเข้าใจระหว่างรัฐกับประชาชน ส่งเสริมการปกครองระบอบประชาธิปไตย ส่งเสริมเด็กและคนด้อยโอกาส หลักเกณฑ์การจัดสรรจะเป็นอย่างไร ยังมีคำถาม

ทั้งนี้ สถานีโทรทัศน์ของญี่ปุ่น ปัจจุบันมี 7 สถานี ทุกช่องขณะนี้ออกอากาศในระบบเอชดีทั้งหมดแล้ว ที่น่าสังเกต คือ ญี่ปุ่นใช้เวลาศึกษาการออกอากาศโทรทัศน์ระบบดิจิตอลภาคพื้นดินตั้งแต่ปี 2525 และออกอากาศจริงในปี 2546 และยุติการออกอากาศระบบอะนาล็อกอย่างเป็นทางการในเดือน ก.ค. 2544 จะเห็นได้ว่าญี่ปุ่นใช้เวลานานในการศึกษา วิจัยและพัฒนาระบบการออกอากาศรายการโทรทัศน์

ขณะที่ประเทศไทย กสทช.วางโรดแมปการประมูลโทรทัศน์ดิจิตอลจะต้องแล้วเสร็จภายใน 4 ปี กับจำนวนช่องที่เพิ่มขึ้นมาอีก 48 ช่อง ไม่นับรวมโทรทัศน์ดาวเทียมอีกเป็น 100 ช่อง ที่ยังเป็นปัญหาที่ กสทช.ยังแก้ไม่จบ ดังนั้นในแง่ผู้รับบริการ ภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมไปถึงการกำกับดูแล จึงยังมีคำถามว่าไทยพร้อมแล้วหรือยังสำหรับทีวีดิจิตอล

เช่นเดียวกับการให้บริการระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ 3จี และ 4จี ญี่ปุ่น ถือเป็นประเทศที่มีการแข่งขันอย่างสมบูรณ์ เพราะฉะนั้นหลักของการกำกับดูแล คือ การกำกับดูแลตัวเอง ซึ่งเป็นขั้นสูงสุดของกลไกการกำกับดูแลที่ทุกประเทศอยากให้เกิดขึ้น แต่ประเทศไทยยังก้าวไปไม่ถึงจุดนั้น จึงยังต้องมีหน่วยงานกำกับดูแลคอยทำหน้าที่

ทั้งนี้ เมื่อ กสทช.ยังเป็นส่วนประกอบที่สำคัญในกิจการสื่อสารโทรคมนาคมของประเทศ ทั้งในส่วนของวิทยุ โทรทัศน์ และระบบโทรคมนาคม กสทช.จึงยังเป็นความหวังในการสร้างระบบการให้บริการ การกำกับดูแลที่เป็นธรรม และเกิดประโยชน์อย่างแท้จริงต่อประชาชน เบื้องหน้านี้การประมูลทีวีดิจิตอล และ 4จี จะเป็นเครื่องพิสูจน์