ประโยชน์การจัดรูปที่ดิน

ร่าง พ.ร.บ.จัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ... แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2517 ที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อ 19 ก.พ. 2556 เป็นการปรับปรุงใหม่โดยได้รวมเอา พ.ร.บ.คันคูน้ำ พ.ศ. 2505 เข้ามาร่วมปรับปรุงด้วย เพื่อให้เกิดความทันสมัย และพัฒนาและรักษาระบบชลประทานเพื่อเกษตรกรรมให้เกิดประโยชน์สูงสุด อีกทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการด้วยในชื่อของกลุ่มผู้ใช้น้ำ

สาเหตุที่ต้องมีการปรับปรุง เนื่องจากพื้นที่เกษตรกรรมหลายแห่งที่กระทรวงเกษตรฯ เข้าไปดำเนินการ พบว่าเกษตรกรและประชาชนในเขตพื้นที่ดังกล่าว ได้มีการพัฒนาที่ดินโดยไม่คำนึงถึงเส้นทางลำเลียงน้ำ เป็นเหตุให้การจัดระบบน้ำไม่เอื้อประโยชน์เต็มประสิทธิภาพ ทั้งนี้เนื่องจากการจัดรูปเป็นค่าใช้จ่ายของรัฐทั้งหมดในการทำระบบคันคลองหรือคลองส่งน้ำ จึงห้ามโอนสิทธิภายหลังทำโครงการ 5 ปี กรณีจะขายที่ดินหรือเปลี่ยนแปลงกิจกรรมในพื้นที่ จะต้องให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินในท้องถิ่นพิจารณาด้วยว่าจะเป็นอุปสรรคในการระบายน้ำหรือไม่

สำหรับการประกาศเป็นเขตจัดรูปที่ดินนั้น แต่เดิมจะเป็นการแสดงความจำนงจากเกษตรกรเป็นหลัก ที่จะรวบรวมพื้นที่กันเองเพื่อให้กระทรวงเกษตรฯเข้าไปช่วยจัดรูปให้ ซึ่งในการจัดรูปที่ดินฯนั้น แต่เดิมเมื่อมีการจัดรูปแล้วเกษตรกรได้รับประโยชน์มาก เพราะแปลงที่ดินบางรายเป็นที่ดินตาบอดเข้าไม่ถึงแหล่งน้ำหรือคลองส่งน้ำ ต้องเสียเงินในการจัดหาน้ำ และบางรายแปลงที่ดินไม่สวย เช่น เป็นสี่เหลี่ยมคางหมู หรือที่ดินหัวไร่ปลายนา เมื่อจัดรูปแล้วจะมีการตีแปลงกันใหม่ ทำให้แปลงที่ดินสวยขึ้น และมีถนนเข้าออกที่ดีกว่าเดิม

ทั้งนี้ กฎหมายดังกล่าวให้อำนาจ รมว.เกษตรและสหกรณ์ จะเป็นผู้ลงนามในการประกาศเขต ในพื้นที่มีการพิจารณาแล้วว่าจำเป็นที่ต้องประกาศเพื่อรักษาสภาพเส้นทางน้ำและประโยชน์ในการบริหารจัดการน้ำ เช่น พื้นที่ท้ายเขื่อน พื้นที่ตามลำน้ำธรรมชาติ พื้นที่บริเวณคลองส่งน้ำ ซึ่งในการประกาศเขตดังกล่าว จะมีการทำประชาพิจารณ์เพื่อถามความเห็นจากประชาชนในพื้นที่ ซึ่งในกรณีนี้หากประชาชนเห็นด้วยเพียง 50% สามารถประกาศได้ทันที