การจำกัดสิทธิต่างด้าว

ประเด็นความมั่นคงปลอดภัยของประเทศกับกิจการโทรคมนาคม ถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับประเทศไทย แต่ในต่างประเทศนั้นเป็นเรื่องที่รัฐบาลในประเทศต่างๆ ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก และมีการดำเนินการออกกฎหมายเฉพาะมาควบคุมอย่างเข้มงวดในการลงทุนกิจการโทรคมนาคมของคนต่างด้าว อีกทั้งจัดตั้งองค์กรมาบังคับใช้กฎหมายเป็นระบบ

ประเทศแคนาดาห้ามคนต่างชาติถือหุ้นทั้งทางตรงหรือทางอ้อมเกินกว่า 20% ของจำนวนหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงได้ทั้งหมด และห้ามชาวต่างชาติถือหุ้นทั้งทางตรงและทางอ้อมเกินกว่า 33.33% ของจำนวนหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงได้ภายใน Holding Company นอกจากนี้จำนวนกรรมการภายในบริษัทที่ประกอบกิจการโทรคมนาคมต้องเป็นคนสัญชาติแคนาดาไม่น้อยกว่า 80%

ประเทศสหรัฐได้ออกกฎหมาย Foreign Investment and National Security Act 2007 : FINSA ให้อำนาจรัฐบาลกลางในการเข้าไปดูแลการลงทุนของนักลงทุนต่างชาติในสหรัฐ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกิจการโทรคมนาคม นอกจากนั้นรัฐบาลสหรัฐยังได้จัดตั้งคณะกรรมการด้านการลงทุนในประเทศสหรัฐ เพื่อพิจารณาตรวจสอบการเข้าครอบครองหุ้นที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติ รวมถึงกิจการโทรคมนาคมในประเทศสหรัฐที่ถือหุ้นโดยบริษัทต่างชาติ

นอกจากนี้ สหรัฐยังเปิดโอกาสให้นักลงทุนต่างด้าวเข้ามาลงทุนในกิจการโทรคมนาคมได้เฉพาะส่วนที่เป็นโทรศัพท์พื้นฐาน โทรศัพท์ทางไกล และโทรศัพท์ระหว่างประเทศ แต่จำกัดสิทธิของนักลงทุนต่างด้าวในกิจการโทรคมนาคมแบบไร้สาย เช่น โทรศัพท์มือถือ อินเทอร์เน็ต และการสื่อสารผ่านดาวเทียม เพราะถือเป็นกิจการที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติ โดยคณะกรรมการที่พิจารณาออกใบอนุญาตจะให้สิทธิกรณีที่เห็นว่า การเข้ามาลงทุนไม่ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อประโยชน์สาธารณะ และเป็นการลงทุนทางอ้อม โดยบริษัทซึ่งมีหุ้นต่างชาติไม่เกิน 25% ที่จัดตั้งตามกฎหมายสหรัฐ

ประเทศอินเดีย แม้จะมีความผูกพันจากการทำข้อตกลงเขตการค้าเสรี (FTA) ที่ต้องเปิดให้ชาวต่างชาติสามารถเข้าไปลงทุนในกิจการโทรคมนาคมได้ถึง 74% จากเดิมที่กำหนดไว้เพียง 49% แต่ก็ได้มีการออกกฎหมายเพื่อปกป้องคุ้มครองมิให้กิจการโทรคมนาคมต้องถูกครอบงำ หรือให้กลุ่มทุนต่างชาติเข้ามามีอำนาจในการครอบงำการบริการ โดยได้กำหนดให้ผู้ถือหุ้นในบริษัทกิจการโทรคมนาคมต้องเป็นคนสัญชาติอินเดีย ในจำนวนไม่น้อยกว่า 26% ทุกกรณี และบริษัทที่ลงทุนโดยต่างด้าวเกินกว่า 49% แต่ไม่เกิน 74% ต้องได้รับอนุญาตและผ่านการตรวจสอบจากหน่วยงานส่งเสริมการลงทุนก่อน

ประเทศเกาหลีใต้ แม้จะอนุญาตให้นักลงทุนหรือรัฐบาลต่างชาติเข้ามาลงทุน หรือถือหุ้นในกิจการโทรคมนาคมได้ แต่ก็กำหนดให้มีสัดส่วนการถือหุ้นได้ทั้งหมดไม่เกิน 49% เฉพาะในหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงได้ โดยกำหนดนิยามของบริษัทต่างชาติว่าเป็นบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นเป็นรัฐบาลต่างชาติ หรือคนต่างชาติเป็นผู้ถือหุ้นมากกว่า 15% ของหุ้นที่ออกทั้งหมด

จากประสบการณ์ของต่างประเทศในการกำหนดสิทธิการถือหุ้นและบทบาทของนักลงทุนต่างด้าวในกิจการโทรคมนาคมที่แสดงไว้ข้างต้น ทำให้เห็นว่าในความเป็นจริง ไม่มีประเทศใดที่จะยอมเปิดเสรีให้นักลงทุนต่างด้าวเข้ามาเป็นผู้กำหนดทิศทาง หรือมีอำนาจเหนือการบริหารจัดการในกิจการที่มีผลกระทบต่อสิทธิส่วนบุคคลและความมั่นคงของประเทศ ประสบการณ์ของต่างประเทศข้างต้น จึงเป็นเสมือนกระจกเงาที่สะท้อนให้ประเทศไทยได้หันมามองดูตัวเองว่าพร้อมหรือไม่กับมาตรการรองรับมากน้อยเพียงใด เมื่อเทียบกับชาติอื่นในการยอมให้นักลงทุนต่างด้าวเข้าไปลงทุนในกิจการโทรคมนาคมได้มากขึ้น ทั้งในด้านของกฎหมาย องค์กรบังคับใช้ และการตรวจสอบในส่วนของอำนาจการบริหาร หากเห็นว่ายังไม่พร้อมก็ไม่ควรรีบเร่งเปิดให้นักลงทุนต่างด้าวเข้ามา หากมีความเสียหายเกิดขึ้นในที่สุดผู้ที่จะได้รับผลกระทบก็คือชาวไทยนั่นเอง